تورم تنگه هرمز؛ از مزارع آمریکا تا کارخانه‌های آسیا

جهان صنعت نیوز – بحران ناشی از جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز، دیگر محدود به بازار نفت نیست. آنچه ابتدا به‌عنوان یک شوک انرژی تصور می‌شد، اکنون در حال تبدیل شدن به موجی گسترده از تورم کالایی است که از صنایع پیشرفته مانند نیمه‌هادی‌ها تا بخش‌های ساده‌تری مانند کشاورزی، باغبانی و حتی بادکنک‌های جشن تولد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دلیل اصلی این وضعیت، نقش حیاتی هرمز در انتقال هلیوم و کودهای شیمیایی است؛ دو کالایی که ستون‌های پنهان بسیاری از زنجیره‌های تولید جهانی محسوب می‌شوند.

حدود یک‌سوم هلیوم و کود جهان از این مسیر عبور می‌کند. با توقف عبور کشتی‌ها و صف صدها نفتکش و کانتینربر در دو سوی تنگه، قیمت‌ها به‌سرعت جهش کرده‌اند. طبق اعلام انجمن کود آمریکا، قیمت اوره از زمان آغاز حملات آمریکا به ایران ۳۰ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که کشاورزان آمریکایی در آستانه فصل کاشت قرار دارند و افزایش هم‌زمان قیمت گازوئیل و کود، حاشیه سود آنها را به‌شدت تهدید می‌کند.

در بازار هلیوم نیز شرایط بحرانی است. قطر، دومین تولیدکننده بزرگ جهان، در روزهای نخست جنگ تولید گاز مایع (LNG) را متوقف کرد؛ اقدامی که عملاً عرضه هلیوم را نصف کرد، زیرا هلیوم محصول جانبی تولید گاز مایع است. قیمت هلیوم از زمان آغاز جنگ دو برابر شده و کارشناسان هشدار می‌دهند که حتی با باز شدن هرمز، بازگشت بازار به حالت عادی حداقل دو ماه زمان می‌برد. دلیل آن، آسیب دیدن تأسیسات قطر و همچنین کمبود کانتینرهای فوق‌سردی است که برای حمل هلیوم لازم‌اند.

این بحران پیامدهای گسترده‌ای دارد. هلیوم برای تولید نیمه‌هادی‌ها ضروری است؛ صنعتی که پایه تمام فناوری‌های مدرن از گوشی و خودرو تا تجهیزات پزشکی است. همچنین دستگاه‌های ام آر آی (MRI) برای خنک‌سازی آهنرباهای خود به هلیوم نیاز دارند. حتی صنایع جوشکاری و بازار بادکنک‌های جشن نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند. به گفته کارشناسان، اگر اختلال بیش از دو ماه ادامه یابد، آسیا و اروپا با کمبود واقعی مواجه خواهند شد.

در سطح سیاسی، دولت ترامپ تلاش می‌کند نگرانی‌ها را مدیریت کند. وزیر کشاورزی وعده داده که بسته حمایتی برای کشاورزان در راه است. کاخ سفید نیز تأکید دارد که این افزایش قیمت‌ها موقتی است. اما تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگر تنگه هرمز تا سه ماه بسته بماند، جهان با موجی از تورم روبه‌رو خواهد شد که مشابه آن در بحران کود سال ۲۰۲۲ دیده شد؛ بحرانی که به جهش ۴۰ درصدی قیمت مواد غذایی انجامید.

در حالی که پنتاگون از برنامه‌ای برای باز کردن تنگه سخن می‌گوید، هیچ جزئیاتی ارائه نشده است. وزیر انرژی آمریکا نیز پیش‌بینی کرده که هرمز تا پایان ماه باز نخواهد شد. این یعنی فشار بر بازارهای جهانی ادامه خواهد داشت و صنایع مختلف باید خود را برای تورم تنگه هرمز آماده کنند؛ تورمی که از نفت آغاز شد اما اکنون به اعماق زنجیره تأمین جهانی نفوذ کرده است.

اخبار برگزیدهاقتصاد کلان