آتشبسی که هرگز برقرار نشد؛ ابتکار عمل در جنگ از دست ترامپ خارج شده است
نشریه آتلانتیک در تحلیلی درباره تحولات اخیر جنگ ایران و آمریکا، مدعی است که ابتکار عمل در این درگیری دیگر در اختیار دونالد ترامپ نیست و ایران توانسته روند تحولات را تا حد زیادی تعیین کند. این نشریه استدلال میکند که آتشبسی که ترامپ ماه گذشته اعلام کرد، در عمل هرگز برقرار نشد و حملات متقابل دو طرف ادامه یافت. از نگاه این تحلیل، دولت آمریکا بدون راهبرد مشخص وارد جنگ شد و اکنون در حالی با گزینههای دشوار روبهرو است که ایران اهداف خود را با ثبات بیشتری دنبال میکند.
جهان صنعت نیوز، آتلانتیک گزارش خود را با این ادعا آغاز میکند که اگر دونالد ترامپ در آغاز جنگ کنترلی بر روند درگیری داشت، اکنون آن را از دست داده است. به نوشته این نشریه، ایران در هفتههای اخیر توانسته ابتکار عمل را در دست بگیرد و رئیسجمهور آمریکا را در موقعیت دشواری قرار دهد. آتشبسی که ترامپ در ماه گذشته اعلام کرد، بیش از آنکه یک توقف واقعی درگیری باشد، تلاشی برای آرام کردن بازارهای جهانی و جلوگیری از افزایش فشارهای سیاسی در داخل آمریکا بود. اما از آنجا که هیچیک از دو طرف حملات خود را متوقف نکردند، این آتشبس عملاً هیچگاه اجرا نشد.
طی روزهای اخیر ایران سه نفتکش را در تنگه هرمز هدف قرار داده، آمریکا حدود ۸۰ نقطه در داخل ایران را بمباران کرده و سپاه پاسداران نیز از حمله به دهها هدف وابسته به آمریکا در بحرین و کویت خبر داده است. آتلانتیک این وضعیت را بازگشت به مرحلهای از درگیری تدریجی اما مستمر توصیف میکند.
تغییر موضع ترامپ در قبال ایران
تغییر آشکار مواضع دونالد ترامپ درباره ایران یکی از نکات برجسته چند وقت اخیر است. آتلانتیک یادآوری میکند که ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، اعلام کرد این توافق را پایانیافته میداند و دیگر تمایلی به مذاکره با رهبران ایران ندارد. این در حالی است که تنها چند هفته قبل، رئیسجمهور آمریکا از مقامهای ایرانی با ادبیاتی کاملاً متفاوت یاد کرده بود و آنان را افرادی منطقی، باهوش و علاقهمند به پیشرفت کشورشان توصیف میکرد.
این تغییر لحن بیانگر آن است که دولت آمریکا نتوانسته از تفاهمنامه موقت به عنوان پایهای برای پیشبرد مذاکرات استفاده کند. آتلانتیک حتی این توافق را به گونهای توصیف میکند که امتیازهای قابل توجهی برای ایران در بر داشت و واشنگتن تنها با هدف خروج از جنگ آن را پذیرفت.
روایت آتلانتیک از راهبرد ایران
آتلانتیک معتقد است رفتار ایران نشان میدهد تهران خود را ملزم به اجرای تفاهمنامه نمیداند و حاضر است برای دستیابی به اهدافش هزینههای بیشتری را نیز بپذیرد. حملات به تنگه هرمز و آمادگی برای تحمل پیامدهای نظامی این اقدامات، نشان میدهد ایران صرفاً به تحولات واکنش نشان نمیدهد، بلکه بر اساس محاسبه هزینه و فایده عمل میکند. سه هدف اصلی ایران در شرایط کنونی عبارتاند از حفظ ساختار سیاسی کشور، حفظ کنترل بر تنگه هرمز و جلوگیری از تضعیف برنامه هستهای.
آتلانتیک مینویسد دولت آمریکا بدون برخورداری از راهبردی مشخص وارد جنگ شد و بیش از اندازه بر برخی فرضیات خوشبینانه تکیه کرد. به روایت این نشریه، کاخ سفید تصور میکرد حکومت ایران در مدت کوتاهی فرو خواهد پاشید و به همین دلیل هشدارهای سالهای گذشته نهادهای نظامی و اطلاعاتی آمریکا درباره پیامدهای احتمالی جنگ را نادیده گرفت. بسته شدن تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی آن، همان سناریویی بود که پیشتر بارها درباره آن هشدار داده شده بود، اما دولت ترامپ آمادگی لازم برای مواجهه با آن را نداشت.
آمریکا اکنون تلاش میکند با ادامه حملات هوایی، وضعیت را به نفع خود تغییر دهد، اما بدون حضور زمینی و کنترل مناطق، این حملات اثر راهبردی تعیینکنندهای نخواهد داشت و تنها مصرف تسلیحات گرانقیمت آمریکا را افزایش میدهد.
اظهارات متناقض رئیسجمهور آمریکا
مقاله همچنین به مجموعهای از اظهارات اخیر ترامپ در اجلاس ناتو اشاره میکند و آنها را نشانهای از ناهماهنگی در مدیریت بحران میداند. به نوشته آتلانتیک، ترامپ طی یک بازه زمانی کوتاه، بار دیگر موضوع مالکیت آمریکا بر گرینلند را مطرح کرد، در برخی اظهارات خود میان ایران و ژاپن یا میان رؤسای جمهور اوکراین و روسیه دچار اشتباه شد و درباره ادامه حملات به ایران نیز پاسخهای متناقضی ارائه داد.
در یکی از این اظهارات، ترامپ اعلام کرد احتمالاً حملات بیشتری انجام خواهد شد، اما همزمان تأکید کرد که نمیخواهد درگیری طولانی شود. این نشریه این مواضع را نشانه نبود راهبرد روشن در کاخ سفید میداند.
ترامپ همچنان از دو گزینه دیگر نیز سخن گفته است؛ نخست احتمال تصرف جزیره خارک و دوم حمله به برخی زیرساختهای ایران. تصرف خارک نیازمند اعزام گسترده نیروهای زمینی خواهد بود و تلفات قابل توجهی برای آمریکا به همراه خواهد داشت.درباره حمله به زیرساختها نیز اگر این تأسیسات صرفاً کاربری غیرنظامی داشته باشند، هدف قرار دادن آنها میتواند با قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه تعارض پیدا کند. با این حال، آتلانتیک احتمال عملی شدن این دو گزینه را پایین ارزیابی میکند، زیرا ترامپ بارها تأکید کرده که آمریکا به دنبال جنگی طولانی نیست.
مسئله اصلی؛ نبود راهبرد بلندمدت
آتلانتیک تأکید میکند مهمترین مشکل دولت آمریکا نه کمبود ابزار نظامی، بلکه فقدان راهبردی منسجم برای پایان دادن به جنگ است. رهبران قدرتمند معمولاً کمتر درباره نیت خود صحبت میکنند و بیشتر اجازه میدهند اقداماتشان پیام آنها را منتقل کند، در حالی که تهدیدهای مکرر همراه با تأکید بر پرهیز از جنگ، میتواند پیامهای متناقضی به طرف مقابل ارسال کند. آتلانتیک روند تصمیمگیری ترامپ را به مراحلی شبیه واکنشهای روانی انسان در برابر بحران تشبیه میکند؛ از انکار، به خشم، سپس تلاش برای معامله و سازش. این رویکرد تاکنون نتوانسته مسیر جنگ را تغییر دهد و از نگاه این نشریه، تا زمانی که راهبردی روشن برای پایان درگیری شکل نگیرد، ابتکار عمل همچنان در اختیار طرف مقابل باقی خواهد ماند.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :