بازار طلا در تقاطع اونس جهانی و سیاست‌های ارزی داخلی

سارا پوردلجو – جهان‌صنعت نیوز: بازار طلا همواره آیینه‌ای از تحولات اقتصادی و سیاسی جهان بوده است؛ بازاری که در آن، یک خبر از آن‌سوی دنیا یا یک اظهار نظر سیاسی می‌تواند مسیر قیمت‌ها را به‌سرعت تغییر دهد. قیمت اونس جهانی در معاملات امروز با ۳۷ دلار افزایش به ۴۹۵۴ دلا رسید اما در ایران قیمت طلا و سکه علی‌رغم افزایش اونس جهانی به دلیل اخبار سیاسی و اقتصادی روند کاهشی داشته. در روزهایی که اونس جهانی طلا تحت تأثیر سیاست‌های پولی آمریکا و تنش‌های ژئوپلیتیکی نوسان می‌کند، بازار داخلی ایران نیز هم‌زمان درگیر متغیرهای خاص خود، به‌ویژه نرخ ارز و اخبار مذاکرات سیاسی است. همین تلاقی عوامل داخلی و خارجی باعث شده رفتار قیمت طلا و سکه در داخل کشور، گاه متفاوت و حتی متناقض با روندهای جهانی به نظر برسد.  بر همین اساس، گفت‌وگویی با پرویز محمدی، کارشناس ارشد حوزه طلا و سکه داشتیم.

اوج تاریخی طلا و سکه در سایه تنش‌های جهانی

 حدود دو هفته پیش اونس جهانی طلا تا محدوده ۵۶۰۰ دلار افزایش پیدا کرد. هم‌زمان، به‌دلیل بحث حمله احتمالی آمریکا و افزایش تنش‌های منطقه‌ای میان آمریکا و اسرائیل، قیمت دلار در بازار داخلی نیز در همان روز تا حدود ۱۷۰ هزار تومان بالا رفت. مجموع این عوامل باعث شد بازار طلا در داخل کشور رکورد تاریخی خود را ثبت کند؛ به‌طوری‌که قیمت هر گرم طلا تا حدود ۲۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان افزایش یافت و سکه نیز حتی تا محدوده ۲۲۵ تا ۲۲۸ میلیون تومان معامله شد. اگر بخواهیم دلایل افزایش قیمت اونس جهانی طلا را بررسی کنیم، چند عامل اصلی در این روند نقش داشتند. نخست، افزایش خرید از سوی کشورهایی مانند چین و هند بود. دوم، کاهش ارزش دلار به‌دلیل سیاست‌های انبساطی و کسری بودجه آمریکا. در کنار این‌ها، بحران‌های ژئوپلیتیکی، کاهش نرخ بهره و مجموعه‌ای از عوامل مشابه نیز در رشد قیمت اونس تأثیرگذار بودند.

انتخاب رئیس فدرال رزرو و اثر آن بر بازار طلا

 اینکه چرا قیمت اونس پس از آن کاهش یافت، دلایل مشخصی دارد. یکی از عوامل اصلی این بود که آقای ترامپ برای ریاست فدرال رزرو گزینه‌ای را معرفی کرد که طرفدار افزایش نرخ بهره است. نرخ بهره تأثیر مستقیم بر قیمت جهانی طلا دارد؛ حتی افزایش بسیار جزئی آن، در حد صدم درصد، می‌تواند باعث کاهش قیمت طلا شود. برعکس، کاهش نرخ بهره معمولاً به رشد قیمت طلا منجر می‌شود. این موضوع در حالی رخ داد که خود ترامپ همواره بر کاهش نرخ بهره تأکید داشته، اما فردی را برای ریاست فدرال رزرو انتخاب کرد که دیدگاه متفاوتی دارد.

رفتار هیجانی بازار در اوج قیمت‌ها

عامل دیگر، اشباع شدن بازار جهانی از خرید بود. واقعیت این است که قیمت اونس طلا به سطوحی رسیده بود که تا حدی از ارزندگی ذاتی خود فاصله گرفته بود. این مسئله در همه بازارها طبیعی است؛ زمانی که قیمت‌ها با سرعت زیادی افزایش پیدا می‌کنند، معمولاً یک اصلاح قیمتی رخ می‌دهد. دلیل اول این است که خریداران از یک سطح قیمتی به بعد دچار ترس از ریزش می‌شوند و خرید را متوقف می‌کنند. دلیل دوم هم این است که بسیاری از خریداران برای شناسایی سود، در قیمت‌های بالا اقدام به فروش می‌کنند و همین موضوع باعث تشدید کاهش قیمت می‌شود. به‌طور کلی، هرچه رشد قیمت شدیدتر باشد، اصلاح آن نیز می‌تواند شارپ و کوتاه‌مدت باشد.

منطق تفاوت رفتار طلا در بازار جهانی و داخلی چیست؟

در خصوص این پرسش که چرا قیمت طلا در بازار جهانی کاهش یافته اما در بازار داخلی چنین کاهشی مشاهده نشده باید گفت که در عمل، این اتفاق افتاده است؛ اونس از ۵۶۰۰ دلار کاهش یافته و به زیر ۵۰۰۰ دلار رسیده و طلا در بازار داخلی نیز متناسب با آن تعدیل شده است. با این حال، باید به یک نکته مهم توجه داشت: قیمت طلا در بازار داخلی از دو عامل اصلی تأثیر می‌پذیرد؛ یکی قیمت دلار در داخل کشور و دیگری قیمت اونس جهانی. این دو عامل عملاً در یکدیگر ضرب می‌شوند و پس از تقسیم بر یک عدد ثابت (حدود ۱۷)، قیمت طلا در بازار داخلی به دست می‌آید. بنابراین تغییر هرکدام از این دو متغیر، به‌صورت مستقیم بر قیمت طلا اثر می‌گذارد.

تعادل نسبی قیمت طلا در سایه نوسان دلار و اونس جهانی

ممکن است در مقاطعی قیمت اونس جهانی افزایش پیدا کند اما هم‌زمان قیمت دلار در داخل کاهش یابد، یا بالعکس. در چنین شرایطی، اثر این دو عامل می‌تواند یکدیگر را خنثی کند و باعث ثبات نسبی قیمت طلا در بازار داخلی شود. یکی از دلایل کاهش قیمت طلا در داخل، علاوه بر افت اونس، موضوع مذاکرات بود که به کاهش قیمت دلار انجامید. ما پیش از آغاز جدی بحث مذاکرات، دلار ۱۷۰ هزار تومانی داشتیم، اما با مطرح شدن دوباره مذاکرات و صحبت‌ها درباره توافق هسته‌ای، قیمت دلار تا محدوده ۱۵۳ تا ۱۵۴ هزار تومان کاهش یافت. پس از آن، به‌دلیل نامشخص بودن دور بعدی مذاکرات و نبود خبر قطعی، بازار دوباره با مقداری رشد مواجه شد و اکنون قیمت دلار به حدود ۱۵۸ هزار تومان رسیده است. در همین شرایط، اونس جهانی نیز در آخرین معاملات روی حدود ۴۹۵۰ دلار بسته شده است. با این اعداد، قیمت فعلی طلای داخلی در محدوده حدود ۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، عددی منطقی به نظر می‌رسد.

اثر اخبار مذاکرات بر بازار ارز و طلا

اگر فرض کنیم قیمت اونس تغییری نکند، اما خبر منفی از مذاکرات منتشر شود؛ برای مثال اعلام شود که مذاکرات متوقف شده یا به نتیجه نرسیده است، به‌سرعت قیمت دلار افزایشی خواهد شد و احتمال بازگشت آن به محدوده ۱۷۰ هزار تومان وجود دارد. در چنین شرایطی، قیمت طلا نیز می‌تواند دوباره تا حدود ۲۱ میلیون تومان افزایش پیدا کند. به‌طور کلی، قیمت طلای داخلی به‌طور مستقیم از قیمت جهانی طلا و نرخ دلار تأثیر می‌پذیرد. اگر یکی از این دو افزایش یابد و دیگری کاهش پیدا کند، ممکن است قیمت داخلی تقریباً ثابت بماند.

نقش انتظارات سیاسی در ایجاد حباب قیمتی

در این مدت، هم شاهد کاهش اونس از ۵۶۰۰ دلار تا حوالی ۴۶۰۰ دلار بودیم و هم کاهش قیمت دلار از حدود ۱۷۰ هزار تومان به ۱۵۳ هزار تومان. اکنون نیز اونس مجدداً تا محدوده ۴۹۵۰ دلار بازگشته و دلار نیز در کانال ۱۵۸ هزار تومان قرار دارد. در چنین بازارهایی که به‌شدت تحت تأثیر اخبار و انتظارات سیاسی هستند، گاهی قیمت طلا بالاتر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شود؛ موضوعی که به آن «حباب» گفته می‌شود. به این معنا که اگر قیمت دلار را در قیمت اونس ضرب کنیم، مثلاً قیمت منطقی هر گرم طلا باید حدود ۱۸ میلیون تومان باشد، اما در بازار با عددی بالاتر معامله می‌شود. این اختلاف ناشی از انتظارات بازار و فضای خبری است؛ اینکه بازار نسبت به مذاکرات خوش‌بین یا بدبین باشد. البته این اختلاف معمولاً محدود است و در نهایت به چند صد هزار تومان می‌رسد، نه بیشتر.

آینده بازار طلا در ۲ ماه پایانی سال

در پایان، اگر بخواهم جمع‌بندی و پیش‌بینی ارائه کنم، به نظر من در حال حاضر قیمت‌ها در سطوح پایینی قرار دارند. هم احتمال افزایش دوباره قیمت اونس جهانی وجود دارد که بسیاری از تحلیل‌گران از سطوح ۶ هزار دلاری صحبت می‌کنند و هم با توجه به شرایط مذاکرات با آمریکا، خوش‌بینی بالایی نسبت به دستیابی به توافق دیده نمی‌شود. از نگاه من نیز مذاکرات به نتیجه قابل‌توجهی نخواهد رسید. بنابراین این احتمال وجود دارد که تا پایان سال، دوباره شاهد افزایش قیمت طلا تا محدوده ۲۲ میلیون تومان یا حتی ۲۵ میلیون تومان باشیم. البته همه این موارد به اخبار پیش‌رو بستگی دارد، اما شرایط فعلی نشان می‌دهد که در ماه پایانی سال، احتمال رشد مجدد قیمت‌ها وجود دارد

اخبار برگزیدهطلا و ارز