چالش کارتهای سوخت جدید: چرا کارتهای نو از کار میافتند؟
روایت یک تجربه واقعی نشان میدهد کارتهای سوخت تازه صادرشده، پیش از فرسودگی ظاهری، از کار میافتند و هزینه و سردرگمی به مردم تحمیل میکنند.
جهان صنعت نیوز، اخبار مرتبط با سوخت در ایران معمولاً حول محور قیمت بنزین، قاچاق سوخت، نرخ سوم بنزین، افزایش قیمت گازوئیل یا تأخیر در صدور کارت سوخت میچرخند. با این حال، تجربهای که خبرنگار «آخرین خودرو» از دریافت کارت سوخت جدید داشت، نشان میدهد که مشکلات کارتهای تازه صادرشده فراتر از انتظار است و حتی پیش از فرسودگی ظاهری، هزینه و سردرگمی زیادی به کاربران تحمیل میکند.
ماجرا از زمانی آغاز شد که این خبرنگار به دلیل فرسوده شدن کارت سوخت قبلی خود، درخواست صدور کارت جدید داد. پس از چند ماه انتظار، کارت سوختی دریافت شد که از نظر ظاهری کاملاً سالم و بدون نقص به نظر میرسید. اما سه ماه بعد، هنگام مراجعه به یکی از جایگاههای سوخت، سیستم کارت او را نپذیرفت و تنها پیام خطای «کارت سوخت خود را صحیح وارد نمینمایید» نمایش داده شد. تلاش برای سوختگیری در چند پمپ دیگر نیز بینتیجه بود و در نهایت مجبور شد جایگاه را بدون سوخت ترک کند.
چیپ ست داخلی کارتها مشکلساز شده است
در جایگاه بعدی، متصدی پس از مشاهده کارت و شنیدن توضیحات، توضیح داد: «اینها از کارتهای جدید هستند و چیپ ست های کوچکی دارند». به گفته او، کارتها در ظاهر سالم اند، اما چیپ ست داخلی آنها دچار ترکهای میکروسکوپی میشود که کارت را از مدار خارج میکند و استفاده از آن عملاً غیرممکن است. به این ترتیب، مالک خودرو مجبور میشود دوباره همان مسیر پرهزینه و زمانبر را طی کند.
متصدیان جایگاه تأکید کردند که این مشکل تنها یک مورد استثنایی نیست و «تا دلتان بخواهد» کارتهای جدید با همین خطا وجود دارد؛ برخی حتی قبل از خارج شدن از پلمپ از کار میافتند و برخی دیگر پس از چند هفته یا یکی دو ماه استفاده دچار مشکل میشوند. به تعبیر آنها، «شما خوششانس بودید که کارتتان دو تا سه ماه دوام آورده است.»
فشار روانی و هزینه پنهان برای مردم
این مشکلات ظاهراً کوچک، پیامدهای قابل توجهی برای کاربران دارند. زمانی که فرد نمیتواند با سهمیه و قیمت مصوب سوختگیری کند، ناچار به پرداخت هزینه بیشتر میشود. علاوه بر آن، اتلاف زمان و بلاتکلیفی در فرآیند دریافت کارت جایگزین، فشار روانی مضاعف به کاربران وارد میکند. سؤال اصلی اینجاست: چرا کسی که یکبار هزینه کرده، ثبتنام کرده و ماهها منتظر مانده، باید دوباره همان مسیر را طی کند، بدون عذرخواهی، بدون پاسخگویی و بدون جبران هزینه؟
استانداردهای بینالمللی کارتهای هوشمند
بر اساس استانداردهای جهانی کارتهای هوشمند (ISO/IEC 7816)، چیپستهای تماسی مورد استفاده در کارتها باید طول عمر ۵ تا ۱۰ سال داشته باشند و حداقل دهها هزار بار خوانده شدن را بدون اختلال تحمل کنند. نرخ خرابی زودهنگام این کارتها در سال اول معمولاً کمتر از ۲ درصد است و عبور از این عدد نشانه ضعف در کیفیت چیپ، فرآیند تولید یا اتصال چیپ به بدنه کارت است. متخصصان حوزه الکترونیک معتقدند استفاده از چیپستهای نازکتر برای کاهش هزینه و شوک حرارتی ناشی از دمای بالای داخل خودرو میتواند ترکهای میکروسکوپی ایجاد کند؛ ترکهایی که با چشم دیده نمیشوند اما کارت را از مدار خارج میکنند و موجب خطاهای مکرر هنگام سوختگیری میشوند.
ابعاد گسترده مشکل کارتهای سوخت در ایران
این مشکل زمانی جدیتر میشود که بدانیم سامانه کارت سوخت ایران بیش از ۳۰ میلیون کارت فعال را پوشش میدهد و حتی درصد کوچکی از خرابی میتواند میلیونها نفر را درگیر کند. خرابی یک کارت سوخت صرفاً نقص فنی ساده نیست؛ بلکه زنجیرهای از هزینههای پنهان، از پرداخت بنزین آزاد گرفته تا اتلاف زمان و بلاتکلیفی در صدور کارت جدید، به مالک خودرو تحمیل میکند. همچنین بخش قابل توجهی از خرابیها هرگز در آمار رسمی ثبت نمیشوند، چرا که بسیاری از مالکان به جای پیگیریهای طولانی، ناچار به استفاده از سوخت آزاد میشوند.
پیامد اقتصادی و محیط زیستی
تجربه نشان داده هرگاه بنزین بیش از یک نرخ داشته، نتیجهای جز رانت، هزینههای مضاعف، کیفیت پایین خدمات و افزایش آلودگی هوا نداشته است. با این حال، سیاستگذاران اقتصادی کشور سالهاست که بر تخصیص سوخت از طریق ابزارهایی پافشاری میکنند که حتی در سادهترین عملکرد خود نیز با علامت سؤالهای جدی مواجهاند. این رویه، علاوه بر فشار اقتصادی بر مردم، بر کارکرد سیستم حمل و نقل و محیط زیست نیز اثر منفی میگذارد.
درخواست اقدام فوری مسئولان
این گزارش با هدف اعلام یک مشکل واقعی و شنیده شدن صدای مردم تهیه شده است. انتظار میرود مسئولان شرکت پخش و پالایش فرآوردههای نفتی در اسرع وقت اقدام موثری انجام دهند تا مشکل خرابی کارتهای سوخت حداقل هرچه زودتر از مجموعه مشکلات روزمره مردم حذف شود و کاربران بتوانند بدون هزینه و سردرگمی از سهمیه خود استفاده کنند.
آخرین خودرو
لینک کوتاه :