روزهای دلهره‌آور وال‌استریت؛ مقایسه شوک اقتصادی جنگ ایران و آمریکا با بحران اوکراین

جهان صنعت نیوز – شرایط در بازار نفت به گونه‌ای است که خطرات نمی‌توانند از این بالاتر باشند. در حالی که دولت ترامپ همزمان با تجمع نیروهای نظامی بیشتر در منطقه، در حال پیگیری گفت‌وگوهای صلح با ایران است، معامله‌گران بازار هشدار می‌دهند که هر یک روزی که این درگیری طولانی‌تر شود، شوک انرژی تشدید شده و اقتصاد جهانی و همچنین بازارهای سهام و اوراق قرضه در معرض خطرات بیشتری قرار خواهند گرفت. بررسی داده‌ها نشان می‌دهد که گسست اقتصادی فعلی در مقایسه با شوک‌های گذشته ابعاد قابل‌توجهی دارد.

اختلال بی‌سابقه در عرضه فیزیکی نفت

تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، گلوگاهی که حدود ۲۰ درصد از بازار ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای نفت در روز را به خود اختصاص می‌دهد، به شدت کاهش یافته است. اگرچه عربستان سعودی با استفاده از خطوط لوله موجود، مسیر بخشی از عرضه خود را به پایانه‌های صادراتی دیگر تغییر داده است، اما معتقدند که عرضه روزانه ۱۰ میلیون بشکه یا بیشتر از فرآورده‌های نفتی همچنان متوقف مانده است.

تهدیدات علیه نفتکش‌ها و تعطیلی تاسیسات بزرگ تولیدی می‌تواند اثرات مخرب بر بازار نفت و گاز طبیعی را تا مدت‌ها پس از پایان احتمالی درگیری تمدید کند. برخلاف شوک‌های گذشته (که برخی از آن‌ها ماه‌ها یا بیشتر به طول انجامیدند)، تا زمانی که تنگه هرمز عملاً بسته باشد، عربستان سعودی و سایر صادرکنندگان بزرگ نفت خام توانایی بسیار محدودی برای افزایش تولید و استفاده از ظرفیت مازاد خود دارند.

جهش قیمت‌ها در امتداد جنگ‌های گذشته

قیمت‌های پایه در معاملات آتی نفت جهانی از ابتدای سال میلادی جاری تاکنون حدود ۸۰ درصد جهش کرده است؛ هرچند انتشار گزارش‌هایی مبنی بر مذاکرات واشنگتن با ایران باعث افت مقطعی و شدید قیمت‌ها شد. روند صعودی قیمت‌ها از زمانی که در هفته‌های اخیر پرواز پهپادها و شلیک موشک‌ها آغاز شد، با روند قیمتی بازار پس از شروع جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۰ همخوانی دارد.

باید توجه داشت که پیش از تهاجم همه‌جانبه روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، در زمانی که اقتصاد جهانی در حال بازیابی از تبعات همه‌گیری کرونا بود، قیمت نفت در سطح بالاتری قرار داشت. در آن سال اگرچه بخش عمده‌ای از اختلال پیش‌بینی‌شده در عرضه نفت خام هرگز محقق نشد، اما قیمت‌ها برای ماه‌ها بالا باقی ماندند.

 بازار سهام و اوراق قرضه؛ نوساناتی که می‌توانست بدتر باشد

اگرچه ریزش بازار سهام شدید به نظر می‌رسد، اما این افت با واکنش‌ بازارها به شوک‌های ژئوپلیتیک گذشته برابری می‌کند. شاخص S&P 500 پیش از آغاز جنگ فعلی نیز به دلیل نگرانی‌ها از تاثیرات هوش مصنوعی بر نرم‌افزارها و خدمات مالی، عقب‌نشینی کرده بود. سرمایه‌گذاران می‌گویند ارزش‌گذاری‌های بالای سهام در بازار آمریکا، از آن زمان تاکنون به تشدید نوسانات دامن زده است. در مقایسه، در بازه زمانی مشابه پس از تهاجم روسیه به اوکراین، این شاخص کلان تقریباً در همان سطح شروع درگیری قرار داشت، اما آن شوک در نهایت به تورم دامن زد، به درآمدها ضربه وارد کرد، هزینه‌های استقراض را افزایش داد و باعث ریزش ۲۱ درصدی این شاخص در نیمه اول سال ۲۰۲۲ شد.

در بازار اوراق قرضه نیز بازدهی‌ها روندی مشابه سال ۲۰۲۲ را طی می‌کنند. پیش از جنگ اوکراین و در دورانی که فدرال رزرو تلاش می‌کرد اقتصاد را پس از کرونا احیا کند، بازدهی‌ها پایین بود. اما این بار، چشم‌انداز مبهم نرخ بهره به این معنا بود که بازدهی اوراق از قبل بالا رفته بود و از زمان آغاز جنگ تاکنون به بالاترین سطح خود از ماه جولای رسیده است. با این حال، باید یادآوری کرد که بازدهی اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا پس از حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰، زمانی که ایالات متحده وابستگی بسیار بیشتری به انرژی داشت، با سرعت بالاتری افزایش یافته بود.

برداشت تاریخی از ذخایر استراتژیک نفتی

ایالات متحده متعهد شده است که سهم عظیمی (حدود ۱۷۲ میلیون بشکه نفت) را در بزرگ‌ترین آزادسازی تاریخِ ذخایر نفت خام توسط اعضای آژانس بین‌المللی انرژی به بازار عرضه کند. این برداشت عظیم از ذخایر نفتی که در شبکه‌ای از غارهای نمکی در نزدیکی سواحل خلیج مکزیک در آمریکا نگهداری می‌شود، اندکی کمتر از آزادسازی اضطراری است که توسط پرزیدنت جو بایدن در سال ۲۰۲۲ و در جریان جنگ اوکراین مجوز گرفت.

هر دوی این برداشت‌ها (اوکراین و جنگ فعلی) بر اساس استانداردهای تاریخی بسیار بزرگ محسوب می‌شوند و نشان‌دهنده این واقعیت هستند که واشنگتن در استفاده از انبارهای استراتژیک خود برای واکنش به شوک‌های قیمتی یا آماده‌سازی در برابر تهدیدات اقتصادی، رویکردی تهاجمی‌تر اتخاذ کرده است.

اخبار برگزیدهبورس