چه شد که ترکیه و کره از ما جلو افتادند؟

جهان صنعت نیوز، اخیرا نشست هم‌اندیشی مدیران عامل ادوار بنیاد سینمایی فارابی به میزبانی حامد جعفری مدیرعامل فعلی بنیاد و با حضور رائد فریدزاده – رئیس سازمان سینمایی- برگزار شده و در آن از ضرورت بازنگری در مأموریت‌های کلان فارابی پس از چهار دهه، عبور از مدل مدیریت فرهنگی قرنطینه‌ای مبتنی بر ابزارهای فرسوده کنترل و نظارت، بازتعریف نسبت بنیاد با سینمای ایران، احیای مرجعیت فارابی و نیاز این نهاد به بازتعریف ‌ «برند» فارابی در ایران و جهان صحبت شده است.

در این نشست، سیدمحمد بهشتی – مؤسس و اولین مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی- درباره سال‌های ابتدایی تأسیس این بنیاد خاطرنشان کرد: اگرچه از سال ۷۰ نقطه عطفی رخ داد و مدیریت صحنه فرهنگ ناموزون شد، اما ما همچنان درگیر مدیریت شرایط قرنطینه در حوزه فرهنگ هستیم. اصولاً شیوه مدیریت شرایط قرنطینه، یک شیوه منسوخ است که فرصت‌های زیادی را از بین می‌برد.

وی افزود: باید فکر کنیم چه شد که ترکیه در صنعت نمایش، فیلم، سریال‌سازی و… از ما که سرآمد این حوزه‌ها در منطقه بودیم پیش‌افتاد؟ چه شد که صنعت سینمای کره از ما جلو افتاد؟ باید بدانیم با داشتن آثاری که برای آن، فقط گروهی به سینما بروند، دیپلماسی فرهنگی رخ نمی‌دهد.

سپس محمدرضا جعفری جلوه گفت: امروز باید از «مدیریت مقدور فرهنگی» سخن گفت. باید توجه کرد که ابزارهای کنترل، نظارت‌ها و بایدها و نبایدها، روش‌های فرسوده، قدیمی و ناکارآمدی هستند. باید به جای اینکه بخواهیم روی یک اثر هنری، اثر بگذاریم، سراغ سلسله جنبان تولید آن برویم و روی آن اثرگذار باشیم. با این‌کار می‌توان مدیریت عمیق فرهنگی انجام داد. فارابی باید مدیریت عمیق فرهنگی کند و بر سرچشمه‌های سینما و سینماگران اثر بگذارد نه اینکه خود را به یک کمپانی فیلمسازی تقلیل دهد.

جعفری جلوه همچنین درباره لزوم تقویت جدی جریانِ ضعیف‌شده نقد کارامد فرهنگی در کشور، تقویت حوزه نشر، تقویت اثرگذاری از طریق جشنواره‌های مختلف از جمله جشنواره فجر تأکید کرد.

در ادامه، محمدمهدی عسگرپور نیز با اشاره به فلسفه شکل‌گیری نهادهایی مانند فارابی بیان کرد: نهادهایی مانند بنیاد سینمایی فارابی بر اساس یک هدف کلیدی تشکیل شدند چرا که دولت‌ها نمی‌خواستند خودشان خیلی از مأموریت‌های اجرایی را انجام دهند؛ بنابراین مجموعه‌های اثرگذار و چابک را تشکیل می‌دادند؛ اما باید بپذیریم که فارابی در دو سه دهه اخیر، فرزند زمانه خود نبوده است.

وی افزود: فارابی باید نیازهای سینمای ایران برای پیش‌برد رویه‌های آن را رصد کند. آیا نیاز الان ما، این است که تولید کم است؟ تولید زیاد است؟ بین‌الملل باشد یا نباشد؟ و ده‌ها سوال دیگر. مشکل این است که فارابی مانند بسیاری از نهادهای دیگر، خود را فقط ملزم به پاسخگویی به بخشی از حاکمیت می‌داند، نه به سینماگران؛ که همین موضوع سبب شده تا مأمور و معذور باشد!

عسگرپور سپس تأکید کرد: باید بپرسیم که سینمای ایران اکنون چه چیزی نیاز دارد تا فارابی آن را تأمین کند.

همچنین سید احمد میرعلایی در ادامه این نشست گفت: دو بحث شکل گرفته است؛ اینکه بنیاد سینمایی فارابی باید تعطیل شود یا اینکه تلاش کند تا به بهبود عملکرد برسد.

وی با اشاره به شرایط بهبود وضعیت نهادهایی مانند فارابی توضیح داد: برای بهبود عملکرد و شرایط، باید توجه داشته باشیم که در حوزه فیلم‌سازی نیاز داریم در عین توجه به مخاطب داخلی، فیلم‌هایی داشته باشیم که بیرون از مرز نیز مخاطب داشته باشد.

میرعلایی با تأکید بر مدیریت اشتباه در سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف دخیل در سینما، اظهار کرد: ما اکنون در حوزه فیلم‌سازی در سینما، تلویزیون و سایر بخش‌ها، نقش مدیریت‌های اشتباه را شاهد هستیم که گاهی اسیر اسم‌ها و هیجان‌ها می‌شود. ضمن آنکه فیلمساز باید فارابی را خانه خودش بداند و همانطور که آقای بهشتی گفتند، در زمانی فیلمساز حس می‌کرد، فارابی می‌تواند فارغ از هر چیز دیگری، از نظر فکری به او کمک کند.

علیرضا تابش نیز با اشاره به دوره مدیریت خود در بنیاد سینمایی فارابی و تدوین یک سند چشم‌انداز برای این نهاد سینمایی بیان کرد: در زمان ما، کرونا نقطه عطفی در صنعت تصویر و سایر خدمات ایجاد کرد و مصرف مخاطب را دگرگون ساخت و همین باعث شد تا آن زمان نقطه عطفی در سیاستگذاری و حکمرانی شکل بگیرد. بر همین اساس، قبل از سال ۱۴۰۰ یک سند چشم‌انداز برای دهه ۱۴۰۰ تا ۱۴۱۰ به اختصار نوشته شد و تلاش کردیم به همه موضوعات از مدیریت قرنطینه‌ای تا پلتفرم‌ها و… پاسخ بدهیم و در پایان دوره، آن را تحویل دوستان پس از خودمان دادیم.

وی تأکید کرد: به نظرم این نشست‌ها باید استمرار یابد و پرسش‌های جدی از پیش از جلسه مطرح شود تا در جلسات درباره آن‌ها بحث جدی‌تری صورت گرفته و نتایج آن منجر به یک سند پیشنهادی برای ارائه به مدیران ارشد حوزه فرهنگ شود.

مجید زین‌العابدین نیز در ابتدای سخنان خود با طرح این پرسش که چقدر از ضرورت‌های قبلی برای فارابی باقی مانده است و چقدر از ضرورت‌های امروز احصاء و پیگیری می‌شود، گفت: مشکل اصلی بنیاد سینمایی فارابی این است که در طول تمام این سال‌ها، همچنان مانند چهار دهه قبل حرکت کرده و متناسب با مقتضیات امروز خود بازطراحی و بازتنظیم نشده است.

زین‌العابدین ادامه داد: در یکی دو دهه اخیر، شرایط به گونه‌ای رقم خورده است که فارابی در ساختار وزارت فرهنگ، نسبت به جایگاه و تصمیماتی که باید برای سینمای ایران بگیرد، دچار لکنت شده است، بر همین اساس فارابی نیاز به یک بازتعریف و «ری‌برند» دارد.

همچنین علیرضا رضاداد با اشاره به نسبت فارابی و سازمان سینمایی اظهار کرد: مشکل و گلوگاه اصلی فارابی، همان جمله اول اساسنامه آن است که می‌گوید فارابی بازوی اجرایی وزارت فرهنگ است. دیدگاهی که باعث شد فارابی از سازمان سینمایی و کار اصلی خودش جدا شود. باید یادآوری کنم هر زمان که رویکردهای فارابی و مدیریت آن در نسبت با سازمان سینمایی یا معاونت سینمایی همراه و هماهنگ بوده، برای سینما اتفاقات خوبی افتاده و به جای خوبی در عملکرد خود رسیده است و بالعکس.

وی تصریح کرد: باید توجه داشت که در حال حاضر پیشخوان حوزه فرهنگ تغییر کرده و به دنبال آن، مفهوم سیاستگذاری نیز دست‌خوش تغییراتی شده است؛ اما همیشه و به ویژه در ۲۰ سال اخیر، فقدان منابع باعث شده تا فارابی نتواند آنچنان که باید، به پیشبرد سیاست‌های سینمایی کمک کند.

رضاداد با توجه به دگرگون شدن جایگاه سینما در نظام تصمیم‌گیری کشور، افزود: باید توجه کرد که فارابی روزی مرجعیت سینمای ایران را برعهده داشت و امروز این مرجعیت دچار تغییر شده است. علاوه بر این، کارکرد سینما و بهایی که برای کشور داشت نیز کاهش پیدا کرده است. بنابراین اگر می‌خواهیم تصمیمی گرفته شود و تأثیرگذار باشد، باید برای کل سینما باشد که بنیاد سینمایی فارابی هم جزء کلیدی و مهم آن شناخته می‌شود.

در این بخش سیدمحمد بهشتی نیز با تأیید سخنان رضاداد یادآوری کرد: در دهه‌های اولیه کار بنیاد سینمایی فارابی، مهم نبود که فارابی چند فیلم تولید می‌کند، بلکه برای ما مهم بود که سینمای ایران چند فیلم تولید می‌کند.

در این نشست، رائد فریدزاده هم با اشاره به سابقه فعالیت فارابی گفت: بعد از گذشت بیش از ۴۳ سال از تأسیس نهاد ریشه‌داری به نام بنیاد سینمایی فارابی و با توجه به مقتضیات زمانه، به نظر می‌رسد که مأموریت‌های کلان این بنیاد به عنوان نهاد ملی سینمای ایران، نیاز به بازنگری در سایه همفکری دارد و حتماً با همفکری و استفاده از تجربه مدیران عامل ادوار، می‌توان مسیر درست‌تری طراحی کرد.

حامد جعفری نیز بیان کرد: هدف اصلی از تشکیل این جلسه، در کنار تجدید دیدار با مدیران عامل فارابی در خانه خودشان، بحث و گفت‌گو درباره طراحی سیاست‌ها، مأموریت و برنامه ۱۰سال آینده بنیاد سینمایی فارابی با تکیه بر تجربه مدیران ارشد این نهاد محترم است.

وی توضیح داد: تلاش کردیم تا این جلسه با حضور همه مدیران عامل گذشته بنیاد تشکیل شود، اما به دلیل بیماری، در سفر بودن یا عدم پاسخگویی برخی از عزیزان، نتوانستیم درخدمت همه مدیران عامل گذشته باشیم، اما برایمان مهم بود که اصل تشکیل جلسه بیش از این به تأخیر نیافتد و حضور عزیزان حاضر برایمان مغتنم است.

در پایان این جلسه، حامد جعفری پیشنهاد داد که این جلسه به منظور هم‌اندیشی مدیران عامل ادوار نهاد ملی سینما، برای هم‌فکری و اظهارنظر در خصوص مسائل سینمای کشور به صورت مستمر ادامه یابد که این پیشنهاد با موافقت حاضران همراه شد.

منبع: ایسنا

اجتماعی و فرهنگی