دو ساعت متفاوت در تهران و واشنگتن؛ کدامیک زودتر متوقف میشود؟

دیوید پترائوس، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا و رئیس پیشین سازمان اطلاعات مرکزی این کشور (CIA)، در یادداشتی در والاستریت ژورنال استدلال میکند که پایان جنگ ایران بهتنهایی نمیتواند معیار موفقیت دیپلماسی باشد؛ بلکه شرایط و ترتیباتی که به توقف درگیریها منجر میشوند، تعیینکننده آینده امنیت منطقه خواهند بود. از نگاه او، توافقی که به ایران اجازه دهد صادرات نفت و تجارت دریایی خود را از سر بگیرد، بدون آنکه آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تضمین شود و محدودیتهای قابل راستیآزمایی بر برنامه هستهای ایران اعمال شود، صرفاً زمینه بحران بعدی را فراهم خواهد کرد.
جهان صنعت نیوز – پترائوس معتقد است توافق نهایی با ایران باید بر سه محور استوار باشد. نخست، بازگشت کامل آزادی کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز است. از نگاه او، عبور کشتیها نباید به اجازه موقت تهران، انتخاب مسیرهای مورد تأیید ایران یا توقف مشروط حملات وابسته باشد. معیار واقعی موفقیت توافق باید عبور عادی و مستمر کشتیهای تجاری، بازگشت شرکتهای بیمه به پوشش حملونقل دریایی و انتقال مطمئن محمولههای انرژی به بازارهای جهانی باشد.
دومین محور، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است. پترائوس با استناد به برآورد آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از قطع دسترسی بازرسان در ژوئن ۲۰۲۵، حجم ذخایر اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ایران را ۴۴۰.۹ کیلوگرم، معادل حدود ۹۷۲ پوند، اعلام میکند. به اعتقاد او، این میزان اگرچه پایینتر از غنای حدود ۹۰ درصدی متعارف برای تسلیحات هستهای است، اما همچنان ذخیرهای با غنای بالا محسوب میشود و میتواند با غنیسازی بیشتر به سطح تسلیحاتی برسد.
بر همین اساس، توافق باید شامل اعلام کامل موجودی مواد هستهای، ازسرگیری بازرسیهای آژانس و انتقال این ذخایر به خارج از ایران یا رقیقسازی آنها باشد. همچنین محدودیت بر سطح غنیسازی، حجم ذخایر و سانتریفیوژهای پیشرفته و ایجاد نظام نظارتی مستمر ضروری است.
سومین محور، ایجاد محدودیتهایی است که مانع بازسازی سریع ظرفیت هستهای ایران شود. از نگاه پترائوس، صرف تعیین تکلیف ذخایر فعلی کافی نیست؛ زیرا بدون محدودیتهای پایدار و نظارت مستمر، امکان بازسازی ظرفیت غنیسازی و شکلگیری مجدد بحران وجود خواهد داشت.
محاصره اقتصادی؛ ابزار اصلی فشار بر تهران
بخش مهمی از استدلال پترائوس بر حفظ اهرم فشار اقتصادی آمریکا متمرکز است. او معتقد است محاصره دریایی توانسته صادرات نفت ایران را بهشدت محدود کند و منابع ارزی مورد نیاز دولت برای تأمین هزینههای اقتصادی، بازسازی توان نظامی و حمایت از نیروهای همپیمان منطقهای را تحت فشار قرار دهد.
ایران پیش از آغاز محاصره در اواسط آوریل روزانه حدود ۱.۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت صادر میکرد. پترائوس تأکید میکند که رفع محاصره و آزادسازی داراییهای مسدودشده نباید در ازای وعدههای غیرقابل راستیآزمایی ایران انجام شود. از نظر او، کاهش فشار اقتصادی باید مرحلهای، مشروط و قابل بازگشت باشد.
دو ساعت متفاوت در جنگ ایران
یکی از مهمترین بخشهای تحلیل پترائوس، تبیین رقابت میان دو ساعت اقتصادی و سیاسی است. به اعتقاد او، تهران و واشنگتن در این تقابل با دو محدودیت زمانی متفاوت مواجه هستند.
ساعت تهران نشان میدهد اقتصاد ایران تا چه مدت میتواند کاهش درآمدهای نفتی، محدودیت تجارت خارجی، آسیب به زیرساختها و فشار نظامی مستمر را تحمل کند. در مقابل، ساعت واشنگتن میزان تحمل افکار عمومی آمریکا در برابر افزایش قیمت انرژی، اختلال در تجارت جهانی، مخاطرات نظامی و تداوم یک تقابل بدون چشمانداز روشن را اندازهگیری میکند.
پترائوس معتقد است افزایش فشار بر صادرات نفت ایران، ساعت اقتصادی تهران را سریعتر به حرکت درمیآورد؛ اما تداوم اختلال در صادرات انرژی کشورهای عربی خلیج فارس، هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ را برای دولت آمریکا افزایش میدهد. بنابراین، راهبرد واشنگتن باید بهگونهای طراحی شود که فشار بر ایران حفظ شود، اما عرضه انرژی سایر کشورهای منطقه به بازارهای جهانی افزایش یابد.
دیپلماسی یا زمینهسازی برای جنگ بعدی؟
جمعبندی پترائوس این است که هدف آمریکا نباید صرفاً پایان دادن به درگیریهای نظامی باشد، بلکه توافق باید بهگونهای تنظیم شود که امکان بازگشت سریع به شرایط پیش از جنگ را از بین ببرد. از نظر او، آتشبسی که بدون تضمین آزادی کشتیرانی، تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم و محدودیتهای پایدار هستهای برقرار شود، صلحی موقت خواهد بود که منابع مالی و ظرفیت لازم برای بحران بعدی را در اختیار ایران قرار میدهد.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :