[ads1]

شورای حکام در ترازوی اعتبار؛ آیا شورا ریشه وضعیت کنونی را بررسی می کند؟

آخرین نشست فصلی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سال ۲۰۲۶، چهارشنبه این هفته در حالی آغاز می‌شود که تجاوز نظامی آمریکا به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان ایران و اعلامیه غیرمسئولانه واشنگتن برای جمع‌آوری اطلاعات محرمانه برنامه هسته‌ای کشور، این پرسش را پیش روی اعضا قرار داده است که آیا شورا به نگرانی‌های مشروع امنیتی ایران رسیدگی و از اعتبار و استقلال آژانس صیانت خواهد کرد؟

جهان صنعت نیوز، بر اساس اعلام دبیرخانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، آخرین نشست فصلی شورای حکام این نهاد در سال ۲۰۲۶، روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر (۲۷ آبان ۱۴۰۵) در مقر آژانس در وین آغاز می‌شود.

طبق دستور کار اعلام‌شده، بررسی اجرای موافقت‌نامه پادمان هسته‌ای ایران، از جمله موضوعات این نشست خواهد بود و اعضای شورا گزارش تازه رافائل گروسی مدیرکل آژانس درباره برنامه هسته‌ای ایران را بررسی خواهند کرد.

گروسی در گزارش تازه خود که روز جمعه در اختیار اعضای شورای حکام قرار گرفت، بار دیگر موضوع دسترسی بازرسان به تأسیسات هسته‌ای ایران را مطرح کرد. او که تاکنون تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز هسته‌ای تحت پادمان ایران را محکوم نکرده است، مدعی شد آژانس به‌جز نیروگاه بوشهر به سایر تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران دسترسی نداشته و قادر به راستی‌آزمایی وضعیت مواد هسته‌ای این مراکز نیست.

این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است که بازگشت به روند عادی بازرسی‌ها بدون رسیدگی به پیامدهای تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و رفع تهدیدهای مستمر علیه تأسیسات و کارکنان هسته‌ای کشور امکان‌پذیر نیست.

نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران در وین در واکنش به گزارش جدید گروسی تصریح کرد که اجرای عادی پادمان‌ها در شرایط غیرعادی امکان‌پذیر نیست و شورای حکام باید به ریشه‌های وضعیت کنونی رسیدگی کند.

نمایندگی کشورمان با انتقاد از مبانی حقوقی و فنی قطعنامه‌های پیشین شورای حکام یادآور شد که خود گروسی اذعان کرده حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای ایران شرایط بی‌سابقه‌ای ایجاد کرده، فعالیت‌های بازرسی را مختل ساخته و آژانس را به خروج بازرسان خود واداشته است.

نمایندگی ایران همچنین تأکید کرد که آمریکا هر چند مانع هر گونه اشاره ای به تجاوز نظامی در متن قطعنامه‌های جانبدارانه شورای حکام شده است، اما قادر به حذف واقعیت پیامدهای این تجاوز نیست.

در همین حال، شبکه المیادین به استناد گزارش اخیر مدیرکل آژانس نوشت که تهران در نامه‌های خود به گروسی تأکید کرده است که تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و تهدیدهای مستمر واشنگتن، شرایط حقوقی، فنی، عملیاتی و امنیتی لازم برای اجرای ایمن و مؤثر اقدامات پادمانی را مختل کرده است.

جمهوری اسلامی ایران در این مکاتبات با تأکید بر اینکه موافقت‌نامه پادمان را تعلیق نکرده است، آمادگی خود را برای اجرای کامل تعهدات در صورت فراهم شدن شرایط لازم اعلام و تصریح کرده است که موضع تهران درباره ضرورت رفع موانع امنیتی نباید به معنای خودداری از همکاری با آژانس تلقی شود.

گروسی نیز در پاسخ، تأکید ایران بر تعلیق نکردن موافقت‌نامه پادمان را «مهم و دلگرم‌کننده» توصیف کرده و در مکاتبات بعدی، آمادگی آژانس را برای بررسی تدابیر عملی با لحاظ نگرانی‌های ایران درباره ایمنی و امنیت اعلام کرده است.

در مقابل، ایران تاکید کرده است اجرای عادی پادمان تا خاتمه قطعی و دائمی جنگ و تهدید و نیز رفع کامل آثار آنها در ابعاد مختلف غیرممکن است.

موضوع دیگری که بر اهمیت نشست پیش رو افزوده، اقدام تحریک‌آمیز دولت آمریکا برای تعیین پاداشی تا سقف ۲۰ میلیون دلار در قبال دریافت اطلاعات حساس درباره برنامه هسته‌ای ایران، شامل تأسیسات، تجهیزات و افراد مرتبط با آن است.

سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل متحد، رئیس شورای امنیت و مدیرکل آژانس، این اعلامیه را اقدامی نفرت‌انگیز دانست و خواستار محکومیت صریح آن شد.

عراقچی هشدار داد که چنین اقدامی، امنیت دانشمندان و کارکنان هسته‌ای را در معرض تهدید قرار می‌دهد و پرسش‌های جدی درباره اعتبار، سلامت و قابلیت اعتماد نظام پادمانی آژانس ایجاد می‌کند.

وزیر امور خارجه ایران همچنین از مدیرکل خواست با اتخاذ تدابیر لازم، مانع افشا یا سوءاستفاده از اطلاعات محرمانه پادمانی شود و موضوع را برای بررسی اقدامات نهادی ضروری در شورای حکام مطرح کند.

بر اساس گزارش‌ها، گروسی در پاسخ به نامه جداگانه ایران درباره اقدام تحریک‌آمیز آمریکا نیز بر تعهد آژانس به حفاظت از اطلاعات محرمانه تأکید کرده، اما در متن منتشرشده، اشاره‌ای به محکومیت اقدام واشنگتن یا پذیرش صریح درخواست تهران برای طرح موضوع در شورای حکام دیده نمی‌شود.

این در حالی است که حفاظت از اطلاعات محرمانه پادمانی و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده از آن، از مسئولیت‌های اساسی آژانس در قبال کشورهای عضو است.

در شرایطی که دولت آمریکا آشکارا برای جمع‌آوری اطلاعات حساس درباره برنامه هسته‌ای ایران پاداش تعیین کرده است، صرف تأکید بر تعهدات محرمانگی نمی‌تواند پاسخگوی نگرانی‌های مشروع امنیتی تهران باشد.

از همین رو، درخواست رسمی ایران برای رسیدگی به این تهدیدها، موضوعی فراتر از اختلافات معمول درباره زمان‌بندی و دامنه بازرسی‌هاست. اکنون شورای حکام باید نشان دهد که در برابر رفتارهای غیرمسئولانه ایالات متحده، چه تدابیر عملی و مؤثری برای حفاظت از اطلاعات محرمانه، تأمین امنیت تأسیسات و کارکنان هسته‌ای و جلوگیری از تکرار تهدیدهای امنیتی اتخاذ خواهد کرد.

نشست چهارشنبه شورای حکام همچنین نخستین نشست فصلی این نهاد پس از تصویب قطعنامه سیاسی شهریورماه و تلاش کشورهای غربی برای کشاندن دوباره پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد بود.

شورای امنیت پنجم آبان‌ماه به درخواست آمریکا و متحدان غربی آن، نشستی غیرقانونی و فاقد مبنای حقوقی را درباره برنامه هسته‌ای ایران برگزار کرد.

جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر خاتمه قطعنامه ۲۲۳۱ در اکتبر ۲۰۲۵، این نشست را سوءاستفاده از سازوکارهای شورای امنیت برای پیشبرد اهداف سیاسی و اعمال فشار بر ایران توصیف کرد. روسیه و چین هم با مبنای حقوقی برگزاری نشست مخالفت کردند و آن را تلاشی برای احیای موضوعی دانستند که رسیدگی به آن ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ خاتمه یافته است. نشست در نهایت بدون تصویب هیچ قطعنامه تازه‌ای پایان یافت.

از این منظر، نشست پیش روی شورای حکام آزمونی برای استقلال و اعتبار آژانس خواهد بود. اعضای شورا باید نشان دهند که در برابر تهدیدهای امنیتی علیه تأسیسات و کارکنان هسته‌ای و تلاش برای دستیابی به اطلاعات محرمانه کشورها، به مسئولیت‌های نهادی خود پایبند هستند و اجازه نمی‌دهند سازوکارهای پادمانی به ابزاری برای فشار سیاسی علیه کشوری تبدیل شود که تأسیسات هسته‌ای تحت نظارت آژانس آن هدف حمله نظامی قرار گرفته است.

منبع: ایرنا

سیاسی
شناسه : 626225
لینک کوتاه :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


[ads2]