جنگ ایران و بازگشت طلای دیجیتال؛ بیت کوین چگونه از بحران جان سالم به در برد؟

جهان صنعت نیوز – بحران ژئوپلیتیکی در خاورمیانه بار دیگر بحث قدیمی درباره جایگاه بیت‌کوین در نظام مالی جهانی را احیا کرده است. در سال گذشته بسیاری از تحلیلگران این روایت را که بیت‌کوین می‌تواند به عنوان طلای دیجیتال عمل کند زیر سؤال برده بودند، زیرا عملکرد آن در مقایسه با طلا ضعیف‌تر بود.

با این حال، در جریان تنش‌های اخیر، رفتار بازار نشان داد که این روایت هنوز کاملاً از بین نرفته است. در روزهای نخست آغاز درگیری‌ها، قیمت بیت‌کوین ابتدا تا حدود ۶۳ هزار دلار کاهش یافت، اما به سرعت مسیر خود را معکوس کرد و به بالای ۷۱ هزار دلار بازگشت. این سطح قیمتی حدود ۹ درصد بالاتر از سطحی است که پیش از آغاز درگیری‌ها مشاهده می‌شد.

این عملکرد باعث شده است برخی طرفداران رمزارزها دوباره بر این ایده تأکید کنند که بیت‌کوین می‌تواند در دوره‌های بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی به عنوان دارایی امن عمل کند. به اعتقاد این گروه، ویژگی اصلی بیت‌کوین در مقایسه با بسیاری از دارایی‌های دیگر به سیاست پولی ثابت آن بازمی‌گردد؛ سیاستی که از زمان ایجاد این شبکه در سال ۲۰۰۹ تغییر نکرده است.

یکی از نکات جالب در تحولات اخیر این است که ارزش هر واحد بیت‌کوین اکنون از ارزش یک اونس طلا نیز فراتر رفته است. این موضوع به معنای آن نیست که بانک‌های مرکزی جهان به زودی بیت‌کوین را به عنوان دارایی ذخیره اصلی خود انتخاب خواهند کرد، اما نشان می‌دهد که تصور فروپاشی روایت طلای دیجیتال زودهنگام بوده است. در واقع، طرفداران رمزارزها معتقدند بیت‌کوین می‌تواند در کنار طلا به عنوان یک دارایی ذخیره ارزش عمل کند؛ دارایی‌ای که مستقل از دولت‌ها و نظام‌های سیاسی است و در نتیجه در دوره‌های تنش ژئوپلیتیکی کمتر تحت تأثیر تصمیمات سیاسی قرار می‌گیرد.

جهش فعالیت در صرافی‌های رمزارزی ایران

همزمان با تحولات نظامی، داده‌های مربوط به فعالیت رمزارزی در ایران نیز تغییرات قابل توجهی را نشان می‌دهد. شرکت‌های تحلیل بلاک‌چین گزارش داده‌اند که فعالیت در صرافی‌های رمزارزی مستقر در ایران افزایش چشمگیری داشته است.

در فاصله ۹ تا ۱۱ اسفند ماه بیش از ۱۰ میلیون دلار از پلتفرم‌های رمزارزی بزرگ ایران خارج شده است. داده‌های ساعتی نشان می‌دهد که حجم تراکنش‌ها در ساعات اولیه پس از آغاز حملات به شدت افزایش یافته و در برخی ساعات به حدود دو میلیون دلار رسیده است.با این حال، تفسیر دقیق این جریان‌های مالی دشوار است. این خروج سرمایه می‌تواند ناشی از چند عامل مختلف باشد. احتمال دارد شهروندان ایرانی برای حفاظت از دارایی‌های خود در شرایط بی‌ثباتی اقتصادی، رمزارزهای خود را به کیف‌پول‌های شخصی منتقل کرده باشند. همچنین این احتمال مطرح شده که برخی بازیگران دولتی یا شبه‌دولتی از این پلتفرم‌ها برای دور زدن تحریم‌ها یا انتقال منابع مالی استفاده کرده باشند. احتمال دیگر نیز جابه‌جایی داخلی نقدینگی میان کیف‌پول‌های خود صرافی‌ها است.

بررسی‌های دیگر نیز نشان‌دهنده افزایش قابل توجه خروج سرمایه از برخی صرافی‌های رمزارزی ایران است. در یکی از این موارد، میزان خروج دارایی از بزرگ‌ترین صرافی رمزارزی ایران ظرف مدت کوتاهی حدود ۷۰۰ درصد افزایش یافته است. بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، بخش زیادی از این دارایی‌ها به پلتفرم‌های خارجی منتقل شده است. چنین انتقالی می‌تواند نشان‌دهنده تلاش کاربران برای حفظ دسترسی به دارایی‌های خود در شرایط افزایش ریسک‌های داخلی باشد.

با وجود این جهش اولیه، داده‌های دیگر تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که پس از محدود شدن دسترسی به اینترنت در کشور، حجم کلی فعالیت‌های رمزارزی حدود ۸۰ درصد کاهش یافته است. در واقع، محدودیت‌های ارتباطی توانسته است بخش قابل توجهی از فعالیت‌های بازار رمزارز را کاهش دهد.

در واکنش به تحولات اخیر، برخی صرافی‌های رمزارزی اقداماتی برای کنترل بازار انجام داده‌اند. در مواردی برداشت‌ها به صورت دسته‌ای انجام شده یا برخی جفت‌های معاملاتی به طور موقت متوقف شده‌اند. یکی از نمونه‌های این اقدام‌ها توقف معاملات برخی جفت‌ارزها، از جمله معاملات مرتبط با تتر و تومان بوده است. این اقدامات در مواردی با هدایت بانک مرکزی انجام شده و نشان می‌دهد که بازار رمزارز در ایران تا حدی تحت تأثیر سیاست‌های پولی داخلی نیز قرار دارد.

رمزارزها و نقش آن‌ها در اقتصاد ایران

در سال‌های اخیر رمزارزها به بخشی مهم از اقتصاد ایران تبدیل شده‌اند. این نقش هم برای شهروندان عادی و هم برای نهادهای حکومتی اهمیت پیدا کرده است. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد که بانک مرکزی ایران از استیبل‌کوین تتر برای حمایت از ارزش ریال و انجام برخی مبادلات تجاری بین‌المللی استفاده کرده است. در یکی از برآوردها میزان دارایی تتر در اختیار این نهاد حداقل ۵۰۷ میلیون دلار تخمین زده شده است. چنین استفاده‌ای نشان می‌دهد که رمزارزها می‌توانند همزمان دو اثر متفاوت داشته باشند. از یک سو گسترش استیبل‌کوین‌ها می‌تواند به تقویت نفوذ دلار در نظام مالی جهانی کمک کند. از سوی دیگر، همین ابزارها می‌توانند امکان دور زدن برخی محدودیت‌های مالی و تحریم‌ها را نیز فراهم کنند.

استفاده از رمزارزها توسط کشورهایی که با تحریم مواجه هستند به یکی از موضوعات مهم در بازارهای مالی تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۵ حجم فعالیت‌های غیرقانونی مرتبط با رمزارزها به رکورد جدیدی رسید و برآوردها نشان می‌دهد ارزش این فعالیت‌ها به حدود ۱۵۴ میلیارد دلار رسیده است. در این میان، علاوه بر ایران، برخی کشورهای دیگر نیز از رمزارزها برای انجام مبادلات مالی استفاده کرده‌اند. به عنوان نمونه گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد دولت ونزوئلا نیز در سال‌های اخیر از استیبل‌کوین‌ها برای دور زدن محدودیت‌های مالی بهره گرفته است. با این حال، استیبل‌کوین‌ها در مقایسه با بیت‌کوین از درجه کنترل‌پذیری بیشتری برخوردارند. زیرا این دارایی‌ها توسط نهادهای متمرکز منتشر می‌شوند و در صورت لزوم می‌توانند آدرس‌های مشخصی را مسدود کنند یا دارایی‌ها را مسدود سازند.

بیت کوین هنوز در ابتدای مسیر

تحولات اخیر اگرچه به تقویت روایت طلای دیجیتال کمک کرده است، اما برخی از تحلیلگران معتقدند بیت‌کوین همچنان در مراحل ابتدایی توسعه خود قرار دارد. با وجود افزایش قیمت‌های اخیر، ارزش بیت‌کوین هنوز حدود ۵۰ درصد پایین‌تر از اوج تاریخی خود در آبان ماه امسال قرار دارد. این نوسان شدید نشان می‌دهد که بازار رمزارزها همچنان با درجه بالایی از بی‌ثباتی همراه است. با این حال، عملکرد بیت‌کوین در جریان بحران اخیر نشان می‌دهد که این دارایی به تدریج جایگاه مهم‌تری در معادلات مالی جهانی پیدا می‌کند؛ به‌ویژه در شرایطی که تنش‌های ژئوپلیتیکی و محدودیت‌های مالی بین‌المللی در حال افزایش است.

 

اخبار برگزیدهارز دیجیتال