نفت در آستانه انفجار؛ واکنش ایران بازار جهانی را روی لبه قرار داد

خاویر بلس در بلومبرگ نوشت: به راحتی می‌توان فهمید چرا دولت ترامپ احساس امنیت می‌کند. به لطف انقلاب شیل، تولید نفت آمریکا در بالاترین حد خود قرار دارد — ثروتی بسیار زیاد که در مقایسه با شرایط انرژی که پیشینیان از ریچارد نیکسون تا جرج دبلیو. بوش با آن دست و پنجه نرم می‌کردند، یک وضعیت کم‌نظیر است. از منظر تاریخی، نفت ارزان است و شعار‌های «مرگ بر آمریکا» در خاورمیانه دیگر معامله‌گران انرژی را به خرید هیجانی وادار نمی‌کند.

در روز چهارشنبه، من از کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، درباره خطر افزایش قیمت نفت در صورت آغاز جنگ با ایران پرسیدم. اگر پاسخ او واقعاً نمایانگر دیدگاه کاخ سفید باشد، ممکن است این احساس به وجود آید که دولت آمریکا تمایل بیشتری به تداوم درگیری دارد، چرا که نفت را مانعی برای گزینه‌های نظامی خود نمی‌بیند.

رایت در مصاحبه با من گفت: «اگر به جنگ دوازده‌روزه سال گذشته نگاه کنید، این یک درگیری جدی با یک تولیدکننده بزرگ نفت بود.» او اشاره داشت به جنگ اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ که پس از بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آمریکا پایان یافت. «قیمت نفت کمی بالا رفت و دوباره پایین آمد.»

رایت ادامه داد: این «مدرک کامل برنامه سلطه انرژی ترامپ است؛ می‌دانید، افزایش تولید در ایالات متحده.» او اضافه کرد که کمک کرده است که کاخ سفید روابط خود را با کشور‌های کلیدی تولیدکننده نفت و گاز در خاورمیانه، مانند عربستان سعودی، امارات، قطر و کویت، دوباره برقرار کرده است.

بازار نفت جنگ‌های خاورمیانه را نادیده می‌گیرد

در دو سال گذشته، قیمت نفت خام برنت پس از هرگونه درگیری بین آمریکا و اسرائیل و ایران سریعاً کاهش یافته است. آیا این بار متفاوت خواهد بود؟

در سال‌های اخیر، بازار انرژی بحران‌های متعددی در خاورمیانه را پشت سر گذاشته است. در ۲۰۲۰، نیرو‌های نظامی آمریکا قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد نظامی ایران، را کشتند. در ۲۰۲۴، تهران موشک‌هایی به تل‌آویو شلیک کرد. در ژوئن گذشته، ترامپ تأسیسات هسته‌ای تهران را بمباران کرد. در هر مورد، قیمت نفت تقریباً تغییری نکرد.

با نگاه به گذشته، هر افزایش قیمت نفت فرصتی برای شرط‌بندی روی کاهش دوباره آن بود. این نیازمند اعصاب فولادی بود، اما فروش کوتاه‌مدت نفت خام در حالی که بمب‌ها و موشک‌ها در حال پرواز بودند، یک معامله موفق بود؛ و بسیاری از معامله‌گران نفت چنین کردند.

با این حال، من نگرانم که واشنگتن خود را در یک احساس امنیت کاذب غرق کند. خطر این است که مقامات آمریکایی ممکن است ظرفیت تهران برای واکنش شدیدتر به هر حمله آمریکایی نسبت به گذشته را اشتباه ارزیابی کنند. اگر جمهوری اسلامی احساس کند که بقایش در خطر است، صنعت انرژی منطقه‌ای می‌تواند هدف قرار گیرد. با تفسیر درگیری‌های گذشته به گونه‌ای که فرضیات فعلی خود را تقویت کند، مقامات آمریکا ممکن است سناریو‌های جایگزین مهم را از دست بدهند.

یکی از آن سناریو‌های ممکن کاملاً روشن است: هفته‌هاست که مقامات ایرانی از طریق مانور‌های نظامی، تلگراف کرده‌اند که نفت بخشی مرکزی از پاسخ آنها به هر حمله خواهد بود. در ۲۰۲۵، تهران پاسخ خود را محدود به یک شلیک نمادین موشکی به دو پایگاه نظامی آمریکایی در قطر و عراق کرد.

امروز، ایران نزدیک به ۵ میلیون بشکه در روز نفت خام و سایر مایعات نفتی تولید می‌کند که تقریباً ۵٪ از تولید جهانی است.

چرا مقامات آمریکایی نگرش سهل‌انگارانه‌تری دارند؟

برای چند سال، چیزی که به اصطلاح «حق بیمه جنگ» نامیده می‌شود — بازتاب خطر برای بازار‌های انرژی در درگیری‌های خاورمیانه — در حال کاهش بوده است. دلایل آن چندین مورد است:

۱. تولید نفت آمریکا در بالاترین حد خود قرار دارد و همچنان در حال افزایش است.

۲. واشنگتن نشان داده که آماده است تا با هر وسیله‌ای اختلال در عرضه را به حداقل برساند، از جمله استفاده از ذخایر استراتژیک نفت.

۳. کشور‌هایی مانند عربستان سعودی نشان داده‌اند که توانایی شگفت‌آوری برای بازیابی سریع از بحران عرضه دارند. حملات ۲۰۱۹ به تأسیسات نفتی عربستان در ابقیق و خریص، که عرضه را حدود ۵۰٪ کاهش داد، تنها چند روز طول کشید، نه ماه‌ها.

عوامل دیگر نیز در تفکر استراتژیک آمریکا نقش دارند. بازار گزینه‌های نفتی امروزه بسیار نقدشونده است و اجازه می‌دهد معامله‌گران بیمه‌ای با هزینه معقول بخرند، به جای شرط‌بندی شتابزده در هنگام بروز درگیری که باعث افزایش قیمت می‌شود. همچنین، تصاویر ماهواره‌ای تجاری تقریباً در زمان واقعی در دسترس است که مه جنگ را شفاف‌تر می‌کند.

با کنار هم گذاشتن همه اینها، بازار امروز بهتر از همیشه آماده مدیریت اثرات یک جنگ احتمالی آمریکا و ایران است. اما مقاومت را با مصونیت اشتباه نگیرید. رایت، که سابقاً مدیر اجرایی شیل بود، بازار نفت را به خوبی می‌شناسد و چنین اشتباهی نمی‌کند. بنابراین، احتمالاً پیام او بخشی از جنگ روانی بین واشنگتن و تهران است. هیچ چیزی بهتر از تلاش کاخ سفید برای متقاعد کردن ایران که از «سلاح نفت» نمی‌ترسد وجود ندارد — حتی اگر مطمئناً بترسد.

اقتصادآنلاین