توقف تپش قلب جاده مخصوص؛ روزهای تاریک و بدون مشتری در انتظار بازار خودرو

جهان صنعت نیوز – بیش از دو هفته از آغاز درگیری‌های نظامی و حملات متقابل می‌گذرد و کشور در شرایطی جنگی با پایانی نامعلوم قرار گرفته است. این وضعیت، مختصات تمام بازارهای داخلی را در هاله‌ای از ابهام و بلاتکلیفی فرو برده است. در بازار ارز، واسطه‌ها و فعالان بازار از توقف کامل تقاضا سخن می‌گویند و دلار با اختلاف قیمت بسیار فاحشی دست به دست می‌شود؛ به طوری که فاصله نرخ خرید تا فروش در پاره‌ای از موارد به بیست هزار تومان نیز رسیده است که نشان‌دهنده عمق آشفتگی اقتصادی است. بازار طلا نیز با رویه‌ای مشابه اما در قالبی دیگر همین مسیر پرالتهاب را طی می‌کند. از سوی دیگر، بازار سرمایه و بورس به استثنای چند صندوق سرمایه‌گذاری محدود، به طور کامل به تعطیلی کشیده شده و هیچ چشم‌انداز روشنی برای زمان بازگشایی آن وجود ندارد. در این میان، بازار خودرو به عنوان یکی از مهم‌ترین بسترهای سرمایه‌ای و مصرفی ایرانیان، کاملا از این قواعد تبعیت کرده و در کمای مطلق فرو رفته است.

انجماد معاملات زیر سایه تنش‌ها و فروش‌های اجباری

شرایط روانی جامعه در دوران جنگ دستخوش تغییرات بنیادین می‌شود. در وضعیتی که آسمان کشور شاهد تبادل آتش است، دغدغه‌های امنیتی جایگزین سایر نیازها شده و تمایل افراد به خرید یا تعویض اتومبیل به پایین‌ترین حد ممکن رسیده است. در واقع، دیگر نه انگیزه‌ای برای حضور در بازار باقی مانده و نه خودرویی به صورت عادی خرید و فروش می‌شود. رکود حاکم بر بازار به حدی عمیق است که معدود معاملات صورت گرفته، صرفا ریشه در اضطرار و اجبار مالی افراد دارد.

به عنوان نمونه، فروشنده‌ای که برای جلوگیری از برگشت خوردن چک خود مجبور به تامین نقدینگی است، چاره‌ای جز حراج دارایی‌های خود اعم از ارز، طلا یا خودرو ندارد. در چنین بازار فاقد تقاضا، خودرویی که در شرایط عادی سه میلیارد و پانصد میلیون تومان ارزش‌گذاری می‌شود، با افت شدید قیمتی و از روی ناچاری با رقم سه میلیارد تومان به فروش می‌رسد تا صرفا نیاز فوری به نقدینگی برطرف شود.

این رکود سنگین تنها معلول شرایط جنگی فعلی نیست و ریشه‌های اقتصاد کلان دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازار خودرو پس از تعطیلات عید نوروز نیز همچنان راکد باقی خواهد ماند. برای نخستین بار در تاریخ شصت ساله اقتصاد ایران، کشور هشت سال متوالی تورم بالای سی درصد را تجربه کرده است. استمرار این تورم به معنای کاهش شدید قدرت خرید و افت سطح درآمدی عموم جامعه است.

در کنار این افت توان مالی، سیاست‌های اخیر خودروسازان بزرگ مبنی بر اصلاح قیمت‌ها به سمت نرخ‌های واقعی، موجب از بین رفتن رانت‌های موجود در بازار شد. حذف این رانت‌ها، انگیزه سرمایه‌گذاری‌های سوداگرانه را به شدت کاهش داد. بنابراین، حتی با فرض عدم وقوع تنش‌های نظامی، پیش‌بینی می‌شد که بازار خودرو در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۵با رکود مواجه شود. در روزهای اخیر نیز با وجود اجرای طرح‌های پیش‌فروش توسط ایران‌خودرو و سایپا، اختلالات گسترده و قطعی اینترنت مانع از ثبت‌نام و دسترسی متقاضیان به این طرح‌ها شد.

بن‌بست تولید و توقف خطوط خودروسازان

در سمت عرضه نیز بحران‌های متعددی گریبان‌گیر صنعت خودرو شده است. از ماه‌های ابتدایی سال جاری، تولید در کارخانه‌های خودروسازی به دلیل بحران ناترازی انرژی و قطعی‌های مکرر برق با افت محسوسی مواجه شد. در کنار مشکلات زیرساختی، موانع ارزی نیز به شدت خودنمایی کرد؛ به گونه‌ای که صف انتظار برای تخصیص ارز به ۲۵۰ روز افزایش یافت. تلاش‌های دولت برای حل این معضل از طریق برنامه انتقال ارز از تالار اول به تالار دوم، نه تنها به کوتاه شدن صف‌های تخصیص ارز کمکی نکرد، بلکه در عمل تنها به افزایش قیمت‌ها منجر شد.

به طور سنتی، خودروسازان در شش ماهه دوم سال تولید بیشتری نسبت به نیمه نخست دارند، اما وقوع ناآرامی‌های دی‌ماه و پس از آن درگیری‌های نظامی اخیر، برنامه‌ریزی‌های تولید را مختل کرد. افت شدید و بدون برنامه تولیدات در ماه‌های اخیر سرانجام به نقطه بحرانی رسید؛ به طوری که بر اساس اطلاعات موجود، خطوط تولید دو شرکت بزرگ ایران‌خودرو و سایپا از روز شنبه به طور کامل متوقف شده است.

اخبار برگزیدهخودرو