حراج به‌دلیل سررسید چک

جهان‌صنعت نیوز: در حالی که نت بلاکس از بازگشت ۴۰ درصدی اینترنت در کشور خبر می‌دهد، کسب و کارهای آنلاین به‌ویژه آن‌هایی که فروششان در بستر اینستاگرام است از ضرر ۱۰۰ درصدی خود خبر می‌دهند. از شروع قطعی بی‌‌سابقه اینترنت و با توجه به الگوریتم‌های اینستاگرام در خصوص فعالیت‌های روزانه، سقوط صفحات مجازی و کاهش فروش پیش‌بینی می‌شد اما حالا شاهد فروش زیر قیمت محصولات بدلیل سررسید چک هستیم.  این وضعیت بار دیگر وابستگی شدید اقتصاد دیجیتال کشور به پلتفرم‌های خارجی و نبود زیرساخت‌های پایدار داخلی را برجسته می‌کند. در عین حال، نبود سازوکارهای جبرانی، بیمه‌ای یا حمایتی برای کسب‌وکارهای آنلاین در زمان بحران، نشان‌دهنده‌ی خلأ جدی در سیاست‌گذاری اقتصاد دیجیتال است. فعالان این حوزه معتقدند همان‌طور که در بحران‌های طبیعی بسته‌های حمایتی تعریف می‌شود، قطعی اینترنت نیز باید به‌عنوان یک بحران اقتصادی شناخته شود. چرا که بسیاری از فعالین فضای مجازی، صفحاتی که مقدار زیادی بابت آن زمان صرف کرده یا برای جذب فالور تبلیغ کردند، حالا به دلیل تعامل پایین، اینستاگرام صفحات آن‌ها را به کلی پاک کرده است.

زنگ خطر از بین رفتن کسب ‌و کارهای خرد به صدا درآمد

از منظر اقتصادی، پیامدهای این اختلال فراتر از افت مقطعی فروش است. بسیاری از فعالان این حوزه با تعهدات مالی کوتاه‌مدت، از جمله چک‌های سررسیدشده، بدهی به تأمین‌کنندگان و هزینه‌های جاری مواجه‌اند. در چنین شرایطی، فروش زیر قیمت محصولات نه یک انتخاب، بلکه راهکاری اجباری برای جلوگیری از برگشت خوردن چک‌ها و ورود به چرخه‌ی بدهی‌های حقوقی است؛ چرخه‌ای که می‌تواند به تعطیلی دائمی کسب‌وکارهای خرد و متوسط منجر شود. فروش زیر قیمت محصولات در شرایطی که همان جنس را با قیمت چند برابر باید خرید، یعنی توقف چرخه اقتصاد برای کسب و کارهای خردظط بسیاری از کسب‌وکارهای آنلاین تأکید می‌کنند که بازگشت بخشی از اینترنت، به‌دلیل ناپایداری اتصال، محدودیت دسترسی کاربران و کاهش شدید دیده‌شدن محتوا، عملاً تأثیری در احیای فروش نداشته است. الگوریتم‌های اینستاگرام که بر پایه‌ی استمرار فعالیت و نرخ تعامل طراحی شده‌اند، در دوره‌ی قطعی اینترنت، صفحات غیرفعال را از چرخه‌ی نمایش خارج کرده و همین موضوع باعث شده حتی پس از اتصال نسبی، این صفحات نتوانند به وضعیت پیشین بازگردند.

گروه‌های آسیب‌پذیر بحران قطعی اینترنت

فشار ناشی از این بحران به‌ویژه بر گروه‌هایی وارد شده که اقتصاد دیجیتال برای آن‌ها نقش جایگزین بازار کار سنتی را ایفا می‌کرده است. زنان، جوانان و صاحبان مشاغل خانگی که سرمایه‌ی اصلی‌شان «زمان، محتوا و اعتماد مخاطب» بوده، اکنون با از بین رفتن صفحات یا افت شدید تعامل، عملاً تنها سرمایه‌ی خود را از دست داده‌اند. حذف یا بی‌اثر شدن صفحات مجازی توسط خود اینستاگرام یعنی صفحاتی که برای رشد آن‌ها هزینه‌های تبلیغاتی و زمانی قابل‌توجهی صرف شده احساس بی‌ثباتی و ناامنی شغلی را تشدید کرده است.‌ در عصر ارتباطات، الگوریتم‌های اینستاگرام بر مبنای شرایط سیاسی یا قطعی اینترنت کشورها عمل نمی‌کنند، بلکه مبتنی بر فعالیت روزانه، تداوم تولید محتوا و میزان تعامل کاربران هستند. در نتیجه، وقفه‌ی اجباری در فعالیت صفحات، حتی اگر خارج از اختیار صاحبان آن‌ها باشد، به‌عنوان «عدم فعالیت» تلقی شده و پیامد آن، حذف تدریجی از چرخه‌ی دیده‌شدن است.

بازاری که پشت فیلترینگ نفس می‌کشید

هرچند اینستاگرام در ایران فیلتر بود، اما نمی‌توان منکر حضور گسترده و تأثیرگذاری عمیق کسب‌وکارها در این پلتفرم شد. این فضا نه‌تنها محل اصلی فروش بسیاری از مشاغل آنلاین بود، بلکه به‌عنوان موتور محرک بازارهای حضوری، تبلیغات گسترده و ایجاد اعتماد میان فروشنده و مشتری نیز عمل می‌کرد. تضعیف این بستر، به‌معنای آسیب هم‌زمان به اقتصاد دیجیتال و بخشی از بازار سنتی است که به‌طور غیرمستقیم به آن وابسته شده بود.

اجتماعی و فرهنگیاخبار برگزیده