دیدار حساس نتانیاهو و ترامپ؛ معامله جنگ در کاخ سفید چه خواهد شد؟
دیدار بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ در کاخ سفید، در شرایطی برگزار میشود که دو طرف درباره ادامه جنگ با ایران، آینده تنگه هرمز، مذاکرات دیپلماتیک و حتی روابط با عربستان سعودی منافع کاملاً همسویی ندارند.
جهان صنعت نیوز، بنیامین نتانیاهو پس از ماهها تلاش برای دریافت دعوتنامه، روز سهشنبه با دونالد ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید دیدار میکند. این نخستین ملاقات حضوری دو طرف از زمان آغاز جنگ ایران است؛ دیداری که برخلاف نشستهای پیشین، تنها فرصتی برای نمایش روابط نزدیک آمریکا و اسرائیل نیست و میتواند بر مسیر جنگ، آینده مذاکرات و حتی فضای سیاسی داخلی دو کشور اثر بگذارد.
نتانیاهو پیش از سفر به واشنگتن اعلام کرد که با هدف تضمین امنیت، قدرت و آینده اسرائیل راهی این مأموریت شده است. با این حال، بخشی از اهمیت سفر او را باید در تحولات داخلی اسرائیل جستوجو کرد. قرار است شهروندان اسرائیلی روز ۲۷ اکتبر در انتخابات پارلمانی شرکت کنند؛ انتخاباتی که ممکن است موقعیت حزب لیکود و شخص نتانیاهو را با مخاطره روبهرو کند.
تنها ۳۳ درصد از اسرائیلیها نتانیاهو را بهترین گزینه برای نخستوزیری میدانند و ۵۹ درصد فرد دیگری را ترجیح میدهند. در چنین شرایطی، نمایش رابطه نزدیک با رئیسجمهور آمریکا میتواند برای نتانیاهو به ابزاری سیاسی تبدیل شود. انتظار میرود او در واشنگتن بر همکاری نزدیک خود با ترامپ تأکید کند و از رئیسجمهور آمریکا بخواهد مسیر جنگ تمامعیار با ایران را دوباره در پیش گیرد.
از نگاه دولت اسرائیل، جنگ با ایران رویارویی با تهدیدی حیاتی است و عقبنشینی از آن میتواند امنیت اسرائیل را در معرض خطر قرار دهد. به همین دلیل، نتانیاهو احتمالاً خواهد کوشید توقف یا کاهش حملات آمریکا را تصمیمی موقت جلوه دهد و کاخ سفید را به بازگشت به راهبرد فشار نظامی گسترده متقاعد کند.
ترامپ به دنبال مهار بحران انرژی
با وجود روابط نزدیک دو رهبر، دستور کار ترامپ الزاماً با خواستههای نتانیاهو یکسان نیست. تمرکز رئیسجمهور آمریکا در این مرحله بیش از آنکه بر گسترش جنگ باشد، بر کنترل تنگه هرمز و بازگرداندن ثبات به بازار جهانی انرژی قرار گرفته است. برای ترامپ، مسئله اصلی این است که نفوذ آمریکا در تنگه هرمز بتواند جریان کشتیرانی و انتقال انرژی را تثبیت کند. ادامه جنگ و اختلال در این آبراه، افزایش قیمت سوخت و تشدید تورم را در پی داشته و همین موضوع حمایت عمومی از جنگ را در آمریکا کاهش داده است.
فشارهای سیاسی داخلی نیز میتواند ترامپ را به فاصله گرفتن از رویکرد اسرائیل و تلاش برای پایان سریعتر درگیری سوق دهد. با توجه به احتمال پیشتازی دموکراتها در انتخابات میاندورهای نوامبر، هزینههای اقتصادی جنگ میتواند به مسئلهای تعیینکننده در محاسبات کاخ سفید تبدیل شود.
ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد که میخواهد بار دیگر به دیپلماسی با تهران فرصت بدهد. این موضع نشان میدهد که او، دستکم در مقطع کنونی، آماده نیست بدون بررسی امکان توافق، جنگ را مطابق خواسته نتانیاهو گسترش دهد.
اختلاف تازه بر سر عربستان سعودی
توافق هستهای تازه آمریکا و عربستان سعودی نیز میتواند شکاف میان ترامپ و نتانیاهو را عمیقتر کند. بر اساس اعلام کاخ سفید، این توافق به شرکتهای آمریکایی اجازه میدهد در توسعه برنامه هستهای غیرنظامی عربستان مشارکت کنند، مشروط بر آنکه ریاض به پیمان ابراهیم بپیوندد. اسرائیل که تنها قدرت هستهای خاورمیانه معرفی شده است، مدتها با برنامههای هستهای عربستان مخالفت کرده است. همزمان، نتانیاهو نیز حاضر نشده شرط عربستان برای عادیسازی روابط را بپذیرد؛ شرطی که بر ایجاد مسیری برای تشکیل کشور فلسطینی تأکید دارد.
در نتیجه، کاخ سفید با توافقی روبهرو است که از یک سو میتواند به گسترش پیمان ابراهیم منجر شود و از سوی دیگر، با دو خط قرمز دولت نتانیاهو، یعنی مخالفت با توان هستهای عربستان و رد مسیر تشکیل کشور فلسطینی، در تعارض قرار دارد. این مسئله باعث میشود دیدار کاخ سفید صرفاً به جنگ ایران محدود نماند و به صحنهای برای چانهزنی درباره آینده نظم منطقهای، روابط اسرائیل و عربستان و جایگاه مسئله فلسطین نیز تبدیل شود.
مأموریت دیپلماتیک در سایه پرونده قضایی
نتانیاهو در جریان سفر خود در مراسم خاکسپاری سناتور لیندسی گراهام نیز شرکت خواهد کرد؛ فردی که نخستوزیر اسرائیل از او به عنوان دوست بزرگ و متحد سرسخت اسرائیل یاد کرده بود. او همچنین تأیید کرده است که با وجود درخواست شهردار نیویورک برای بازداشتش، همچنان در سازمان ملل حضور خواهد یافت. دیوان کیفری بینالمللی در سال ۲۰۲۴ حکم بازداشت نتانیاهو را به اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در جریان جنگ غزه صادر کرد. با این حال، آمریکا عضو اساسنامه رم نیست و حکم دیوان کیفری بینالمللی را به رسمیت نمیشناسد. بنابراین، حضور نتانیاهو در خاک آمریکا از منظر دولت این کشور تحت تأثیر آن حکم قرار نمیگیرد، هرچند مسئله بازداشت او همچنان بخشی از حاشیه سیاسی سفر خواهد بود.
توقف حملات؛ آغاز دیپلماسی یا وقفهای موقت؟
همزمان با سفر نتانیاهو، وضعیت مذاکرات آمریکا و ایران همچنان مبهم است. ترامپ اعلام کرده که در پایان هفته حملات به ایران را متوقف کرده تا فرصت دیگری به دیپلماسی بدهد. او گفته است که گفتوگوهای عمیقی با ایران در جریان است.
بر اساس گزارشها، معاون رئیسجمهور آمریکا، رئیس ستاد مشترک ارتش و فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، همگی به ترامپ درباره تشدید جنگ هشدار دادهاند. این هشدارها نشان میدهد که حتی در ساختار سیاسی و نظامی آمریکا نیز درباره هزینهها و پیامدهای گسترش درگیری تردید وجود دارد.
توقف عملیات نظامی آمریکا در روز دوشنبه باعث شد قیمت نفت برنت حدود ۶ درصد کاهش یابد. واکنش بازار نشان داد که حتی یک وقفه محدود در حملات نیز میتواند انتظارات درباره امنیت عرضه انرژی را تغییر دهد. با این حال، ترامپ تأکید کرده است که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، آمریکا بار دیگر به اقدام نظامی بسیار شدید بازخواهد گشت. بنابراین، توقف حملات را نمیتوان به معنای پایان جنگ دانست؛ بلکه این تصمیم بیشتر شبیه یک مهلت کوتاه برای سنجش امکان توافق است.
گفتوگوهای مورد اشاره بر دو محور متمرکز شدهاند. بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هستهای. این دو موضوع نشان میدهند که اولویت آمریکا همزمان اقتصادی و امنیتی است؛ واشنگتن هم خواهان بازگشت جریان عادی انرژی است و هم میکوشد پرونده هستهای را دوباره وارد مسیر مذاکره کند.
تهران مذاکره مستقیم را رد میکند
در مقابل، موضع ایران با روایت کاخ سفید همخوانی ندارد. تهران اعلام کرده است که نیروهای ایرانی همچنان تنگه هرمز را در کنترل دارند و علاقهای به ازسرگیری مذاکرات مستقیم صلح ندارند.
این اختلاف، آینده مسیر دیپلماتیک را نامطمئن کرده است. از یک سو ترامپ از گفتوگوهای عمیق سخن میگوید و از سوی دیگر ایران تمایلی به مذاکره مستقیم نشان نمیدهد. بنابراین، مشخص نیست تماسهای جاری تا چه اندازه به توافقی رسمی یا حتی به کاهش پایدار تنش منجر خواهد شد.
همزمان، حملات پهپادی در عراق، اردن و عربستان سعودی ادامه یافته است. ریاض گروههای مورد حمایت ایران در عراق را مسئول این حملات دانسته است. حوثیهای یمن نیز اعلام کردهاند که تأسیسات انتقال نفت خام به بندر اصلی نفتی عربستان در دریای سرخ را هدف قرار دادهاند.
ادامه این حملات نشان میدهد که حتی در صورت توقف مستقیم عملیات آمریکا، دامنه منطقهای درگیری همچنان فعال است و نیروهای همسو با ایران میتوانند بر زیرساختهای انرژی و امنیت کشورهای منطقه فشار وارد کنند.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :