چرا سرکوب قیمت به نفع مصرف کننده نیست؟؛ اقتصاد مقاومتی و عبور از سیاستهای دستوری
در شرایطی که اقتصاد کشور درگیر جنگ، تحریم، هزینههای تامین مواد اولیه و نوسات ارزی قرار دارد، مهمترین اصل برای حفظ ثبات ملی و صیانت از تولید است. اقتصاد مقاومتی در چنین وضعیتی فقط یک شعار نیست، بلکه یک راهبرد عملی برای عبور از دورههای فشار و حفظ توان داخلی بشمار میرود. در غیر این صورت تولید در یک کشور، نه تنها آسیب میبیند، بلکه میتواند سرمایهگذاری، خدمات و حتی اعتماد عمومی را نیز به خطر بیندازد. به همین دلیل، در هر سیاستگذاری اقتصادی باید این پرسش را پیشروی خود قرار داد که آیا تصمیمگیری به استمرار کمک میکند یا آن را فرسوده میسازد؟
جهان صنعت نیوز – یکی از مهمترین چالشهایی که امروز در برابر تولید خودروسازان قرار دارد، قیمتگذاری دستوری است. این سیاست شاید در ظاهر با هدف حمایت از مصرفکننده اعمال شود، اما در عمل با توجه به هزینههایی که دائما تغییر میکند، نتیجهای معکوس میدهد. قیمت، در هر اقتصاد پویایی، فقط یک عدد نیست. وقتی این دستور بهصورت دستوری سرکوب میشود، تولیدکننده نمیتواند هزینههای واقعی خود را پوشش دهد. در چنین شرایطی، نه تنها سرمایهگذاری کاهش مییابد، بلکه کل زنجیره تولید مواد اولیه تا محصول نهایی را تحتالشعاع قرار میدهد.
آنچه مشخص است برای تولید یک محصول نهایی همچون خودرو، اولیه، قطعات، حملونقل، انرژی، دستمزد و مهمتر از همه نرخ ارز بر قیمت تمامشده محصول اثر مستقیم دارد. بنابراین وقتی هزینهها رشد میکنند، طبیعی است که قیمت نهایی محصول نیز تحت تأثیر قرار گیرد. این موضوع را نباید با گرانفروشی اشتباه گرفت و آدرس غلط داد. اما وقتی تولید افزایش یافته و قیمت تولید محصول افزایش یافته و بهصورت دستوری، پایینتر نرخگذاری میشود، گرانفروشی نیست و سرکوب قیمت و بیتوجهی به واقعیت اقتصادی معنا پیدا میکند.
با اجرای حذف ارز ترجیحی و تک نرخی کردن ارز در کشور، فیالنفسه در ذات خود به معنای گران کردن محصول نیست بلکه به معنای نزدیک شدن قیمتها به قیمت واقعی است. اگر مواد اولیه و قطعات با قیمت روز بازار انجام شود، محصول نهایی نمیتواند با قیمت دستوری تعیین و فروخته شود. تکنرخی شدن ارز، در صورتی که درست اجرا شود، میتواند به حذف رانت، شفافیت بیشتر و تصمیمگیری منطقیتر در زنجیره تولید کمک کند.
از این زاویه، موضوع اصلی نه افزایش قیمت، بلکه واقعی شدن قیمت است. تفاوت این دو مفهوم بسیار مهم است. افزایش قیمت میتواند از سوءمدیریت، انحصار یا رفتار سوداگرانه باشد. اما واقعی شدن قیمت یعنی محصولی که بر پایه مواد اولیه گرانتر، ارز بالاتر تولید میشود باید با بهایی عرضه شود که امکان ادامه تولید فراهم شود. در غیر این صورت، کارخانه با زیان انباشته روبهرو میشود.
باید پذیرفت که در وضعیت اقتصادی کشور، هیچ صنعتی بدون قیمت منطقی نمیتواند پایدار بماند. در صورتی که تولید کننده نتواند بین هزینهها و درآمدها تعادل برقرار کند امکان برنامهریزی و توسعه محصول وجود نخواهد داشت. تولید مولد، نیازمند محیطی است که در آن تولید نه با فشار، بلکه با منطق اقتصادی اداره شود و مردم زمانی منتفع میشوند که به اندازه کافی کالا تولید و عرضه میشود. اما سرکوب قیمت شاید در کوتاهمدت جذاب به نظر برسد اما در بلندمدت به زیان همان مصرفکنندهها تمام میشود که قرار بود از آنها حمایت شود.
در شرایط فعلی، حفظ تولید در مقابله با تحریم، یک نیاز ملی است. صنعتی که هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم را درگیر میکند، بخشی از ستونهای اصلی اقتصاد کشور است. بنابراین هر تصمیمی که این ستون را تضعیف کند، در عمل به تضعیف کشور میانجامد. به همین دلیل، باید از نگاههای شعاری و احساسی فاصله گرفت و با منطق اقتصادی به سراغ راهحل رفت. راه حل، نه در فشار برای تولید، بلکه در اصلاح سازوکار قیمتگذاری است.
صنعت خودرو در این میان جایگاهی ویژه دارد. این صنعت را میتوان یکی از سربازان خط مقدم تولید دانست. زیرا مستقیماً با تحریم، نوسان ارز درگیر است. حفظ این صنعت، یعنی حفظ شبکههای توان، مهارت، فناوری و سرمایه انسانی. اگر این صنعت تحت فشار قیمت دستوری قرار گیرد، فقط متوجه یک شرکت یا یک کارخانه نمی شود و به قطعاتسازی، حملونقل، خدمات فنی و بازار نیز سرایت میکند.
از منظر کلان، آنچه امروز بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، منطق اقتصاد مقاومتی است. اقتصاد مقاومتی یعنی مقاومسازی اقتصاد در برابر شوکها، کاهش وابستگی به تصمیمهای مقطعی و حرکت به سمت بازار واقعی. در چنین الگویی، رانت حذف میشود، قیمتهای شفاف میشود، قرعه کشی و امتیازهای غیرعادلانه از بین میرود و کالا از حالت سرمایهگذاری و رانتی خارج میشود.
اگر بخواهیم از اقتصاد قوی سخن بگوییم، باید از زیر فشار قیمتگذاری دستوری خارج شویم. کشوری که میخواهد در برابر فشارهای بیرونی بایستد، باید اجازه دهد با منطق اقتصاد و بازار حرکت و تولید کند. در غیر این صورت، سرکوب قیمت به جای حمایت، به کاهش تولید و افزایش نارضایتی منجر میشود.
خودرولینک کوتاه :