چرا چین هنوز به تایوان حمله نکرده است؟
برخلاف تصور رایج در غرب که حمله نظامی چین به تایوان را قریبالوقوع میداند، پکن فعلاً راهبرد صبر راهبردی را ترجیح میدهد. رهبران چین معتقدند موازنه قدرت بهتدریج به سود آنها در حال تغییر است و با گذشت زمان، هزینههای اتحاد با تایوان برای پکن کاهش خواهد یافت. چین بر این باور است که بدون نیاز به جنگی تمامعیار میتواند از طریق فشار اقتصادی، سیاسی، نظامی و روانی، تایوان را به پذیرش تدریجی شرایط خود وادار کند. هرچند پکن همچنان گزینه استفاده از زور را کنار نگذاشته، اما فعلاً معتقد است روندهای سیاسی در تایوان، کاهش اعتماد به آمریکا و رشد قدرت چین، مسیر اتحاد را هموارتر کرده است.
جهان صنعت نیوز، در سالهای اخیر، بسیاری از تحلیلگران غربی هشدار دادهاند که حمله چین به تایوان اجتنابناپذیر و حتی نزدیک است. اظهارات مبهم دونالد ترامپ درباره تعهد آمریکا به دفاع از تایوان، جنگ واشنگتن با ایران و انتقال بخشی از توان نظامی آمریکا از هند-پاسیفیک به خاورمیانه نیز این نگرانی را تقویت کرده که چین ممکن است از فرصت استفاده کند و جزیره را بدون نگرانی از واکنش آمریکا تصرف کند.
اما این تحلیلها، بر اساس گزارشی در مجله فارن افرز درک درستی از راهبرد پکن ندارند. چین میخواهد مسئله تایوان را با کمترین هزینه ممکن حل کند و در حال حاضر باور دارد که زمان به نفع او در حال حرکت است. پکن تصور میکند هرچه قدرت نظامی و اقتصادیاش بیشتر شود، توان بازدارندگی آن در برابر مداخله آمریکا نیز افزایش خواهد یافت و در نهایت میتواند تایوان را بدون نیاز به تهاجم گسترده نظامی به تسلیم وادار کند.
چین البته استفاده از زور را کاملاً منتفی نمیداند. اگر تایوان رسماً اعلام استقلال کند، اگر آمریکا دیپلماتیک رسمی تایوان را بپذیرد یا اگر پکن به این نتیجه برسد که اتحاد بدون جنگ ممکن نیست، احتمال اقدام نظامی افزایش مییابد. اما در شرایط فعلی، رهبران چین معتقدند راهبرد بلندمدت آنها در حال نتیجه دادن است.
پکن چگونه به آینده نگاه میکند؟
راهبرد چین بر این فرض استوار است که موازنه قدرت جهانی بهتدریج علیه آمریکا در حال تغییر است. پکن معتقد است مدل حکمرانی چین کارآمدتر از دموکراسیهای غربی عمل کرده و آمریکا با بحرانهای داخلی، ضعف سیاسی و فرسایش قدرت جهانی روبهروست.
جنگ تجاری سال ۲۰۲۵ نیز اعتمادبهنفس پکن را افزایش داده است. چین با اعمال تعرفههای متقابل و محدودیت صادرات عناصر کمیاب، به این جمعبندی رسید که توانسته واشنگتن را به عقبنشینی وادار کند. در حوزه فناوری نیز ظهور مدل هوش مصنوعی DeepSeek، که با هزینهای بسیار کمتر عملکردی نزدیک به مدلهای آمریکایی ارائه داد، این باور را در چین تقویت کرد که فاصله فناوری با آمریکا قابل جبران است.
البته پکن نسبت به مشکلات داخلی خود نیز آگاه است. برنامه پنجساله جدید چین از خطراتی مانند بدهی دولتهای محلی، رکود بازار مسکن، تورم منفی و کاهش رشد بهرهوری سخن گفته است. در کنار این مسائل، رهبران چین همچنان نگران ابزارهای اقتصادی و فناورانه آمریکا برای مهار قدرت چین هستند.
اما با وجود این مشکلات، پکن معتقد است هرچه قدرت ملی چین افزایش یابد، هم آمریکا تمایل کمتری برای درگیری بر سر تایوان خواهد داشت و هم بخشی از جامعه تایوان به مزایای اتحاد با چین جذب خواهد شد.
جنگی که میتواند برای چین فاجعهبار باشد
چین همچنان احتمال واکنش آمریکا به حمله نظامی را جدی میگیرد. حتی ترامپ، با وجود مواضع متناقضش، ممکن است در صورت حمله چین واکنش تندی نشان دهد. علاوه بر این، پاکسازیهای گسترده در ارتش چین و حذف شمار زیادی از فرماندهان عالیرتبه، احتمالاً توان عملیاتی ارتش آزادیبخش خلق برای اجرای عملیات پیچیده را تضعیف کرده است.
از نگاه پکن، یک جنگ بزرگ با آمریکا میتواند هزینههایی در حد چند تریلیون دلار به اقتصاد چین تحمیل کند، ثبات داخلی را تهدید کند و کشور را در سطح بینالمللی منزوی سازد. به همین دلیل، تا زمانی که رهبران چین احساس کنند در بلندمدت در حال پیروزی هستند، حاضر نیستند ریسک یک درگیری پرهزینه را بپذیرند.
راهبرد صبر چین تنها زمانی موفق خواهد بود که آمریکا و تایوان به سمت استقلال رسمی حرکت نکنند. پکن معتقد است فشارهای اقتصادی، حقوقی، دیپلماتیک و نظامی آن در این زمینه مؤثر بوده و حتی نشانههایی از تغییر فضای سیاسی تایوان مشاهده میشود.
در تایوان، حزب کومینتانگ و حزب مردم تایوان اکنون اکثریت پارلمان را در اختیار دارند و توانستهاند برنامههای دولت لای چینگ-ته را محدود کنند. این ائتلاف حتی مانع تصویب بودجه دفاعی ۴۰ میلیارد دلاری موردنظر دولت شده و خواهان کاهش خرید تسلیحات از آمریکا است.
همزمان، چنگ لی-وون، رئیس حزب کومینتانگ، مواضعی آشکارا نزدیک به چین اتخاذ کرده و از «اجماع ۱۹۹۲» و اصل «چین واحد» حمایت کرده است. دیدار او با شی جینپینگ در پکن، برای چین نشانهای از وجود شریک سیاسی جدید در تایوان تلقی شد.
تغییر نگرش نسل جوان تایوان
پکن توجه ویژهای به تغییرات افکار عمومی در تایوان دارد. نظرسنجیها نشان میدهد بخشی از جوانان تایوانی نسبت به گذشته دیدگاه نرمتری درباره چین پیدا کردهاند.
طبق دادههای منتشرشده، درصد جوانان ۲۰ تا ۲۹ سالهای که معتقدند تایوان و سرزمین اصلی چین به «یک چین» تعلق ندارند، از ۸۲.۱ درصد در سال ۲۰۱۵ به ۶۵.۸ درصد در ۲۰۲۵ کاهش یافته است. همچنین حمایت از استقلال در این گروه سنی از ۲۶.۷ درصد به ۱۷.۹ درصد کاهش یافته و حمایت از اتحاد با چین از ۱.۴ درصد به ۶.۸ درصد افزایش پیدا کرده است.
علت دقیق این تغییر روشن نیست، اما فارن افرز تأکید میکند تلاشهای رسانهای و فرهنگی چین احتمالاً نقش مهمی داشتهاند. پکن از اینفلوئنسرهای تایوانی برای تولید محتوای مثبت درباره زندگی در چین استفاده کرده و اپلیکیشنهایی مانند RedNote در میان جوانان تایوانی محبوب شدهاند.
از نگاه پکن، تغییرات در سیاست آمریکا نیز به نفع راهبرد چین عمل کرده است. ترامپ حاضر نشده بهطور صریح از دفاع نظامی از تایوان حمایت کند، خواهان پرداخت هزینه امنیت از سوی تایوان شده و حتی این جزیره را به سرقت صنعت تراشه آمریکا متهم کرده است.
در کنار این مسائل، فشار آمریکا برای انتقال بخشی از تولید تراشه تایوان به خاک آمریکا، این تصور را در چین ایجاد کرده که واشنگتن در بلندمدت وابستگی خود به تایوان را کاهش خواهد داد و در نتیجه انگیزه کمتری برای دفاع از آن خواهد داشت.
نقطه عطف احتمالی؛ سال ۲۰۲۸
با وجود اعتماد فعلی پکن، سال ۲۰۲۸ میتواند نقطه تغییر محاسبات چین باشد. اگر لای چینگ-ته دوباره رئیسجمهور شود و حزب او اکثریت پارلمان را بهدست آورد، دولت تایوان آزادی عمل بیشتری برای تقویت توان دفاعی، کاهش روابط با چین و تأکید بر هویت مستقل تایوان خواهد داشت.
در آمریکا نیز ممکن است دولتی روی کار بیاید که رویکردی سختگیرانهتر نسبت به چین داشته باشد و حمایت آشکارتری از تایوان ارائه کند. همزمان، شی جینپینگ احتمالاً فرماندهان جدیدی را در رأس ارتش منصوب خواهد کرد؛ افرادی که شاید تمایل بیشتری به اقدامات تهاجمی داشته باشند.
در چنین شرایطی، چین ممکن است به سمت فشارهای شدیدتر حرکت کند؛ از جمله ورود گستردهتر ناوها و جنگندهها به آبها و حریم هوایی تایوان یا حتی اعمال نوعی «قرنطینه دریایی» برای کنترل رفتوآمد کشتیها و هواپیماها.
با این حال، حتی در این سناریو نیز مقاله تأکید میکند که حمله تمامعیار یا اشغال نظامی تایوان همچنان گزینهای بسیار پرهزینه و پرریسک برای پکن باقی خواهد ماند. چین فعلاً باور دارد که بدون جنگ نیز میتواند به اهداف خود نزدیک شود و به همین دلیل، در شرایط کنونی عجلهای برای استفاده از زور ندارد.
اخبار برگزیدهسیاسی
لینک کوتاه :