اهمیت استراتژیک تنگه هرمز و ضرورت بهرهگیری دیپلماتیک از اهرمهای ژئوپلیتیک
جهان صنعت – منصور معظمی، تحلیلگر مسائل راهبردی در تحلیلی پیرامون اهمیت ژئوپلیتیک و اقتصاد جهانی تنگه هرمز، با اشاره به کنترل فعلی ایران بر این آبراه حیاتی، تاکید کرد که این مزیت استراتژیک یک فرصت استثنایی اما گذرا است. وی با ارائه آمارهای کلان از وابستگی تجارت بینالمللی و انرژی به این تنگه، خواستار بهرهگیری هوشمندانه از موضعِ برتر کنونی برای فعالسازی دیپلماسی، پایان دادن به درگیریها و دستیابی به آتشبسی تضمینکننده منافع ملی شد و هشدار داد که تداوم طولانیمدت این انسداد، در کنار فشار بر اقتصاد جهانی، هزینههای جبرانناپذیری نیز برای داخل کشور به همراه خواهد داشت.
ضرورت گذار از انسداد به دیپلماسی فعال
منصور معظمی در آغاز این گفتوگو، با اشاره به جایگاه تنگه هرمز، آن را یکی از گذرگاههای بسیار استراتژیک جهان دانست که علاوه بر موقعیت ژئوپلیتیک، از منظر اقتصادی نیز دارای ویژگیهای منحصربهفردی است. وی تاکید کرد که در شرایط کنونی، به دلیل موقعیت جغرافیایی ایران، مدیریت و امکان بهرهبرداری کامل از این تنگه در اختیار کشورمان قرار دارد. این امر یک مزیت ویژه و فرصتی استثنایی محسوب میشود که میتواند برای کشورهای برخوردار از چنین موقعیتی، منشأ تحولات راهبردی باشد.
وی در ادامه به بررسی ریشهها و پیامدهای درگیریهای اخیر پرداخت و خاطرنشان کرد که پس از حملات دوم ایالات متحده آمریکا که متعاقب مذاکرات با ایران رخ داد، جنگی تحمیلی آغاز شد که خسارات جانی و مالی قابلتوجهی در پی داشت. به گفته وی، شهادت بسیاری از شهروندان، تخریب اموال عمومی و مردمی و همچنین آسیب به زیرساختها و نهادهای دولتی از جمله این پیامدها بوده است که حجم دقیق خسارات آن هنوز برآورد نهایی نشده است.
با این حال، معظمی تصریح کرد که روند تحولات به نقطهای رسیده است که ایران اکنون کنترل سنگینی بر تنگه هرمز اعمال میکند؛ به گونهای که در حال حاضر کشتیهای متعددی متوقف شده یا در صف انتظارِ اجازه عبور قرار دارند.
معظمی با تاکید بر اینکه توقف کشتیها و اعمال کنترل بر تنگه هرمز به لحاظ تاکتیکی نقطه قوتی محسوب میشود، هشدار داد که این وضعیت نمیتواند در درازمدت تداوم یابد. وی استدلال کرد: «ایران باید از این فرصت فراهمشده به نحو مطلوب استفاده کند تا به جنگ پایان داده و آتشبسی را محقق سازد که در آن منافع ملی کشور به طور کامل تضمین شده باشد.»
وی شرایط کنونی را بهترین زمان برای پیشبرد دیپلماسی دانست و با اشاره به شناخت موجود از الگوهای رفتاری و کنشهای دونالد ترامپ، افزود که میتوان از این وضعیت برای پایان دادن به درگیریها بهره برد. به اعتقاد وی، هرچند طرف مقابل توانایی اعمال فشارهای بیشتر و تحمیل هزینههای سنگینتر به ایران را دارد، اما در مقطع کنونی، دست برتر از آن ایران است.
این تحلیلگر مسائل راهبردی معتقد است که اکنون آمریکا، کشورهای اروپایی و همسایگان حاشیه خلیج فارس به این درک رسیدهاند که ایران در برابر فشارها تسلیمپذیر نیست. وی با بیان اینکه تحلیلهای پیشین طرف مقابل اشتباه بوده اما احتمال تکرار حملات مشابه وجود دارد، تاکید کرد: «اکنون زمان دیپلماسی فرا رسیده است و باید به دیپلماتها اجازه داد تا با یک راهبرد مشخص وارد مذاکره شوند.» معظمی یادآور شد که نفس مذاکره در شرایط فعلی به هیچ وجه نشاندهنده ضعف نیست، بلکه ایران از موضع برتری وارد گفتوگو میشود؛ اما باید توجه داشت که این فرصت و شرایط برتر، دائمی نخواهد بود.
نقش تنگه هرمز در اقتصاد و تجارت جهانی
معظمی برای تبیین دقیقتر اهمیت حیاتی تنگه هرمز، به ارائه آمارهای کلان اقتصادی پرداخت و حجم عبور کالا از این مسیر را به شرح زیر اعلام کرد:
– حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی
– حدود ۳۵ درصد از تجارت جهانی نفت خام
– حدود ۲۶ درصد از میعانات گازی
– حدود ۱۵ درصد از مواد شیمیایی
– حدود ۱۶ درصد تجارت کودهای شیمیایی
– حدود ۱۴ درصد از اقلام مواد غذایی جهان
وی همچنین به حجم تجارت بینالمللی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس اشاره کرد و گفت: ارزش تجارت بینالمللی این کشورها که از این منطقه عبور میکند (بدون احتساب تجارت درونگروهی آنها)، بالغ بر ۱۶۰۰ میلیارد دلار است.»
بر اساس آمارهای ارائهشده توسط وی، سهم شرکای تجاری عمده از این رقم به این شرح است:
– چین: حدود ۳۰۰ میلیارد دلار
– هند: حدود ۱۶۰ میلیارد دلار
– ژاپن: حدود ۱۱۵ میلیارد دلار
– ایالات متحده آمریکا: حدود ۹۰ میلیارد دلار
– کره جنوبی: حدود ۸۸ میلیارد دلار
توازن میان هزینههای داخلی و فشارهای بینالمللی
معظمی در بخش پایانی این مصاحبه، با ارزیابی تبعات انسداد تنگه هرمز نتیجهگیری کرد که بسته شدن این مسیر حتی در همین مدت کوتاه، آثار اقتصادی خود را در سطح جهانی نشان داده است. به طور قطع، تداوم این انسداد هزینهها و فشارهای اقتصادی بسیار بیشتری بر آمریکا و جهان تحمیل خواهد کرد.
با این وجود، وی تاکید کرد که تداوم این وضعیت برای ایران نیز بدون هزینه نیست. وی با اشاره به اقدامات رژیم اسرائیل و آسیبهای جانی و مالی گسترده واردشده به کشور، خاطرنشان کرد که طولانی شدن این روند به معنای افزایش خسارات و تلفات داخلی خواهد بود؛ بنابراین باید تدبیری اندیشید تا زودتر به نتایجی دست یابیم که متضمن منافع حداکثری کشور باشد.
وی در نهایت ابراز امیدواری کرد که تصمیمگیران سیاسی و نظامی کشور با درک این موضوع که در یک شرایط بسیار ویژه قرار داریم و فرصت کنونی همیشگی و طولانیمدت نخواهد بود، بر اساس خیر و صلاح کشور تصمیمگیری نمایند.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :