توافقی بدتر از برجام؛ چرا حتی حامیان ترامپ هم از توافق با ایران وحشت کردهاند؟
مجله آتلانتیک، توافق احتمالی آمریکا و ایران را یک دستاورد دیپلماتیک نمی داند. در نقطه مقابل، توافق احتمالی نشانه آشفتگی راهبردی دولت ترامپ و پذیرش شکست آمریکا در جنگ توصیف می شود. ترامپ بدون هدف روشن وارد جنگ شد و اکنون نیز بدون برنامه مشخص بهدنبال خروج از آن است. نتیجه جنگ نه سقوط حکومت ایران، بلکه تقویت موقعیت تهران، افزایش فشار اقتصادی بر آمریکا و بازگشت واشنگتن به توافقی ضعیفتر از برجام خواهد بود؛ توافقی که حتی بخشی از حامیان ترامپ نیز نسبت به آن هشدار میدهند.
جهان صنعت نیوز، هنوز هیچکس جزئیات دقیق توافق احتمالی ایران و آمریکا را نمیداند؛ حتی خود دونالد ترامپ نیز تصویری روشن از آن ارائه نکرده است. ترامپ در روزهای اخیر بارها در شبکههای اجتماعی از نزدیک بودن توافق سخن گفته، اما همزمان از منتقدان خواسته درباره چیزی که نمیدانند چیست قضاوت نکنند. همین تناقض نشان میدهد که ترامپ نه هنگام آغاز جنگ میدانست چه میخواهد و نه اکنون راه روشنی برای پایان دادن به آن دارد.
تنها یک روز پیش، ترامپ توافق با ایران را تقریباً نهایی توصیف کرده بود و مدعی شده بود بخش عمده آن مذاکره شده است. اما مقامهای ایرانی بلافاصله این روایت را رد کردند و تنها یک روز بعد، خود ترامپ نیز موضعش را تغییر داد.
او حالا میگوید اگر توافقی امضا شود، توافقی خوب و درست خواهد بود و نه شبیه توافق دوران اوباما که به گفته او، مسیر دستیابی ایران به سلاح هستهای را باز گذاشته بود. به این ترتیب، توافقی که پیشتر تقریباً نهایی معرفی میشد، اکنون حتی از نگاه ترامپ نیز هنوز شکل مشخصی ندارد.
مجله آتلانتیک این وضعیت را نشانه سردرگمی کاخ سفید میداند؛ تا جایی که ترامپ در نهایت به انتشار تصویر یک جنگنده حامل بمب در شبکههای اجتماعی روی آورده است.
نگرانی حامیان ترامپ از توافق احتمالی
مهمترین منتقدان توافق احتمالی نه مخالفان ترامپ، بلکه بخشی از حامیان و متحدان سیاسی او هستند. سناتورهایی مانند لیندسی گراهام، راجر ویکر و تد کروز در روزهای اخیر نسبت به امتیازدهی به ایران ابراز نگرانی کردهاند.
گراهام گفته هر توافقی که در برابر ایران عقبنشینی کند، این پرسش را ایجاد میکند که اساساً چرا جنگ آغاز شد. راجر ویکر نیز هشدار داده که آتشبس ۶۰روزه میتواند «فاجعهبار» باشد.
حتی مایکل فلین، مشاور پیشین امنیت ملی ترامپ، نیز در پیامی طولانی از رئیسجمهور آمریکا خواسته درباره توافق «بیشتر فکر کند» و هشدار داده که او صرفاً بهدنبال خروج از بحران است.
مایک پمپئو، وزیر خارجه سابق آمریکا، نیز توافق احتمالی را با برجام مقایسه کرده و هشدار داده که چنین توافقی ممکن است در نهایت به تقویت سپاه پاسداران و برنامه تسلیحاتی ایران منجر شود.
این مقایسه برای ترامپ اهمیت سیاسی ویژهای دارد؛ زیرا او همواره برجام را یکی از بدترین توافقهای تاریخ آمریکا توصیف کرده و خروج از آن را از مهمترین دستاوردهای خود دانسته است.
آشفتگی در کاخ سفید
واکنش تند استیون چونگ، مدیر ارتباطات ترامپ، به اظهارات پمپئو نشانهای از افزایش نگرانی و آشفتگی در داخل کاخ سفید است. چونگ در واکنش به پمپئو با لحنی تند گفته او هیچ نمیداند درباره چه حرف میزند و نباید در روند مذاکرات دخالت کند. همزمان، تیم رسانهای ترامپ تلاش کرده با انتشار تصاویر و پیامهایی از حضور او در دفتر کارش، تصویری از کنترل و اقتدار ارائه دهد.
اما این واکنشها بیشتر نشانه اضطراب سیاسی در اطراف ترامپ است؛ زیرا حتی نزدیکترین متحدان او نیز نسبت به نتیجه جنگ و توافق احتمالی دچار تردید شدهاند.
جنگی که با شکست راهبردی آمریکا پایان یافت
نتیجه جنگ عملاً از پیش مشخص شده است. آمریکا در این جنگ دچار شکست راهبردی شده و اکنون تنها درباره میزان امتیازهایی که ایران به دست خواهد آورد مذاکره میشود.
حکومت ایران نهتنها سقوط نکرده، بلکه اکنون موقعیت مستحکمتری هم در داخل کشور و هم در کنترل تنگه هرمز و اقتصاد جهانی نسبت به آغاز جنگ دارد. ایران اکنون در جایگاه طرفی ظاهر شده که خواستههای خود را مطرح میکند، درباره وضعیت تنگه هرمز مذاکره میکند و مسئله هستهای را به آینده موکول کرده است.
بازگشت به توافقی ضعیفتر از برجام؟
مجله آتلانتیک سپس به برجام بازمیگردد و میگوید اگرچه خود او در گذشته منتقد این توافق بوده، اما برجام دستکم حاصل کار دیپلماتها، کارشناسان هستهای و متخصصان امنیتی بود و در عمل نیز ایران تا زمان خروج آمریکا از آن، متهم به نقض جدی توافق نشده بود.
اوباما نیز از ریسکهای توافق آگاه بود و مسئولیت سیاسی آن را پذیرفته بود. اما ترامپ بدون برنامه مشخص از برجام خارج شد؛ همانگونه که اکنون نیز بدون برنامه وارد جنگ شده است.
ترامپ میتوانست در برجام باقی بماند و اگر ایران واقعاً به سمت ساخت بمب حرکت میکرد، آن زمان برای اقدام نظامی حمایت داخلی و بینالمللی بیشتری به دست میآورد. اما او در عوض تصمیم گرفت بهدنبال افتخار سرنگونی حکومت ایران برود.
در این مسیر، بنیامین نتانیاهو به ترامپ گفته بود حکومت ایران سقوط خواهد کرد، اما جان رتکلیف، رئیس سیا، این تحلیل را مضحک توصیف کرده بود.
جنگی برای تغییر حکومت که به بنبست رسید
ترامپ جنگ را با این تصور آغاز کرد که با سقوط حکومت ایران، همه مشکلات از جمله برنامه هستهای و نفوذ منطقهای حل خواهد شد. اما وقتی چنین اتفاقی رخ نداد، او هیچ برنامه جایگزینی نداشت.
اکنون نیز ترامپ تلاش میکند مسئله جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را به عنوان توجیه اصلی جنگ معرفی کند، در حالی که ایران، خود را قربانی جنگ معرفی میکند و همزمان مانند طرف پیروز رفتار میکند.
در پایان، مجله آتلانتیک پیشبینی میکند که در نهایت توافقی از دل مذاکرات بیرون خواهد آمد که از بسیاری جهات حتی از برجام نیز برای آمریکا ضعیفتر خواهد بود؛ توافقی که آمریکا در آن ناچار میشود شکست راهبردی خود در خاورمیانه را بپذیرد.
ترامپ آمریکا را به دلیل غرور و بیکفایتی به این نقطه رسانده و در نهایت نیز خودش پای چنین توافقی را امضا خواهد کرد.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :