طرح پرریسک اسکورت نفتکشها؛ آیا ناوهای جنگی میتوانند تنگه هرمز را باز کنند؟
فایننشال تایمز: افزایش تنشهای امنیتی در خلیج فارس و اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز باعث شده ایده اسکورت نظامی کشتیهای تجاری دوباره مطرح شود. با این حال ارزیابی فرماندهان نظامی آمریکا نشان میدهد اجرای چنین طرحی با ریسکهای عملیاتی و سیاسی قابل توجهی از تهدید مینهای دریایی و قایقهای تندرو گرفته تا موشکها و پهپادها همراه است. تجربه تاریخی دهه ۱۹۸۰ نیز نشان میدهد حتی حضور ناوهای جنگی لزوماً امنیت کامل برای کشتیهای تجاری ایجاد نمیکند و ممکن است خود به منبعی برای تشدید تنش تبدیل شود.
جهان صنعت نیوز – تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی در جهان است و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی نفت و گاز داشته باشد. در چنین شرایطی، پیشنهاد اسکورت نظامی کشتیهای تجاری برای ازسرگیری عبور نفتکشها از این آبراه مطرح شده است. با این حال ارزیابیهای نظامی نشان میدهد اجرای چنین برنامهای پیچیده و پرریسک است.
تجربه تاریخی نشان میدهد که حتی عملیاتهای اسکورت نیز از خطر مصون نیستند. در سال ۱۹۸۸ ناو آمریکایی «ساموئل بی رابرتز» هنگام بازگشت از یک مأموریت اسکورت در تنگه هرمز با یک مین دریایی برخورد کرد. انفجار این مین سوراخی بزرگ در بدنه کشتی ایجاد کرد، دیواره داخلی آن را شکافت و آتشسوزی به راه انداخت؛ حادثهای که به زخمی شدن ده ملوان انجامید. این رویداد هنوز هم بهعنوان نمونهای از آسیبپذیری ناوهای جنگی در برابر تهدیدات نامتقارن در خلیج فارس یاد میشود.
به گفته برخی مقامات سابق دفاعی آمریکا، فرماندهان نظامی در چنین شرایطی باید تصمیم بگیرند چه سطحی از تهدید قابل قبول است. این تصمیم ساده نیست، زیرا مجموعهای از تهدیدهای مختلف میتواند کاروانهای دریایی را هدف قرار دهد.
تهدیدهای متنوع؛ از مینهای دریایی تا پهپادها
برنامهریزان نظامی معتقدند ناوهای جنگی آمریکا با وجود توان بالای دفاعی، در برابر برخی تهدیدها آسیبپذیر هستند. این ناوها معمولاً تکبدنهاند و همین موضوع آنها را در برابر مینهای دریایی و حملات قایقهای تندرو آسیبپذیر میکند.
در سناریوی احتمالی اسکورت، علاوه بر مینها، تهدیدهای دیگری از جمله قایقهای سریع مجهز به موشک و راکت، پهپادها، شناورهای بدون سرنشین، موشکهای بالستیک و کروز نیز وجود دارد. به همین دلیل برخی فرماندهان سابق ارتش آمریکا معتقدند شرایط فعلی هنوز برای آغاز عملیات اسکورت مهیا نیست و ابتدا باید بخش مهمی از این تهدیدها خنثی یا تضعیف شود.
در صورتی که ارزیابیها نشان دهد سطح تهدید قابل مدیریت است، عملیات اسکورت احتمالاً با کاروانهای کوچک آغاز خواهد شد. در چنین حالتی ممکن است دو ناوشکن آمریکایی وظیفه حفاظت از دو تا چهار نفتکش تجاری را برعهده بگیرند. جالب آنکه در این آرایش، احتمالاً یک نفتکش تجاری در ابتدای صف حرکت میکند؛ زیرا نفتکشها بدنه دوجداره دارند و در صورت برخورد با مین احتمال غرق شدن فوری آنها کمتر است.
ناوشکنها در این کاروان وظیفه دفاع در برابر موشکها و پهپادها را برعهده دارند و در عین حال توانایی محدودی برای مقابله با زیردریاییها و مینها نیز دارند. فاصله کشتیها در چنین کاروانی معمولاً حدود یکونیم تا دو مایل دریایی خواهد بود و ترکیب آنها ممکن است در هر مأموریت تغییر کند تا از ایجاد نقاط کور راداری جلوگیری شود.
نیاز به ناوها، هواپیماها و عملیات پاکسازی
برای اجرای چنین طرحی به تعداد قابل توجهی ناوشکن نیاز است. برخی فرماندهان سابق نیروی دریایی آمریکا معتقدند حداقل ۸ تا ۱۲ ناوشکن برای مدیریت کل عملیات لازم است و حتی ممکن است فرماندهی مرکزی آمریکا تعداد بیشتری درخواست کند.
علاوه بر ناوها، پشتیبانی هوایی نیز بخش مهمی از این مأموریت خواهد بود. جنگندههایی مانند F‑۱۵، F‑۱۶ یا F‑۱۸ میتوانند برای مقابله با حملات گروهی پهپادها یا قایقهای تندرو به کار گرفته شوند. در عین حال هواپیماهای تهاجمی A‑۱۰ نیز برای شناسایی و هدف قرار دادن قایقهای کوچک استفاده میشوند.
یکی از چالشهای اصلی، شناسایی و نابودی قایقهای تندرو است. این شناورها کوچک و بسیار متعدد هستند و میتوانند در امتداد ساحل، در تونلها، انبارها یا حتی پارکینگهای بزرگ پنهان شوند. همین ویژگی باعث میشود ارزیابی میزان واقعی تهدید کار دشواری باشد.
علاوه بر این، پیش از حرکت هر کاروان باید یک کشتی مینروب مسیر را بررسی کند؛ کشتیای که خود برای محافظت در برابر حملات هوایی نیازمند اسکورت است.
تجربه گذشته و تردید صنعت کشتیرانی
آخرین باری که آمریکا عملیات اسکورت در این منطقه را اجرا کرد به سال ۱۹۸۷ بازمیگردد. در نخستین کاروان آن عملیات، یک نفتکش عظیم با مین برخورد کرد اما توانست مسیر خود را ادامه دهد و عملاً در نقش مینروب برای ناوهای آمریکایی عمل کند. با وجود آنکه بسیاری از مأموریتهای بعدی بدون حادثه انجام شد، در یکی از مأموریتهای بعدی ناو «ساموئل بی رابرتز» با مین برخورد کرد.
امروز نیز تردیدهای مشابهی وجود دارد. حتی اگر اسکورت نظامی برقرار شود، تضمینی نیست که شرکتهای کشتیرانی حاضر شوند فعالیت خود را از سر بگیرند. هزینههای بالای بیمه و ریسکهای امنیتی ممکن است همچنان مانع تردد کشتیها شود.
برخی مالکان نفتکشها امیدوارند اسکورت نظامی بتواند کشتیهای گرفتار در خلیج فارس را خارج کند، اما بسیاری از فعالان صنعت نسبت به اثربخشی سریع این اقدام تردید دارند. از نگاه آنان، تا زمانی که چارچوبی شفاف و قابل اعتماد برای امنیت دریانوردی ارائه نشود، بازگشت کامل فعالیتهای تجاری دشوار خواهد بود.
اخبار برگزیدهنفت و پتروشیمیلینک کوتاه :