ضرورت آغاز غربالگری سرطان روده بزرگ در کشور از ۴۵ سالگی/افزایش ۵۰ درصدی ابتلا طی یک دهه

جهان صنعت نیوز، دکتر علیرضا دلاوری با اشاره به روند افزایشی سرطان روده بزرگ در جهان و ایران، گفت: سرطان روده بزرگ یا سرطان کولون یکی از سرطان‌هایی است که میزان بروز آن در دنیا در حال افزایش است و در برخی آمارها به عنوان دومین و در برخی دیگر به عنوان سومین سرطان شایع از نظر بروز معرفی می‌شود.

وی افزود: در کشور ما نیز سرطان روده بزرگ روندی صعودی دارد که یکی از دلایل آن را می‌توان افزایش سن جمعیت و سالمند شدن جامعه دانست. علاوه بر آن، الگوی تغذیه و شیوه زندگی افراد نیز تغییر کرده و کم‌تحرکی، چاقی و تغییر سبک زندگی از جمله عوامل خطر مرتبط با بروز سرطان روده بزرگ به شمار می‌روند.

دلاوری با بیان اینکه سرطان روده بزرگ از جمله سرطان‌هایی است که قابلیت پیشگیری و غربالگری دارد، اظهار کرد: به همین دلیل برای این بیماری برنامه‌های غربالگری در نظر گرفته شده است. در واقع، سرطان روده بزرگ از معدود سرطان‌هایی است که امکان غربالگری و پیشگیری از آن وجود دارد و برنامه‌های غربالگری نیز بر اساس میزان امکانات هر کشور و میزان بروز این سرطان در جمعیت آن کشور تعیین می‌شود.

وی ادامه داد: در برخی کشورها سن آغاز غربالگری در سال‌های اخیر کاهش یافته است؛ به عنوان نمونه، در آمریکا پیش از این توصیه می‌شد افراد از ۵۰ سالگی غربالگری سرطان روده بزرگ را آغاز کنند، اما اکنون سن شروع غربالگری به ۴۵ سالگی کاهش یافته است. البته در برخی برنامه‌ها نیز با توجه به تفاوت میزان بروز بیماری در زنان و مردان، سن آغاز غربالگری برای دو گروه متفاوت در نظر گرفته می‌شود.

استاد بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به وضعیت کشورهای اروپایی، گفت: در برخی کشورهای اروپایی همچنان سن ۵۰ سالگی به عنوان سن آغاز غربالگری در نظر گرفته می‌شود، اما در ایران نیز مطالعاتی که در پژوهشکده گوارش و کبد انجام دادیم، نشان می‌دهد با توجه به میزان بروز سرطان روده بزرگ، بهتر است غربالگری این بیماری از ۴۵ سالگی آغاز شود.

وی با اشاره به افزایش میزان بروز سرطان روده بزرگ در کشور، خاطر نشان کرد: حدود ۱۰ سال پیش میزان بروز سرطان روده بزرگ در ایران حدود ۱۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در سال بود، اما اکنون این رقم به حدود ۱۸ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت در سال رسیده است که نشان ‌دهنده افزایش حدود ۵۰ درصدی میزان بروز این سرطان طی یک دهه است.

دلاوری تاکید کرد: اگرچه میزان بروز سرطان روده بزرگ در کشور هنوز در مقایسه با برخی کشورها رقم بسیار بالایی نیست، اما روند افزایشی آن نشان می‌دهد که اجرای برنامه‌های غربالگری ضروری است و باید برای تشخیص زودهنگام این بیماری برنامه‌ریزی شود.

وی درباره روش‌های غربالگری سرطان روده بزرگ نیز گفت: روش‌های مختلفی برای غربالگری این سرطان وجود دارد و در سال‌های اخیر روش‌های جدیدی نیز در حال توسعه است؛ از جمله روش‌هایی که در آنها DNA مرتبط با بیماری بررسی می‌شود و حتی امکان بررسی برخی نشانگرها در مدفوع یا خون وجود دارد. برخی از این روش‌های جدید به صورت توسعه‌ یافته در دنیا مورد استفاده قرار گرفته‌اند و در کشور ما نیز کم‌ و بیش وارد شده‌اند یا در آینده وارد خواهند شد، اما در حال حاضر دو روش اصلی و شناخته‌شده برای غربالگری سرطان روده بزرگ، بررسی خون مخفی در مدفوع و کولونوسکوپی هستند.

استاد بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با تاکید بر اهمیت کولونوسکوپی در تشخیص سرطان روده بزرگ، یادآور شد: کولونوسکوپی روش بسیار مهمی است، اما باید توجه داشت که اگر بخواهیم در یک کشور، برای مثال تمام افراد بالای ۵۰ سال را برای انجام کولونوسکوپی فراخوان کنیم، چنین ظرفیتی از نظر امکانات و نیروی انسانی در بسیاری از کشورها وجود ندارد و ممکن است اساساً انجام کولونوسکوپی برای همه افراد نیز ضرورت نداشته باشد.

وی اضافه کرد: بنابراین انتخاب روش مناسب غربالگری باید متناسب با شرایط، میزان بروز بیماری و امکانات موجود در هر کشور انجام شود تا بتوان با استفاده از ظرفیت‌های موجود، شناسایی زودهنگام سرطان روده بزرگ و پیشگیری از موارد قابل پیشگیری را دنبال کرد.

این استاد بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به روش‌های مناسب غربالگری سرطان روده بزرگ در کشور، اظهار کرد: مطالعاتی که در پژوهشکده گوارش و کبد انجام دادیم، نشان می‌دهد آنچه برای کشور اهمیت دارد، اجرای برنامه غربالگری با استفاده از تست FIT یا آزمایش خون مخفی در مدفوع است. تست FIT یک آزمایش ساده مدفوع است که برای انجام آن نیازی به ناشتا بودن فرد و یا برخلاف برخی تست‌های قدیمی، نیازمند رعایت محدودیت غذایی سه‌روزه نیز نیست، بلکه فرد تنها با انجام این آزمایش می‌تواند مشخص کند که آیا خون مخفی در مدفوع وجود دارد یا خیر.

دلاوری با بیان اینکه خوشبختانه در حال حاضر تست FIT در شبکه‌های بهداشت انجام می‌شود و افراد می‌توانند برای انجام آن به مراکز بهداشتی مراجعه کنند، ادامه داد: در مواردی که نتیجه تست FIT مثبت باشد، فرد باید برای بررسی‌های تکمیلی و انجام کولونوسکوپی مراجعه کند؛ چرا که مثبت شدن این تست به معنای ابتلای قطعی فرد به سرطان نیست، بلکه نشان می‌دهد انجام بررسی‌های دقیق‌تر ضرورت دارد.

استاد بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به افراد دارای ریسک ابتلا به سرطان روده بزرگ، توضیح داد: افرادی که یکی از بستگان درجه یک آنها به سرطان روده بزرگ مبتلا شده است، در گروه افراد پرخطر قرار می‌گیرند و برای این افراد نمی‌توان صرفا به تست FIT اکتفا کرد؛ بلکه این افراد باید حتما از طریق کولونوسکوپی مورد بررسی قرار گیرند.

وی افزود: در افراد دارای سابقه خانوادگی، توصیه می‌شود کولونوسکوپی از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال زودتر از سنی که سرطان در فرد مبتلا در خانواده تشخیص داده شده است، آغاز شود. برای مثال، اگر پدر یا مادر فرد در ۵۵ سالگی یا ۵۰ سالگی به سرطان روده بزرگ مبتلا شده باشند، فرزندان آنها باید از حدود ۴۰ یا ۴۵ سالگی تحت کولونوسکوپی قرار گیرند.

دلاوری ادامه داد: اگر سرطان در پدر یا مادر در سن پایین‌تری، برای مثال ۴۵ سالگی، تشخیص داده شده باشد، لازم است بررسی فرزندان نیز ۱۰ سال زودتر، یعنی از حدود ۳۵ سالگی، آغاز شود.

وی با بیان اینکه افراد دارای سرطان‌های ارثی از این قاعده مستثنی هستند، اظهار کرد: سرطان‌هایی که زمینه ارثی دارند، شرایط متفاوتی دارند و برنامه غربالگری آنها باید از سنین بسیار پایین‌تر آغاز شود؛ به طوری که در برخی موارد ممکن است لازم باشد غربالگری از ۱۸ یا ۲۰ سالگی شروع شود.

استاد بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، سرطان روده بزرگ را از جمله سرطان‌های قابل پیشگیری دانست، اضافه کرد: در حال حاضر دو روش مهم برای غربالگری آن در کشور وجود دارد؛ یکی بررسی خون مخفی در مدفوع و دیگری کولونوسکوپی، ضمن آنکه تست خون مخفی در مدفوع، ترجیحا باید به صورت سالانه انجام شود و کولونوسکوپی نیز، بر اساس شرایط فرد و برنامه غربالگری، از سن تعیین‌شده آغاز ‌شود و اگر مشکلی در بررسی وجود نداشته باشد، ممکن است تکرار آن هر ۱۰ سال یک‌بار کافی باشد.

دلاوری ادامه داد: در صورتی که در کولونوسکوپی مشکلی مانند پولیپ مشاهده شود، فاصله انجام کولونوسکوپی بعدی بر اساس اندازه، تعداد و ویژگی‌های پولیپ تعیین می‌شود و ممکن است لازم باشد این بررسی هر سه تا پنج سال یک‌بار انجام شود.

وی با تأکید بر ضرورت جدی گرفتن تست FIT از سوی مردم، گفت: توصیه من این است که مردم این آزمایش را جدی بگیرند؛ چرا که تست ساده‌ای است، هزینه بالایی ندارد، به ناشتایی نیاز ندارد و فرد مجبور نیست پیش از انجام آن محدودیت غذایی سه‌روزه داشته باشد. این تست در مراکز بهداشت و درمانی قابل انجام است و افراد می‌توانند از خدمات مراکز بهداشتی استفاده کنند و در صورت تمایل نیز امکان انجام آن در بخش خصوصی وجود دارد.

منبع: ایسنا

اجتماعی و فرهنگی