افزایش ناترازی زنجیره تولید تا مصرف گاز در سال ۱۴۰۴

هما میرزایی- جهان صنعت نیوز: بر اساس این گزارش، در سال ۱۴۰۳ تولید گاز خام کشور به حدود ۱۰۹۷ میلیون مترمکعب در روز رسید که نسبت به سال قبل رشد ۱۳درصدی را ثبت کرده است. با این حال، این میزان تنها حدود ۳۶ درصد از هدف نهایی تعیین‌شده در برنامه هفتم پیشرفت را پوشش می‌دهد. در همین بازه، گاز تحویلی به شرکت ملی گاز روزانه حدود ۸۳۰ میلیون مترمکعب بوده که بیش از ۷۳ درصد آن از پالایشگاه‌های پارس جنوبی تأمین شده است؛ سهمی که طی سال‌های اخیر تقریباً ثابت مانده و وابستگی ساختاری شبکه گاز کشور به این میدان را برجسته‌تر می‌کند. بر اساس آخرین آمار منتشرشده از سوی شرکت ملی گاز ایران، مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع خرد کشور در روز ۱۷ بهمن به ۵۸۹ میلیون مترمکعب رسید که حدود ۶۶ درصد از کل گاز تولیدی کشور را به خود اختصاص داده است. به طور کلی، بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء در بهمن ماه سال ۱۴۰۴، ۶۴ درصد از کل گاز طبیعی تحویلی به شبکه را مصرف کرده‌اند.

افزایش مصرف خانگی و فشار زمستانی بر شبکه

بخش خانگی بیشترین سهم را در رشد مصرف گاز به خود اختصاص داده است. مصرف این بخش در سال ۱۴۰۳ بیش از ۲۴ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته که علت اصلی آن کاهش محسوس دمای هوا در زمستان عنوان شده است. در مقابل، مصرف گاز نیروگاه‌ها کاهش قابل توجهی داشته و بخشی از نیاز برق کشور با استفاده از سوخت مایع تأمین شده است. سید حسن موسوی، سخنگوی شرکت ملی گاز ایران درباره مصرف گاز خانگی در سال ۱۴۰۴ می‌گوید: «رکورد مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء در سال ۱۴۰۴ شکست و مصرف گاز خانگی، تجاری و صنایع جزء  به  ۶۹۰ میلیون مترمکعب در روز رسید ه که این میزان مصرف ۷۹ درصد از کل گاز تحویلی به شبکه کشور است.»این رقم در سال ۱۴۰۳ ۷۰۳  میلیون مترمکعب بوده است. در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۲۰ هزار مشترک جدید به شبکه گاز کشور افزوده شده و شمار کل مشترکان به بیش از ۲۹ میلیون رسیده است.

تجارت گاز؛ فاصله معنادار با اهداف برنامه

مجموع صادرات و واردات گاز طبیعی ایران در سال ۱۴۰۳ به‌طور متوسط حدود ۴۶ میلیون مترمکعب در روز بوده که کمترین میزان در چهار سال منتهی به ۱۴۰۳ محسوب می‌شود. این در حالی است که طبق برنامه هفتم، صادرات و واردات گاز باید تا پایان برنامه به ترتیب به ۱۰۹ و ۵۵ میلیون مترمکعب در روز برسد. کاهش صادرات در ماه‌های سرد سال، به‌دلیل اولویت‌دهی به مصرف داخلی، همچنان یکی از محدودیت‌های اصلی توسعه تجارت گاز کشور است. طبق آمارهای منتشرشده و داده‌های تحلیلی موجود، میزان تجارت (صادرات) گاز طبیعی ایران در سال ۱۴۰۴ شمسی حدود ۹ میلیارد مترمکعب در سال بوده است؛ رقمی که نشان‌دهنده افت قابل‌توجه نسبت به سال ۱۴۰۳ بوده و  کاهش ۳۰ درصدی صادرات گاز نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. 

پایداری چالش سرمایه‌گذاری‌ و ضعف زیرساخت‌ها در سال ۱۴۰۴

در سال ۱۴۰۴  تولید و مصرف گاز طبیعی در ایران همچنان با ناترازی شدید روبه‌رو بوده است؛ مصرف روزانه گاز در این سال بین ۷۰۰ تا ۸۶۰ میلیون مترمکعب بوده و با وجود افزایش مصرف در بخش‌های نیروگاهی، خانگی و صنعتی، کسری روزانه حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون مترمکعب در روز در فصول اوج مصرف قابل بررسی است. تحلیلگران انرژی بر این باورند که ادامه روند فعلی بدون اصلاح ساختاری می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری برای بخش‌های مولد اقتصاد داشته باشد؛ از جمله کاهش خوراک پتروشیمی‌ها، فشار بر نیروگاه‌ها و حتی افزایش استفاده از سوخت‌های مایع پرفسادتر که تبعات زیست‌محیطی به همراه دارد. برای تعدیل این ناترازی، راهکارهایی چون مدیریت مصرف خانگی، اولویت‌بندی تخصیص گاز، توسعه پروژه‌های جمع‌آوری گاز همراه نفت، افزایش ذخیره‌سازی و تنوع‌بخشی منابع انرژی پیشنهاد می‌شود. این توصیه‌ها اگرچه در کوتاه‌مدت می‌تواند اثرگذار باشد، اما به گفته کارشناسان برای خروج پایدار از چالش، سرمایه‌گذاری‌ در توسعه میادین گازی، به‌خصوص پروژه‌های فشارافزایی، و بهبود زیرساخت‌ها ضروری است.

اخبار برگزیدهصنعت و معدن