تسهیلات ویژه شرایط جنگی گمرک برای تسریع ترخیص کالاهای اساسی
با دستور وزیر اقتصاد، گمرک ایران با اجرای مجموعهای از تسهیلات ویژه و فعالیت شبانهروزی تلاش کرده است در شرایط جنگی روند ترخیص کالاهای اساسی دارو و تجهیزات حیاتی را تسریع کند.
جهان صنعت نیوز، در شرایط جنگی یکی از مهمترین دغدغههای دولتها حفظ جریان پایدار تأمین کالاهای اساسی و جلوگیری از اختلال در زنجیره تأمین است تجربه بسیاری از کشورها نشان میدهد که در چنین شرایطی کوچکترین اختلال در فرآیند واردات ترخیص یا توزیع کالا میتواند پیامدهای گستردهای در زندگی روزمره مردم و فعالیتهای تولیدی به همراه داشته باشد از این رو دستگاههای اقتصادی و اجرایی ناچارند با اتخاذ تصمیمهای فوری و بعضا خارج از رویههای عادی تلاش کنند مسیر ورود کالاهای ضروری را تسهیل کنند.
در ایران نیز با آغاز درگیریها و تشدید شرایط جنگی اهمیت مدیریت گمرکات کشور بیش از گذشته برجسته شده است گمرک به عنوان یکی از مهمترین گلوگاههای ورود و خروج کالا نقشی تعیینکننده در حفظ جریان تجارت خارجی دارد هرگونه کندی در انجام تشریفات گمرکی میتواند باعث انباشت کالا در بنادر و مرزها افزایش هزینههای حمل و نقل و در نهایت کمبود کالا در بازار شود به همین دلیل سیاستگذاران اقتصادی در چنین شرایطی تلاش میکنند با حذف برخی فرآیندهای زمانبر ایجاد تسهیلات ویژه و افزایش ظرفیت عملیاتی گمرکات سرعت ترخیص کالاها را افزایش دهند.
وزارت اقتصاد در شرایط جنگی این موضوع را مورد توجه ویژه قرار داده است و به همین دلیل با دستور وزیر اقتصاد اهمیت دوچندان پیدا کرده است زیرا علاوه بر کالاهای اساسی مانند مواد غذایی دارو و تجهیزات پزشکی نیز باید بدون وقفه وارد کشور شوند تأخیر در ترخیص این اقلام میتواند مستقیما سلامت و امنیت مردم را تحت تأثیر قرار دهد همچنین صنایع داخلی که برای ادامه فعالیت به مواد اولیه وارداتی وابسته هستند در صورت توقف یا کندی واردات با کاهش تولید مواجه میشوند که این مسئله میتواند بر اشتغال و ثبات اقتصادی اثر بگذارد.
از همین رو بسیاری از کشورها در زمان بحران یا جنگ مجموعهای از دستورالعملهای اضطراری را برای تسهیل تجارت خارجی تدوین میکنند این دستورالعملها معمولا شامل کاهش تشریفات اداری ایجاد اولویت برای کالاهای حیاتی تمدید خودکار مجوزها پذیرش اسناد جایگزین در صورت اختلال سامانهها و همچنین افزایش ساعات کاری گمرکات است هدف اصلی این اقدامات آن است که حتی در شرایط بحرانی نیز زنجیره تأمین کالاهای ضروری دچار وقفه نشود.
در ایران نیز وزارت اقتصاد و گمرک جمهوری اسلامی ایران با توجه به شرایط خاص کشور مجموعهای از سیاستها و تسهیلات ویژه را برای مدیریت امور گمرکی در دوران جنگی تدوین کردهاند این اقدامات در کنار افزایش ظرفیت عملیاتی گمرکات با هدف تسریع در ترخیص کالاهای مورد نیاز مردم و تولیدکنندگان اجرا شده است از فعالیت شبانهروزی گمرکات گرفته تا صدور مجوزهای ویژه برای ترخیص دارو تجهیزات پزشکی و کالاهای اساسی همگی بخشی از این سیاستها به شمار میروند.
همزمان با اجرای این سیاستها گمرک ایران نیز با انتشار اطلاعیههایی مجموعهای از تسهیلات قانونی و اجرایی را برای فعالان اقتصادی اعلام کرده است این تسهیلات شامل تغییر برخی رویههای اداری امکان ترخیص سریعتر کالاها و همچنین تسهیل در فرآیندهای ترانزیت و صادرات است اقداماتی که به گفته مسئولان با هدف جلوگیری از ایجاد گلوگاه در مسیر تأمین کالاهای مورد نیاز کشور طراحی شدهاند.
فعالیت شبانهروزی گمرکات برای تسریع ترخیص کالا
در چارچوب سیاستهای جدید گمرکی یکی از مهمترین اقدامات انجام شده افزایش ساعات فعالیت گمرکات و حرکت به سمت ترخیص شبانهروزی کالاها بوده است اقدامی که به گفته کارشناسان میتواند نقش مهمی در کاهش زمان انتظار کالاها در مرزها و بنادر داشته باشد
افشین مروت کارشناس اقتصادی در این باره میگوید سه شیفته شدن گمرکات کشور و ترخیص بیست و چهار ساعته کالاها یکی از مهمترین تصمیماتی بوده که در شرایط جنگی اتخاذ شده است به گفته او در چنین شرایطی هرگونه وقفه در ترخیص کالا میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد کشور داشته باشد .
او توضیح میدهد که با اجرای این سیاست روند ترخیص کالاها سرعت بیشتری گرفته و صفهای طولانی کامیونها در برخی مرزها کاهش یافته است به گفته این کارشناس اقتصادی فعالیت شبانهروزی گمرکات باعث شده کالاهای مورد نیاز کشور در کوتاهترین زمان ممکن وارد چرخه توزیع شوند و تجار و بازرگانان نیز با اطمینان بیشتری نسبت به واردات کالا اقدام کنند .
مروت همچنین تأکید میکند که در شرایط جنگی نیاز به برخی کالاها به ویژه دارو و تجهیزات پزشکی افزایش مییابد و تأخیر در ورود این کالاها میتواند تبعات جدی برای سلامت جامعه داشته باشد به همین دلیل برای این دسته از کالاها مجوزهای ویژهای در نظر گرفته شده است.
بر اساس این سیاستها فرآیندهای غیرضروری در مسیر ترخیص دارو تجهیزات پزشکی و مواد اولیه تولید دارو حذف شده و این کالاها در صف ترخیص از اولویت مطلق برخوردار شدهاند همچنین خودروهای امداد و نجات نیز به صورت ویژه و بدون تأخیر از گمرک ترخیص میشوند تا در اختیار نیروهای امدادی قرار گیرند.
تسهیلات یازدهگانه برای تجارت در شرایط اضطراری
وزارت اقتصاد در اطلاعیه خود که به گمرکات ابلاغ کرده است در کنار افزایش ساعات فعالیت گمرکات مجموعهای از تسهیلات قانونی نیز برای تسهیل تجارت خارجی در شرایط جنگی را به اجرا گذاشته است. گمرک ایران در اطلاعیهای اعلام کرده که این تسهیلات در قالب یازده بند برای تمامی گمرکات کشور لازم الاجرا است.
بر اساس این دستورالعمل واردکنندگانی که تمایل داشته باشند میتوانند بدون دریافت کد ساتا از بانک مرکزی کالاهای خود را ترخیص کنند مشروط بر آنکه تعهد دهند پس از ترخیص کالا هیچ درخواستی برای دریافت ارز از بانک مرکزی نخواهند داشت.
همچنین اعتبار ثبت سفارشها و مجوزهای ورود که در این بازه زمانی منقضی میشوند به صورت خودکار برای سه ماه تمدید شده است اقدامی که میتواند از بروز وقفه در روند واردات جلوگیری کند.
یکی دیگر از مفاد این دستورالعمل امکان ترخیص کالاهایی است که ثبت سفارش آنها تعلیق یا ابطال شده اما دارای قبض انبار معتبر هستند این اقدام با هدف جلوگیری از انباشت کالا در گمرکات انجام شده است.
در بخش دیگری از این تسهیلات پیش بینی شده است که در صورت بروز اختلال در سامانههای الکترونیکی اسناد و مجوزهای کاغذی با رعایت ضوابط امنیتی صادر شوند تا روند تجارت خارجی متوقف نشود.
همچنین گمرک مجاز شده است برای ترخیص کالا ضمانتنامه بانکی بابت حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده با سررسید مشخص دریافت کند اقدامی که میتواند فشار نقدینگی بر واردکنندگان را کاهش دهد.
در این دستورالعمل همچنین تأکید شده است که کالاهای اساسی موجود در گمرکات کشور بدون دریافت کد ساتا از بانک مرکزی به صورت صددرصدی ترخیص شوند و برای برخی کالاهای اولویت دار نیز امکان ترخیص نود درصدی فراهم شده است.
تسهیل ترانزیت و تغییر مسیرهای خروج کالا
بخش دیگری از اقدامات گمرک ایران به تسهیل فرآیند ترانزیت و مدیریت ترافیک مرزی اختصاص یافته است در اطلاعیه گمرک آمده است که به دلیل تراکم کامیونها در برخی مرزهای خروجی امکان تغییر مرز خروج برای شرکتهای حمل و نقل بین المللی فراهم شده است.
بر اساس این دستورالعمل در صورتی که شرکتهای حمل و نقل درخواست تغییر مرز خروج را ارائه دهند و مرز جدید باز باشد گمرکات میتوانند پس از انجام هماهنگیهای لازم با همان اسناد کالا را به مرز جدید ارسال کنند .
این اقدام با هدف استفاده حداکثری از ظرفیت گمرکات داخلی و جلوگیری از ایجاد تراکم در برخی مرزها انجام شده است .
در همین حال گمرک ایران اعلام کرده است که در سی روز نخست جنگ از نهم اسفند ۱۴۰۴ تا نهم فروردین ۱۴۰۵ تشریفات گمرکی و خروج هشتاد و هفت هزار و پنجاه و سه دستگاه کامیون و دو هزار و دویست و شصت و یک واگن حامل کالاهای اساسی از گمرکات کشور انجام شده است.
بر اساس اعلام گمرک این روند با همکاری کارکنان گمرک و سازمانهای همجوار و همچنین مشارکت فعالان اقتصادی انجام شده و محمولههای مختلف کالاهای اساسی به صورت روزانه در حال ترخیص از گمرکات کشور هستند.
مسئولان گمرک تأکید کردهاند که امکان استفاده از تسهیلات ویژه گمرکی در شرایط اضطرار همچنان در تمامی گمرکات کشور فراهم است و فعالان اقتصادی میتوانند با استفاده از این تسهیلات کالاهای خود را در سریعترین زمان ممکن ترخیص کنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند مجموعه این اقدامات در مجموع با هدف حفظ ثبات اقتصادی و جلوگیری از کمبود کالا در بازار داخلی طراحی شده است سیاستهایی که به گفته آنها در شرایط جنگی میتواند نقش مهمی در حفظ جریان تجارت و تأمین نیازهای اساسی کشور ایفا کند.
مهر
صنعت و معدنلینک کوتاه :