پزشکی خانواده میتواند بستر شناسایی افراد در معرض خطر دمانس باشد
دبیر بورد سالمندشناسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع میتواند یکی از مهمترین بسترهای اجرایی برای شناسایی افراد در معرض خطر دمانس(زوال عقلی) باشد، زیرا در سطح مراقبتهای اولیه میتوان عوامل خطر قابل اصلاح، شکایتهای حافظه، تغییرات شناختی و افت عملکرد روزانه را شناسایی و افراد نیازمند بررسی بیشتر را وارد مسیر ارزیابی و ارجاع کرد.
جهان صنعت نیوز، اکرم فرهادی در وبینار برنامهریزی اجرای طرح جامع ارتقای سواد سلامت جامعه درباره دمانس افزود: با توجه به سرعت بالای سالمندی جمعیت ایران، برنامههای آگاهیبخشی باید همزمان با برنامههای ملی برای کاهش عوامل خطر، شناسایی بهموقع اختلالات شناختی و تقویت مراقبتهای اولیه سالمندان اجرا شود.
دبیر بورد سالمندشناسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ادامه داد: یکی از موانع مهم در این حوزه، تلقی دمانس بهعنوان بخشی طبیعی از سالمندی است؛ بر اساس گزارش جهانی آلزایمر ۲۰۲۴ انجمن جهانی آلزایمر، ۶۵ درصد متخصصان حوزه سلامت و مراقبت، به اشتباه دمانس را بخشی طبیعی از سالمندی میدانند و این رقم در میان عموم مردم به ۸۰ درصد میرسد.
وی بیان کرد: این یافته نشان میدهد برنامههای ارتقای سواد سلامت نباید فقط مردم را هدف قرار دهند و آموزش گروههای مختلف ارائهدهنده خدمات سلامت، از پزشکان و پرستاران تا مراقبان سلامت، داروسازان، متخصصان تغذیه و گروههای توانبخشی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
ایران با یکی از سریعترین روندهای سالمندی جمعیت روبهروست
فرهادی با اشاره به تحولات جمعیتی کشور گفت: ایران یکی از کشورهای دارای سرعت بالای سالمندی جمعیت است؛ بر اساس برآورد صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، انتظار میرود تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۷.۹ درصد جمعیت کشور ۶۰ سال و بالاتر باشند. این تحول جمعیتی، ضرورت آمادهسازی نظام سلامت برای افزایش نیازهای مرتبط با سالمندی، اختلالات شناختی و دمانس را دوچندان میکند.
نیاز کشور به دادههای ملی و بهروز درباره دمانس
دبیر بورد سالمندشناسی وزارت بهداشت با تاکید بر ضرورت توسعه پژوهشهای جمعیتی گفت: در ایران مطالعات ارزشمندی درباره دمانس و اختلالات شناختی انجام شده، اما همچنان خلأ مطالعات جمعیتی گسترده، بهروز و قابل تعمیم به کل کشور وجود دارد و برای سیاستگذاری دقیق، نیازمند دادههای ملی و مستمر درباره وضعیت دمانس، اختلالات شناختی و عوامل خطر مرتبط با آن هستیم.
وی افزود: تقویت مطالعات جمعیتی، استفاده از ظرفیت مطالعات کوهورت و ایجاد سازوکار منظم ثبت و پایش دمانس میتواند مبنای قابل اتکاتری برای برنامهریزی خدمات آینده کشور فراهم کند.
فرهادی با اشاره به گایدلاین جدید سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۶ افزود: بر اساس این راهنما، تا حدود ۴۵ درصد خطر دمانس به عوامل بالقوه قابل اصلاح مانند مصرف دخانیات و الکل، کمتحرکی، انزوای اجتماعی، آلودگی هوا، پرفشاری خون و دیابت نسبت داده میشود. بنابراین بخش مهمی از کاهش خطر دمانس را میتوان در همان بستر مراقبتهای اولیه و برنامههای پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر دنبال کرد.
ضرورت استفاده از راهنمای ICOPE در مراقبتهای اولیه سالمندان
دبیر بورد سالمندشناسی وزارت بهداشت همچنین بر استفاده از راهنمای مراقبت یکپارچه از سالمندان سازمان جهانی بهداشت (ICOPE) در نظام مراقبتهای اولیه تأکید کرد و گفت: نسخه دوم ICOPE، مراقبت از سالمند را بر اساس یک مسیر منظم شامل ارزیابی اولیه، ارزیابی عمیقتر، تدوین برنامه مراقبتی فردمحور و پیگیری مستمر طراحی کرده است.
وی افزود: در این چارچوب، حوزههای شناخت، تحرک، سرزندگی، بینایی، شنوایی و سلامت روان در کنار حمایت اجتماعی و عوامل خطر قلبیعروقی ارزیابی میشوند. استفاده نظاممند از ICOPE در کنار برنامه پزشکی خانواده میتواند شناسایی زودهنگام افت ظرفیتهای سالمندی و مشکلات شناختی را در سطح اول خدمات تقویت کند.
پویشهای آگاهیبخشی باید به برنامه عملیاتی متصل شوند
فرهادی اظهار کرد: پویشهای آگاهیبخشی ضروریاند، اما بهتنهایی کافی نیستند. این پویشها زمانی اثربخش خواهند بود که آگاهی ایجادشده در جامعه به یک مسیر مشخص برای کاهش عوامل خطر، شناسایی افراد در معرض خطر، ارزیابی بهموقع، ارجاع و مراقبت مستمر متصل شود.
وی افزود: با توجه به سرعت سالمندی جمعیت ایران، فرصت محدودی برای آمادهسازی نظام سلامت داریم و لازم است از ظرفیت شبکه بهداشت، برنامه پزشکی خانواده، نظام ارجاع و چارچوبهایی مانند ICOPE برای حرکت به سمت سالمندی سالم و حفظ سلامت شناختی استفاده کنیم.
منبع: ایرنا
اجتماعی و فرهنگیلینک کوتاه :