رؤیای ۳۰ ساله نتانیاهو چگونه به کابوس سیاسی تبدیل شد؟
راهبرد امنیتی بنیامین نتانیاهو که طی سه دهه گذشته بر مقابله نظامی با ایران و محورهای متحد آن استوار بوده، اکنون با شکست مواجه شده است. جنگ با ایران که قرار بود تهدیدهای امنیتی اسرائیل را از میان بردارد و جایگاه سیاسی نتانیاهو را تثبیت کند، نه تنها به اهداف خود نرسیده، بلکه اسرائیل را با چالشهای امنیتی، سیاسی و دیپلماتیک تازهای روبهرو کرده است. اتکای صرف به ابزار نظامی و نادیده گرفتن ابعاد سیاسی و دیپلماتیک منازعات منطقهای، موجب شده دستاوردهای تاکتیکی اسرائیل به امنیت پایدار تبدیل نشود.
جهان صنعت نیوز – حمله گسترده به ایران برای بنیامین نتانیاهو تحقق رؤیایی بود که بیش از ۳۰ سال درباره آن سخن گفته بود. نخستوزیر اسرائیل سالها هشدار داده بود که ایران تهدیدی وجودی برای کشورش محسوب میشود و سرانجام توانست عملیات نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کند. از منظر نتانیاهو، مشارکت مستقیم آمریکا در این جنگ نیز یک دستاورد مهم به شمار میرفت.
او دونالد ترامپ را متقاعد کرده بود که جنگ میتواند زمینه تغییر حکومت در ایران را فراهم کند و دستکم تهدید ایران علیه اسرائیل را از میان ببرد. اما فایننشال تایمز معتقد است که این محاسبه اکنون با واقعیتهای میدان فاصله زیادی دارد.
بهرغم ماهها درگیری، حکومت ایران همچنان پابرجاست و توانایی شلیک موشک به اسرائیل را حفظ کرده است. همزمان حزبالله نیز همچنان در شمال اسرائیل فعال است و در لبنان با نیروهای اسرائیلی درگیر شده است. در چنین شرایطی، حتی روابط نزدیک نتانیاهو با ترامپ نیز وارد مرحلهای پرتنش شده است.
شکاف در ائتلاف واشنگتن و تلآویو
فایننشال تایمز معتقد است یکی از مهمترین پیامدهای تحولات اخیر، افزایش اختلاف میان ترامپ و نتانیاهو است. پس از حملات موشکی ایران و پاسخ متقابل اسرائیل، رئیسجمهور آمریکا تلاش کرده مانع گسترش بیشتر جنگ شود.
ترامپ در گفتوگو با فایننشال تایمز تأکید کرده که تصمیمگیرنده اصلی اوست و نه نتانیاهو. این موضعگیری نشان میدهد که نخستوزیر اسرائیل اکنون در برابر یک انتخاب دشوار قرار گرفته است؛ یا حملات علیه ایران و حزبالله را متوقف کند و با انتقاد داخلی مواجه شود، یا در برابر خواسته آمریکا مقاومت کند و مهمترین متحد خارجی اسرائیل را در معرض تنش قرار دهد.
این معادله از آن جهت پیچیدهتر میشود که اسرائیل همچنان وابستگی عمیقی به تسلیحات و سامانههای دفاعی آمریکا دارد. از سوی دیگر، توافق صلحی که ترامپ در پی آن است، ممکن است ایران را از نظر مالی در موقعیت بهتری قرار دهد و در عین حال بخشی از توانمندیهای هستهای این کشور را نیز حفظ کند.
تقویت بازدارندگی ایران
فایننشال تایمز بر این باور است که جنگ برخلاف انتظار اسرائیل به افزایش برخی مؤلفههای بازدارندگی ایران منجر شده است. بسته شدن موفقیتآمیز تنگه هرمز ابزار جدیدی در اختیار تهران قرار داده و توانایی هدف قرار دادن پایگاههای نظامی آمریکا و زیرساختهای کشورهای حوزه خلیج فارس نیز بدون آنکه به سقوط حکومت منجر شود، قدرت بازدارندگی ایران را افزایش داده است.
در همین حال، نتانیاهو همچنان بر ضرورت آزادی عمل اسرائیل برای مقابله با حزبالله تأکید میکند. اما فشارهای آمریکا برای محدود کردن عملیات نظامی در لبنان نیز افزایش یافته است. ترامپ حتی در تماس تلفنی اخیر خود از نتانیاهو خواسته دامنه عملیات اسرائیل در لبنان را کاهش دهد.
بنبست لبنان و میراث جنگ غزه
از نگاه فایننشال تایمز ، مشکلات اسرائیل در لبنان بخشی از یک شکست راهبردی گستردهتر است. اسرائیل از زمان حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تقریباً سه سال درگیر جنگ بوده است. در این مدت، عملیات نظامی در غزه آسیب جدی به جایگاه بینالمللی اسرائیل وارد کرده و حتی دیوان بینالمللی دادگستری نیز بررسی اتهامات مربوط به نسلکشی را در دستور کار قرار داده است.
با وجود این، نتانیاهو همچنان از پیروزی سخن میگوید و مدعی است اسرائیل بخش عمده توان عملیاتی حماس را نابود کرده، حزبالله را تضعیف کرده و برنامههای موشکی و هستهای ایران را به شدت آسیب زده است.
اما فایننشال تایمز این ادعاها را متزلزل میداند. حماس همچنان در غزه حضور دارد، حزبالله همچنان بازیگری قدرتمند در لبنان است و جمهوری اسلامی نیز همچنان کنترل اوضاع داخلی ایران را در اختیار دارد و توانایی ایجاد فشار از طریق موشکها و پهپادهای خود را حفظ کرده است.
امنیتی که با قدرت نظامی به دست نیامد
به اعتقاد فایننشال تایمز ، اشتباه مشترک نتانیاهو در همه این جبههها اتکای کامل به راهحل نظامی بوده است. نخستوزیر اسرائیل ابعاد سیاسی و دیپلماتیک منازعات را نادیده گرفته و موفقیتهای تاکتیکی نظیر ترور فرماندهان و رهبران حماس، حزبالله و ایران را به اشتباه معادل افزایش امنیت اسرائیل تلقی کرده است.
فایننشال تایمز استدلال میکند که اسرائیل نمیتواند از طریق حذف فیزیکی رهبران مخالفان به امنیت پایدار دست یابد، زیرا در هر یک از این گروهها، افراد جدیدی جایگزین رهبران حذفشده خواهند شد. از نگاه فایننشال تایمز، ریشههای سیاسی و اجتماعی منازعات منطقهای با ابزار نظامی از میان نمیروند.
نتانیاهو ترجیح داده دشمنان اسرائیل را صرفاً به عنوان نیروهایی افراطی و غیرعقلانی معرفی کند و از پرداختن به عوامل سیاسی و تاریخی شکلدهنده این درگیریها پرهیز کند. به همین دلیل، بحث عمومی درباره راهکارهای جایگزین نیز تضعیف شده است.
انتخاباتی دشوار برای نتانیاهو
نتانیاهو با آغاز جنگ گسترده علیه دشمنان اسرائیل در پی تثبیت جایگاه سیاسی خود و تضمین آیندهاش در قدرت بود. جنگ با ایران قرار بود نقطه اوج این راهبرد و نماد پیروزی نهایی او باشد؛ آن هم در سالی که انتخابات در پیش است.
اما اکنون شرایط متفاوت به نظر میرسد. دشمنان اسرائیل همچنان فعال هستند، حمایت از اسرائیل در بخشهایی از غرب کاهش یافته و حتی در کاخ سفید نیز شکافهایی در حمایت از سیاستهای نتانیاهو دیده میشود. از آنجا که مسئله امنیت همواره یکی از مهمترین موضوعات انتخابات اسرائیل بوده است، فایننشال تایمز نتیجه میگیرد که راهبرد امنیتی نتانیاهو نتوانسته به اهداف خود دست یابد و همین مسئله میتواند به مهمترین چالش سیاسی او در انتخابات آینده تبدیل شود.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :