آرایش کمسابقه آمریکا در خاورمیانه؛ آیا جنگ نزدیک است؟
آمریکا در یکی از بزرگترین آرایشهای نظامی خود طی دهههای اخیر، دو ناوگروه هواپیمابر، دهها جنگنده پیشرفته و صدها پرواز پشتیبانی را به خاورمیانه اعزام کرده است. این تحرکات در حالی صورت میگیرد که رئیسجمهور ایالات متحده از احتمال اقدام نظامی علیه ایران در صورت شکست مذاکرات سخن گفته است. تحلیلگران معتقدند نیروهای مستقرشده هم برای حمله احتمالی به اهداف داخل ایران و هم برای مقابله با واکنش تهران طراحی شدهاند؛ واکنشی که اینبار ممکن است محدود و نمادین نباشد و خطر گسترش درگیری را افزایش دهد.
جهان صنعت نیوز – پنتاگون گستردهترین استقرار ناوها و هواپیماهای خود در خاورمیانه طی دهههای اخیر را آغاز کرده است. در رأس این آرایش، دو ناوگروه هواپیمابر قرار دارند. ناو هواپیمابر «USS Abraham Lincoln» به همراه سه ناوشکن مجهز به موشک هدایتشونده از پایان ژانویه پس از تغییر مسیر از دریای جنوبی چین، در دریای عرب مستقر شده است. این ناوگروه حدود ۵۷۰۰ نیروی نظامی اضافی را وارد منطقه کرده و به مجموعهای از ناوشکنها و کشتیهای رزمی ساحلی که پیشتر در منطقه حضور داشتند، افزوده است.
دو هفته بعد نیز دستور اعزام بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، «USS Gerald R. Ford»، به همراه سه ناوشکن و بیش از ۵۰۰۰ نیروی دیگر صادر شد. با استقرار این ناو، شمار شناورهای نیروی دریایی آمریکا در منطقه به ۱۴ فروند رسیده است؛ رقمی که از ناوگان ۱۱ فروندی مستقر در دریای کارائیب نیز فراتر میرود و نشاندهنده تمرکز کمسابقه منابع دریایی در خاورمیانه است.
موج گسترده جنگندهها و پروازهای پشتیبانی
تحرکات صرفاً دریایی نیست. دهها فروند جنگنده پیشرفته از جمله F-35، F-22، F-15 و F-16 از پایگاههای آمریکا و اروپا به خاورمیانه منتقل شدهاند. علاوه بر آن، بیش از ۸۵ هواپیمای سوخترسان و بیش از ۱۷۰ هواپیمای باری نظامی به منطقه پرواز کردهاند. استقرار شش فروند هواپیمای هشدار زودهنگام E-3 در پایگاهی در عربستان سعودی نیز بخشی از این آرایش است؛ هواپیماهایی که در هماهنگی عملیات هوایی گسترده نقش کلیدی دارند.
این موج استقرار، پیشتر با ورود جنگندههای F-15E Strike Eagle آغاز شده بود؛ اقدامی که فرماندهی مرکزی آمریکا آن را در راستای «افزایش آمادگی رزمی و تقویت امنیت و ثبات منطقهای» توصیف کرد. الگوی تحرکات فعلی شباهتهایی با سال گذشته دارد؛ زمانی که آمریکا سامانههای پدافندی از جمله پاتریوت را در انتظار واکنش ایران به حملات علیه تأسیسات هستهایاش مستقر کرد.
گزینههای نظامی و محدودیتهای میدانی
رئیسجمهور آمریکا هشدار داده در صورت شکست مذاکرات هستهای، اقدام نظامی محتمل است و تأکید کرده «توافق معنادار» ضروری است. به گفته تحلیلگران، طیف گزینههای نظامی میتواند از حملات محدود و هدفمند علیه پدافند هوایی ایران تا ضربهزدن به سطوح عالی فرماندهی را در بر گیرد. با این حال، کارشناسان یادآور میشوند که اینبار اجرای یک عملیات «یکباره و کوتاه مدت» بسیار دشوار خواهد بود؛ زیرا واکنش ایران میتواند دامنه درگیری را گسترش دهد.
با وجود گستردگی آرایش فعلی، آمریکا نیروی زمینی عمدهای اعزام نکرده است. در جنگ خلیج فارس اوایل دهه ۱۹۹۰ بیش از ۵۰۰ هزار نیرو و در حمله سال ۲۰۰۳ به عراق حدود ۲۵۰ هزار نظامی آمریکایی مستقر شدند؛ در حالی که اکنون چنین بسیج زمینی در کار نیست. از این منظر، بسته نیروی فعلی محدودیتهای مشخصی دارد، هرچند بزرگترین حضور منطقهای از زمان تهاجم ۲۰۰۳ به عراق محسوب میشود.
برخی تحلیلگران معتقدند اگر هدف صرفاً ضربه به باقیمانده برنامه هستهای ایران باشد، استفاده از بمبافکنهای دوربرد B-2 نیز کافی است؛ همانگونه که پیشتر به کار گرفته شد. اما استقرار گسترده فعلی نشان میدهد طراحی نیروها فراتر از یک عملیات محدود است و همزمان جنبه تهاجمی و دفاع در برابر تلافی احتمالی را پوشش میدهد.
سناریوهای واکنش ایران و خطر گسترش درگیری
یکی از محورهای اصلی ارزیابیها، شکل واکنش تهران است. سال گذشته پس از حمله به سه سایت هستهای، ایران بیش از دوازده موشک به پایگاه هوایی «Al Udeid Air Base» در قطر شلیک کرد، اما زمان و نحوه واکنش را بهگونهای اعلام کرد که پدافند آمریکا و قطر آماده باشند و خسارات محدود بماند.
با این حال، برخی کارشناسان بر این باورند که تهران ممکن است دیگر به پاسخهای کنترلشده بسنده نکند. ارزیابیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ایران برای شکستن چرخه حملات و بازدارندگی، ممکن است به دنبال وارد کردن خسارت واقعی به آمریکا و اسرائیل باشد؛ حتی اگر این اقدام هزینه بالایی برای خود داشته باشد. در مقابل، تحلیلگرانی تأکید دارند که ایران همچنان دارای موشکهای بالستیکی است که میتواند اهداف منطقهای را تهدید کند؛ ابزاری که ممکن است از نگاه تهران بازدارنده باشد، اما از سوی دیگر میتواند زمینهساز واکنشی گستردهتر از سوی آمریکا شود.
در مجموع، استقرار فعلی نیروهای آمریکایی بیانگر آمادگی برای طیفی از سناریوهاست؛ از حملات محدود تا درگیریای که به سرعت میتواند ابعاد منطقهای پیدا کند. نکته محوری آن است که با توجه به ترکیب نیروهای اعزامی شامل ناوهای هواپیمابر، ناوشکنها، جنگندههای نسل پنجم، هواپیماهای هشدار زودهنگام و پروازهای پشتیبانی گسترده، واشنگتن هم به دنبال افزایش قدرت تهاجمی است و هم خود را برای پاسخ احتمالی آماده کرده است.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :