از ابزارهای ریالی تا صندوقهای ارزی؛ تغییر ریل بازار سرمایه ایران
به گفته معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار با تشدید نیاز بنگاههای صادراتمحور به تأمین مالی ارزی، بازار سرمایه در مسیر توسعه ابزارهای جدید برای تجهیز منابع و حمایت از پروژههای دارای درآمد ارزی قرار گرفته است.
هما میرزایی-جهان صنعت نیوز: در شرایطی که نوسانات ارزی، محدودیتهای تأمین مالی و نیاز روزافزون بنگاههای صادراتمحور به منابع پایدار، چالشهای ساختاری اقتصاد ایران را تشدید کرده است، بازار سرمایه بهعنوان یکی از کانالهای بالقوه تجهیز منابع، بیش از گذشته در کانون توجه قرار گرفته است. هرچند طی سالهای اخیر تنوع ابزارهای مالی و رشد صندوقهای سرمایهگذاری بخشی از این خلأ را پوشش داده، اما نبود ابزارهای مشخص برای تأمین مالی ارزی همچنان بهعنوان یکی از حلقههای مفقوده بازار سرمایه مطرح است؛ موضوعی که میتواند پیوند میان سرمایههای داخلی و پروژههای دارای درآمد ارزی را تقویت کرده و نقش بازار سرمایه در حمایت از توسعه صادرات را پررنگتر کند.
در این چارچوب، آینده بازار سرمایه ایران بیش از هر زمان دیگری به توان آن در پاسخگویی به نیازهای متنوع تأمین مالی اقتصاد گره خورده است؛ آیندهای که در آن حرکت از ابزارهای ریالی محدود به سمت سازوکارهای نوین و متناسب با واقعیتهای اقتصاد کلان، به یک ضرورت تبدیل شده است. گسترش ابزارهای ارزی، تعمیق بازار بدهی، و تقویت پیوند میان بازار سرمایه و بخش واقعی اقتصاد میتواند زمینهساز افزایش شفافیت، کاهش فشار بر نظام بانکی و هدایت منابع به سمت پروژههای مولد و صادراتمحور شود. در صورتی که این مسیر با ثبات مقرراتی، هماهنگی نهادهای سیاستگذار و جلب اعتماد سرمایهگذاران همراه شود، بازار سرمایه میتواند در میانمدت به یکی از ارکان اصلی تأمین مالی پایدار و بلندمدت اقتصاد ایران بدل شود.
رضا عیوضلو، معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار در اینباره میگوید: «در سالهای اخیر، بازار سرمایه از منظر ابزارهای سرمایهگذاری با توسعه مناسبی مواجه بوده است؛ هم از نظر تعداد صندوقهای سرمایهگذاری و هم از حیث حجم داراییهای تحت مدیریت آنها. با این حال، یکی از ابزارهایی که جای آن همچنان در بازار سرمایه خالی است، صندوقهای ارزی است.»
صندوقهای مبتنی بر صدور و ابطال
این صندوقها میتوانند تحت عنوان صندوقهای با درآمد ثابت ارزی راهاندازی شوند. از نظر ساختاری، این صندوقها از نوع صندوقهای مبتنی بر صدور و ابطال هستند؛ به این معنا که سرمایهگذاران میتوانند با مراجعه به مدیر صندوق، درخواست صدور یا ابطال واحدهای سرمایهگذاری را ثبت کنند. محاسبه خالص ارزش داراییهای این صندوقها نیز بر مبنای ارز منتخب انجام میشود که ترجیحاً یکی از ارزهای جهانشمول خواهد بود.
انگیزه اصلی بازار سرمایه برای راهاندازی چنین صندوقهایی، اولویت تأمین مالی ارزی پروژههاست.
تامین مالی با محوریت شرکتهای صاراتمحور
در حال حاضر، یکی از دغدغههای جدی، تأمین مالی بنگاهها و طرحهای توسعهای با محوریت صادرات است. شرکتهایی که ماهیت صادراتمحور دارند و از درآمد ارزی برخوردارند، میتوانند از طریق این صندوقها نسبت به تأمین مالی و انتشار اوراق بهادار ارزی اقدام کنند. این شرکتها، به دلیل برخورداری از جریان درآمدی ارزی، امکان ایفای تعهدات ارزی خود را نیز خواهند داشت.
از منظر مقرراتی، اساسنامه این صندوقها به تصویب سازمان بورس و اوراق بهادار رسیده و ابلاغ شده است. همچنین موضوع در شورای عالی بورس مطرح و به تصویب رسیده که این امر، بهعنوان بالاترین رکن ناظر بازار سرمایه، اهمیت بالایی دارد.
مدیر عملیات ارزی؛ رکن اصلی صندوقها
یکی از ارکان اصلی این صندوقها، «مدیر عملیات ارزی» است. این رکن، در تعامل با نهادی که بتواند هم از منظر بانک مرکزی و هم از منظر سازمان بورس، عملیات ارزی صندوق را پوشش دهد، ایفای نقش میکند. از اینرو، دریافت مصوبات لازم از هیئت عالی بانک مرکزی ضروری بود که این مصوبه نیز اخذ شده است. دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوقها در هیئت عالی بانک مرکزی تصویب و ضوابط مربوطه ابلاغ شده است. متقاضیان راهاندازی این صندوقها که همگی نهادهای مالی دارای مجوز سبدگردانی هستند، اقدامات لازم را در این چارچوب انجام دادهاند. سرمایهگذاریها در کنار عملیات ارزی تعریف شده و درخواستها در این زمینه ارسال شده است.
عیوضلو در پایان میگوید: «در حال حاضر، با توجه به اینکه مدیر عملیات ارزی نیز باید مجوزهای لازم را از بانک مرکزی دریافت کند، فرآیند صدور مجوزها در حال طی شدن است. امید میرود که ظرف یک تا دو ماه آینده، این مراحل نهایی شده و امکان راهاندازی عملیاتی صندوقهای ارزی فراهم شود.»
لینک کوتاه :