سکوت واشنگتن و فریاد نفت و طلا؛ مذاکرات ایران و آمریکا چقدر جلو رفت؟
با پایان دور سوم گفتوگوهای ایران و آمریکا، فضای رسانهای و تحلیلی هنوز به جمعبندی قطعی درباره میزان موفقیت مذاکرات نرسیده است. از یک سو، مقامهای ایرانی از «پیشرفت» و تداوم مسیر گفتوگوها در وین سخن میگویند؛ از سوی دیگر، سکوت مقامهای آمریکایی و برخی نشانههای بیرونی از نوسان معنادار نفت و تثبیت طلا در سطوح بالا تا هشدارهای کنسولی برخی کشورها تردیدهایی را درباره کاهش ریسک تنش پس از این دور تقویت کرده است.
جهان صنعت نیوز، در نگاه نخست، روایت غالب پس از پایان مذاکرات بیشتر از سمت تهران شکل گرفته است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از پیشرفتهای حاصلشده گفته و اعلام کرده که ادامه گفتوگوها از روز دوشنبه در وین پیگیری میشود و احتمال دارد هفته آینده نیز مذاکرات روی متن توافق احتمالی دوباره برگزار شود. این پیام، اگر بهتنهایی مبنا قرار گیرد، نشانهای از باز بودن مسیر دیپلماسی است؛ مرحلهای که معمولاً بهمعنای عبور از کلیات و ورود به جزئیاتِ قابل سنجش تلقی میشود.با این حال، شکاف مهم در روایت رسمی این دور از گفتوگوها، سکوت طرف آمریکایی است. در پایان این دور، از سمت مقامهای آمریکا اظهار نظر روشنی درباره موفقیت یا عدم موفقیت مذاکرات منتشر نشده و تنها ارزیابی عمومی، از وزیر خارجه عمان نقل شده که از «پیشرفت قابل ملاحظه» سخن گفته است. همین عدم تقارن در پیامرسانی، زمینه را برای تفسیرهای متضاد فراهم میکند. از یک طرف میتوان آن را به احتیاط دیپلماتیک نسبت داد، و از طرف دیگر میتواند نشانهای باشد از اینکه هنوز اختلافات اصلی حل نشده یا دستکم طرف آمریکایی نمیخواهد سیگنال کاهش ریسک به بازارها و بازیگران بدهد.
نشانههای دیپلماتیک و معنای سکوت واشنگتن
در چنین شرایطی، سفر ناگهانی وزیر امور خارجه عمان به آمریکا برای دیدار با وزیر خارجه ایالات متحده هم توجه تحلیلگران را جلب کرده است. برداشت بدبینانه از این سفر آن است که این رفتوآمد غیرمنتظره میتواند برای مهار تنش و جلوگیری از بدتر شدن وضعیت انجام شود؛ بهویژه اگر تصور شود مذاکرات به مرحلهای نزدیک شده که تصمیمهای حساس و نگرانکننده در دستور کار است. البته این برداشت، بیش از آنکه مبتنی بر اعلام رسمی باشد، متکی به قرائت از سیگنالها است؛ یعنی دقیقاً همان فضایی که وقتی بیانیههای دو طرف همراستا نیست یا یکی از طرفین سکوت میکند، پررنگتر میشود.به همین دلیل، بخشی از تحلیلها از سطح اظهارنظرهای رسمی عبور کرده و به سراغ شاخصهایی رفتهاند که بهعنوان برداشت عمومی از مسیر مذاکرات تعبیر میشوند. در این چارچوب، سه نشانه بیشتر برجسته شده است: واکنش بازار نفت، رفتار بازار طلا، و هشدارهای کنسولی برخی کشورها درباره خروج اتباع از ایران.
قیمت نفت؛ بازگشت ریسک ژئوپلیتیک به قیمتها
نخستین شاخصی که به آن استناد میشود، نفت است. روایت ارائهشده این است که نفت برنت پیش از آغاز مذاکرات و در جریان برگزاری آن تا زیر ۷۰ دلار پایین آمده بود، اما از میانه مذاکرات جهش کرد و تا سطح ۷۲ دلار بالا رفت. اگرچه پس از آن کمی اصلاح شد، اما دوباره به محدوده ۷۲ دلار برگشته است. در این روایت، اهمیت عددیِ ۷۲ دلار هم برجسته میشود، چون گفته میشود چنین سطحی از اواخر خرداد سال گذشته و دوره جنگ ۱۲ روزه که برنت تا حوالی ۷۶ دلار رفت، بیسابقه بوده است.اگر بازار نفت نسبت به کاهش تنش مطمئن بود، باید قیمتها تحت فشار کاهشی میماند. اما جهش از زیر ۷۰ به ۷۲ دلار، آن هم همزمان با مذاکرات، میتواند نشانهای باشد از اینکه معاملهگران و تحلیلگران بازار نفت، دستکم بخشی از سناریوی ریسک را دوباره در قیمت لحاظ کردهاند. به بیان دیگر، بازار نفت در این قرائت، پیام قطعیت کاهش تنش را دریافت نکرده است.
قیمت طلا؛ تثبیت در بالا و تداوم تقاضای پناهگاه
دومین نشانه، رفتار طلاست. در این چارچوب گفته میشود که در کوتاهمدت، تنش ایران و آمریکا یکی از عوامل مهم اثرگذار بر قیمت جهانی طلا تلقی میشود و بسیاری از تحلیلگران این تنش را بهعنوان محرک اصلی کوتاهمدت برجسته میکنند. انتظاری که شکل گرفته بود این بود که کاهش تنش میتواند طلا را دوباره به زیر ۵,۰۰۰ دلار برگرداند. اما پس از پایان دور سوم، نهتنها کاهش معناداری دیده نشده، بلکه طلا در محدوده بالای ۵,۲۰۰ دلار در حال تثبیت است.منطق این تفسیر نیز مشابه نفت است. طلا زمانی که ریسکهای ژئوپلیتیک و نااطمینانی بالا میرود، نقش دارایی امن را پررنگتر ایفا میکند. بنابراین وقتی خبر پایان مذاکرات منتشر میشود اما طلا همچنان در سطوح بالاتر تثبیت میشود، این برداشت تقویت میشود که از نگاه بازار، ریسک هنوز تخلیه نشده و احتمالاً سناریوی توافق سریع و کاهش فوری تنش به اندازه کافی باورپذیر نشده است.
در این نگاه، تثبیت طلا بالای ۵,۲۰۰ دلار بیشتر از آنکه تأیید قطعی شکست مذاکرات باشد، علامت تداوم نااطمینانی و ابهام نسبت به خروجی مذاکرات است.
هشدارهای کنسولی؛ وقتی دولتها هم محتاط میشوند
سومین نشانه، هشدار برخی کشورها مانند کانادا و چین درباره خروج اتباعشان از ایران است. طرح این نکته در کنار سکوت طرف آمریکایی، به این نتیجهگیری کمک میکند که سطح تنش پس از مذاکرات همچنان بالا ارزیابی میشود و حتی اگر مسیر دیپلماسی باز مانده، فضای بینالمللی هنوز نسبت به کاهش خطر درگیری قانع نشده است. هشدارهای کنسولی معمولاً زمانی برجسته میشوند که دولتها احتمال بروز وضعیتهای پرریسک را کمهزینهتر از بیعملی نمیدانند؛ بنابراین، قرار گرفتن این هشدارها در کنار نشانههای قیمتی نفت و طلا، در ذهن تحلیلگران یک تصویر همجهت میسازد: «ریسک هنوز سر جایش است.»
جمعبندی این مجموعه نشانهها به یک گزاره میرسد که اگرچه از سمت ایران بر پیشرفت و ادامه گفتوگوها در وین تأکید شده و عمان نیز از پیشرفت قابل ملاحظه گفته است، اما نبود موضعگیری آمریکایی و سیگنالهای بیرونی باعث شده ارزیابی موفقیت دور سوم با تردید همراه بماند. در چنین فضایی، برخی نتیجه میگیرند که احتمال حمله نظامی دستکم در ادراک عمومی هنوز از احتمال توافق قطعی و سریع کمتر نشده و حتی ممکن است در مقاطعی پررنگتر به نظر برسد. بهویژه وقتی بازارها و رفتارهای احتیاطی دولتها هنوز نشانههای آرامش پایدار را منعکس نمیکنند، مسیر دیپلماسی با وجود ادامه مذاکرات از سایه ریسک خارج نمیشود.
شناسه :
573669
لینک کوتاه :
لینک کوتاه :