شکاف قیمت طلا بین ایران و جهان؛ انتظارات تورمی و تنگنای مالی

جهان صنعت نیوز، علی عقیلی در خصوص ناهماهنگی بازار داخلی و جهانی و عامل «انتظار» در اقتصاد ایران، اظهار کرد: در حالی که تنش‌های ژئوپلیتیکی اخیر در منطقه خاورمیانه، به‌ویژه در محوریت ایران، انتظاراتی را پیرامون یک درگیری احتمالی دامن زده است، این فضا به‌طور مستقیم بر نوسانات بازار سرمایه ایران تأثیر گذاشته است. این وضعیت، نوعی «انتظار اشد من الموت» در بازار ایجاد کرده که تصمیم‌گیری را برای سرمایه‌گذاران دشوار ساخته است.

وی در تحلیل نوسانات اخیر بازار تأکید کرد: قیمت طلا در ایران تابعی از سیگنال‌های سیاسی داخلی و انتظارات تورمی است، نه لزوماً تحولات واقعی بازار جهانی. علیرغم اینکه اونس جهانی طلا در هفته گذشته تا ۴۸۰۰ دلار نیز پایین آمد، ما شاهد افزایش یا ثبات نرخ طلا در ایران بودیم. علت این امر، وضعیتی است که اقتصاددانان آن را حالت نه جنگ، نه صلح می‌نامند. این ابهام موجب می‌شود سرمایه‌گذاران قدرت تصمیم‌گیری را از دست بدهند، زیرا در صورت وقوع جنگ، طلا ابزار حفظ ارزش دارایی خواهد بود و در صورت توافق، امکان کاهش نرخ دلار و افت قیمت طلا وجود دارد. این وضعیت ناشی از حباب انتظارات است که هنوز در قیمت‌ها مشاهده می‌شود، هرچند در سکه، حباب تجمعی نسبت به گذشته کاهش یافته است.

این کارشناس حوزه طلا، همچنین وضعیت بورس تهران را بازتابی از همین نگرانی‌ها دانست و افزود: نبض اقتصاد(بورس) در حال حاضر وضعیت مناسبی ندارد، در ابتدای هفته شاهد افت بیش از ۱۰۰ هزار واحدی در شاخص بودیم، و در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته نیز شاخص به عدد ناراحت‌کننده‌ای رسید. شاخص سوم اسفند ماه حول و حوش ۳ میلیون و ۶۱۸ هزار واحد است که تنها نزدیک ۸۵ هزار واحد افت را تجربه کرده است. این کاهش‌ها مستقیماً تحت تأثیر همین تنش‌های بین ایران و آمریکا و نغمه‌های جنگی است که همه منتظرند ببینند چه سرنوشتی خواهد داشت.

نرخ های لحظه ای

عقیلی، به نرخ‌های لحظه‌ای اشاره کرد و گفت: یکشنبه ۳ اسفندماه اونس جهانی ۵۱۰۴ دلار و سکه امامی حدود ۲۰۰ میلیون تومان تثبیت شده است، اما نرخ تتر(رمزارز) در بازار غیررسمی ۱۶۷ هزار تومان است. با توجه به نرخ تتر، احتمال اینکه قیمت دلار در بازار جهانی امروز دوشنبه افزایش یابد بسیار زیاد است و یقیناً با افزایش نرخ دلار، قیمت طلا و اونس داخلی نیز صعودی خواهد شد. تحریم فدرال رزرو علیه صرافی‌ها، سرمایه را به سمت دلار و طلا هدایت کرده است. بازارهای مختلف اقتصادی در ایران، از جمله طلا، ارز و رمزارزها، به‌صورت زنجیروار به یکدیگر متصل هستند و نوسانات هر بخش بر دیگری تأثیر می‌گذارد.

این کارشناس حوزه طلا، به سقوط اخیر بازارهای رمزارز اشاره کرد و گفت: همان‌طور که شاهد بودیم، رمز ارزها در یکی دو هفته گذشته ریزش قابل توجهی داشتند. بیت کوین که تا بیش از ۱۳۰ هزار دلار نیز بالا رفته بود، اکنون در حدود ۶۸ هزار دلار معامله می‌شود و اتریوم نیز به زیر ۲۰۰۰ دلار سقوط کرده است.

وی مهم‌ترین عامل تشدید این وضعیت برای دارندگان ایرانی را تحریم‌های اخیر فدرال رزرو آمریکا علیه بانک‌ها و صرافی‌های انتقال‌دهنده رمزارز دانست و گفت: بسیاری از دارندگان رمزارز در حال حاضر دسترسی فیزیکی به کیف پول‌های خود ندارند تا بتوانند دارایی‌هایشان را به تتر یا دلار تبدیل کنند. این مسئله، فرار سرمایه را از بازار رمزارز به سمت بازارهای سنتی‌تر مانند دلار و طلا تشدید کرده است که احتمالاً این روند در هفته آتی نیز ادامه یابد.

کنترل بازار

عقیلی به محدودیت ابزارهای در دسترس بانک مرکزی و دولت برای کنترل بازار اشاره کرد و افزود: بانک مرکزی ابزارهای محدودی در اختیار دارد و نمی‌تواند به بهانه حفظ دارایی‌های ملی و با توجه به وضعیت منطقه، به‌طور مداوم حراج سکه برگزار کند. از سوی دیگر، سختگیری‌های اخیر برای ارائه کارت ملی هنگام خرید طلا و اخذ فاکتور الکترونیکی، باعث اوج‌گیری بازار سیاه شده است.

وی بیان کرد: دولت در یک تنگنای مالی و مضیقه سرسام‌آور قرار گرفته است؛ از جمله محدودیت درآمد نفتی که تحریم‌های فزاینده آمریکا دسترسی دولت به درآمدهای نفتی فروخته شده اغلب به چین و سایر مشتریان عمده را بسیار محدود کرده است. همچنین محدودیت ابزار مالیاتی که با توجه به وضعیت اجتماعی و اقتصادی اخیر، دولت نمی‌تواند فشار مالیاتی را افزایش دهد، زیرا بیم آشوب‌های مردمی ناشی از فشار اقتصادی وجود دارد. با تداوم این روند، اقتصاد روز به روز با تهدید بیشتری مواجه خواهد شد و تورم هر روز در حال فتح قله‌های جدید است و امیدواریم هرچه زودتر به نحو احسن اتفاقی برای کشور بیفتد وگرنه وضعیت اقتصادی روز به روز در معرض تهدید قرار خواهد گرفت.

این کارشناس حوزه طلا با تاکید بر اینکه یکی از نگرانی‌های اصلی در صورت تداوم ناهماهنگی فاحش بین قیمت اونس جهانی طلا و بازارهای داخلی، خدشه‌دار شدن اعتماد عمومی به قیمت‌گذاری‌های رسمی است، اظهار کرد: اگر فاصله بین قیمت اونس در بازار ایران با بازارهای منطقه‌ای مانند ترکیه و امارات زیاد شود، این امر به لحاظ اقتصادی، منجر به آربیتراژ طلا خواهد شد. اصل اقتصادی حکم می‌کند که کالا از نقطه ارزان‌تر به نقطه گران‌تر منتقل شود. این وضعیت می‌تواند قاچاق طلا را افزایش دهد و ضربه مضاعفی به اقتصاد کشور وارد کند، چراکه پول حاصل از این معاملات نیز عمدتا از طریق صرافی‌های غیررسمی یا رمزارزها جابجا می‌شود. این ناهماهنگی، سرمایه‌گذاران را دچار سرگردانی کرده و آن‌ها واقعا نمی‌دانند که آیا در حال سود کردن هستند یا در یک بازار پرریسک سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

پیش بینی روند نزولی طلا

وی با بیان اینکه با وجود نوسانات، به نظر نمی‌رسد اونس جهانی طلا روند نزولی قابل توجهی را تجربه کند به تشریح دلایل متعددی برای این پیش‌بینی پرداخت و افزود: درگیری‌های ژئوپلیتیکی در سراسر دنیا، از جمله جنگ روسیه و اوکراین، تنش بین چین و تایوان و سیاست‌های زیاده‌خواهانه ایالات متحده در سطح بین‌المللی، همگی عواملی هستند که به افزایش قیمت اونس جهانی طلا دامن می‌زنند. علاوه بر این، وضعیت غزه و مظلومیت مردم فلسطین، وجدان جهانی را جریحه‌دار کرده و طلا را به عنوان یک پناهگاه امن در برابر نااطمینانی‌های جهانی مطرح می‌سازد. این عوامل باعث شده تا بعید باشد طلا روند نزولی شدیدی را طی کند، مگر آنکه اتفاقی معجزه‌آسا رخ دهد.

عقیلی به موضوع واردات آزاد طلا اشاره کرد و گفت: دولت برای اینکه ذخایر طلای خود را کمتر در معرض حراج قرار دهد، واردات طلا را آزاد اعلام کرده است. این سیاست به این دلیل اتخاذ شده که برخی از شرکت‌های فروشنده نفت، در ازای طلب خود، طلا دریافت کرده و تمایل به واردات آن دارند.

وی همچنین به تصمیم درست همتی در زمان وزارت اقتصاد اشاره و بیان کرد: طی آن، مقادیر قابل توجهی طلا با قیمت‌های پایین‌تر(حدود ۳۸۰۰ دلار در هر اونس) وارد کشور شد که این ذخایر اکنون به کشور در حفظ ثبات نسبی کمک کرده است.

اوراق قرضه آمریکا

عقیلی، به وضعیت وخیم اوراق قرضه ایالات متحده پرداخت و افزود: کشورهای در حال توسعه مانند چین و هند، به جای اوراق قرضه آمریکا، به دنبال خرید طلا به عنوان پناهگاه امن هستند. دلیل اصلی این امر، بحران قریب‌الوقوع بازپرداخت اوراق قرضه آمریکا است. بحرانی که دونالد ترامپ با آن روبرو است، مربوط به سررسید شدن حدود ۲۰ تریلیون دلار اوراق قرضه منتشر شده توسط آمریکاست که تا قبل از ۲۵ فوریه باید بازپرداخت شود. تنها راه آمریکا برای تأمین این مبلغ، چاپ دلار بدون پشتوانه است که این امر ارزش دلار را کاهش داده و به تبع آن، قیمت اونس طلا را افزایش خواهد داد.

این کارشناس حوزه طلا با اشاره به نمونه گرینلند جایی که صندوق‌های بازنشستگی با تبدیل اوراق قرضه خود به پول نقد، آمریکا را مجبور به عقب‌نشینی کردند، افزود: اوراق قرضه آمریکا غیرقابل نکول هستند، یعنی دولت نمی‌تواند در تاریخ سررسید از پرداخت آن سر باز زند، زیرا این امر موجب بی‌اعتباری میلیاردها دلار اوراق منتشر شده در سطح جهان خواهد شد. این وضعیت، اقتدار اقتصادی صندوق‌های بازنشستگی را نشان می‌دهد که توانسته‌اند در مواردی دولت آمریکا را مجبور به عقب‌نشینی کنند. این تحلیل جامع نشان می‌دهد که بازار طلا در ایران، تحت تأثیر پیچیده‌ای از عوامل داخلی و خارجی، از جمله تنش‌های ژئوپلیتیکی، سیاست‌های اقتصادی دولت و بحران‌های مالی جهانی قرار دارد.

ایسنا

طلا و ارز