چرا جزیره لارک برای ایران اهمیت راهبردی دارد؟
جزیره کوچک لارک در نزدیکی ورودی تنگه هرمز، به یکی از نقاط مهم راهبرد ایران برای اعمال کنترل بر کشتیرانی در این آبراه تبدیل شده است. نیویورکتایمز گزارش میدهد که موقعیت لارک در کنار قشم و هرمز، امکان نظارت بر کشتیهای عبوری و هدایت آنها به مسیر نزدیک سواحل ایران را فراهم کرده است. در شرایطی که تهران در پی ایجاد نظام دریافت مجوز و عوارض از کشتیهاست و آمریکا نیز بار دیگر مواضعی در لارک را هدف قرار داده، این جزیره کوچک نقشی بسیار بزرگتر از ابعاد جغرافیایی خود در مناقشه بر سر تنگه هرمز پیدا کرده است.
جهان صنعت نیوز – جزیره لارک با مساحتی حدود ۴۸ کیلیومتر مربع و طول تقریبی ۱۰ کیلوممتر، در نگاه نخست نقطهای کوچک در خلیج فارس است؛ اما موقعیت آن در نزدیکی دهانه تنگه هرمز، این جزیره را به یکی از پایگاههای مهم نظامی ایران برای اعمال کنترل بر رفتوآمد کشتیها در این آبراه تبدیل کرده است. تنگه هرمز یکی از مسیرهای اصلی انتقال انرژی جهان است و در جریان جنگ ایران و آمریکا به یکی از کانونهای اصلی درگیری میان دو کشور تبدیل شده است.
ارتش آمریکا روز یکشنبه ۸ شهریور، در نخستین حملات خود به ایران پس از حدود یک ماه، اعلام کرد اهدافی را در جزیره لارک مورد حمله قرار داده است. به گفته تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، نیروهای آمریکایی پس از مشاهده نیروهای ایرانی که در حال آمادهسازی برای شلیک راکتهای حامل مین به آبهای اطراف تنگه بودند، جزیره را هدف قرار دادند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در واکنش اعلام کرد که بامداد دوشنبه ۹ شهریور موشکهایی را به پایگاههای نظامی در اردن و امارات متحده عربی که میزبان نیروهای آمریکایی هستند، شلیک کرده است.
اهمیت لارک تنها به حملات اخیر محدود نمیشود. از زمان آغاز جنگ با حملات آمریکا و اسرائیل، ایران تلاش کرده است اختیار خود بر تنگه هرمز را افزایش دهد و سازوکاری ایجاد کند که بر اساس آن کشتیها برای عبور از این مسیر هزینه پرداخت کنند؛ در حالی که پیش از جنگ عبور از تنگه رایگان بود. در مرکز این راهبرد، یک پایگاه نظامی در جزیره لارک قرار دارد.
جزیرهای کوچک در مرکز راهبرد کنترل هرمز
لارک یکی از مجموعه جزایر نزدیک ساحل جنوبی ایران و بندرعباس است. بر اساس گزارش رسانههای ایران، دسترسی عمومی به این جزیره تحت کنترل مقامها قرار دارد و جمعیت آن نیز به چند صد خانوار محدود میشود.
این جزیره تا چند سال پیش حتی بهعنوان مقصد گردشگری معرفی میشد. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در مقالهای در سال ۲۰۲۱، لارک را «مرواریدی کوچک در خلیج فارس با سواحل مرجانی و طبیعت شگفتانگیز» توصیف کرده و شنا و غواصی در اطراف صخرههای مرجانی و کشتیهای غرقشده پیرامون آن را از جاذبههای جزیره دانسته بود. اما در شرایط کنونی، اهمیت نظامی لارک بر سایر ویژگیهای آن غلبه کرده است. این جزیره در کنار قشم که جزیرهای بسیار بزرگتر و بهشدت نظامیشده است و همچنین جزیره هرمز، مجموعهای سهگانه را تشکیل میدهد که به نیروهای نظامی ایران امکان حضور در نزدیکی ورودی تنگه هرمز را میدهد.
لارک میان سرزمین اصلی ایران و سواحل عمان قرار گرفته و موقعیت آن به نیروهای ایرانی اجازه میدهد رفتوآمد کشتیهای عبوری را زیر نظر داشته باشند. همین موقعیت جغرافیایی، این جزیره را به یکی از نقاط کلیدی راهبرد ایران برای هدایت جریان کشتیرانی در تنگه تبدیل کرده است.
پس از دستیابی تهران و واشنگتن به آتشبس اولیه ، مقامهای نظامی ایران از کشتیهای عبوری خواستند به جای مسیر مستقیمتر در میانه تنگه، از مسیری در شمال لارک و نزدیک به خط ساحلی ایران استفاده کنند.
به گفته مقامهای آمریکایی، بخش میانی تنگه به دلیل مینهایی که ارتش ایران در آن کار گذاشته، خطرناک محسوب میشود. در نتیجه، مسیری که از شمال لارک میگذرد عملاً به گذرگاهی تبدیل شده که ایران میتواند بر عبور کشتیها از آن نظارت بیشتری داشته باشد.
از هدایت کشتیها تا تلاش برای دریافت عوارض
ایران و آمریکا در خرداد توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز امضا کردند، اما این توافق تنها چند هفته دوام آورد. پس از فروپاشی آن، نیروهای آمریکایی بار دیگر بنادر ایران را محاصره کردند و از آن زمان ایران نیز فشار خود بر تردد دریایی در تنگه را افزایش داده است. بر اساس گزارش نیویورکتایمز، این وضعیت جریان عرضه نفت و گاز را محدود کرده و باعث جهش قیمت جهانی انرژی شده است. همزمان، ایران تلاش کرده کنترل خود بر مسیر عبور کشتیها را تثبیت کند.
نیروهای ایرانی به کشتیهایی که از سمت دیگر تنگه و در نزدیکی سواحل عمان حرکت کردهاند نیز تیراندازی کردهاند. تحلیلگران این اقدامات را بخشی از تلاش ایران برای فراهم کردن زمینه دریافت عوارض از کشتیهای عبوری ارزیابی کردهاند.
تهران همچنین در پی رسمی کردن این سازوکار بوده است. مقامهای ایرانی خواستار آن شدهاند که همه کشتیهای عبوری برای تردد در این آبراه از نهادی با عنوان «مرجع تنگه خلیج فارس» مجوز دریافت کنند؛ نهادی که برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه ایجاد شده است.
بر اساس این سازوکار، کشتیها باید از مسیر شمالی نزدیک جزیره لارک عبور کنند و هرگونه انحراف از این مسیر تخلف تلقی خواهد شد. به این ترتیب، اهمیت راهبردی لارک فقط ناشی از استقرار نظامی در آن نیست، بلکه موقعیت جزیره به ایران امکان میدهد مسیر عبور کشتیها را به محدودهای نزدیکتر به ساحل خود منتقل کرده و بر تردد آنها نظارت و کنترل بیشتری اعمال کند.
در چنین شرایطی، جزیرهای با مساحت کمتر از ۵۰ کیلومترمربع به یکی از نقاط اصلی مناقشه بر سر تنگه هرمز تبدیل شده است. موقعیت لارک میان ایران و عمان، قرار گرفتن آن در کنار قشم و هرمز و نقش آن در مسیر شمالی کشتیرانی، این جزیره را به یکی از پایههای راهبرد تهران برای اعمال اقتدار بر تردد دریایی در تنگه تبدیل کرده است. حمله اخیر آمریکا به مواضع این جزیره نیز نشان میدهد که لارک اکنون نه فقط یک پایگاه محلی، بلکه یکی از نقاط حساس در تقابل نظامی و اقتصادی ایران و آمریکا بر سر کنترل یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان است.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :