اثر جنگ بر کودکان /والدین نگرانی های خود را به فرزندان منتقل نکنند
یک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در خصوص عوارض بحران جنگ بر کودکان، گفت که والدین نباید اضطراب و نگرانی خود را مستقیم به کودکان منتقل کنند و تلاش کنند تا فضایی آرام و قابل پیش بینی را تجربه کنند.
جهان صنعت نیوز، دکتر مصطفی صدیقی روز یکشنبه درخصوص بحران جنگ و عوارض آن بر کودکان افزود: جنگ برای کودکان تنها یک رویداد بیرونی نیست، بلکه تجربهای عمیق و چندلایه است که میتواند تمام ابعاد روانی و هیجانی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با بیان اینکه مغز کودک در حال رشد است و هنوز توانایی کامل برای درک و پردازش موقعیتهای شدید و تهدیدکننده را ندارد گفت: به همین دلیل، مواجهه با صحنههای خشونت، صدای انفجار، جابهجایی اجباری، یا حتی اضطراب مداوم والدین، میتواند احساس امنیت پایهای کودک را مختل کند و او را در وضعیت ترس و نااطمینانی مزمن قرار دهد.
دکتر صدیقی با اشاره به اینکه یکی از عوامل تشدیدکننده این آسیبها، فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ بر خانواده است گفت: کودک، حتی بدون درک دقیق از مسائل مالی، تنش، نگرانی و درماندگی والدین را بهخوبی احساس میکند. این وضعیت میتواند به شکل اضطراب، بیقراری، احساس ناامنی یا حتی احساس گناه در کودک بروز کند.
این متخصص مغز و اعصاب در ادامه گفت: از عوامل دیگر بههمریختگی برنامههای روتین روزمره مانند خواب، تغذیه، مدرسه و بازی، باعث از بین رفتن حس پیشبینیپذیری زندگی میشود. برای کودک، روتین به معنای ثبات و امنیت است، و اختلال در آن میتواند به افزایش اضطراب، تحریکپذیری و مشکلات تمرکز و یادگیری منجر شود.
وی با بیان اینکه قطع اینترنت و بیخبری از وضعیت عزیزان یا شرایط کلی جامعه نیز یکی دیگر از منابع مهم استرس است افزود: در چنین شرایطی، کودک یا نوجوان ممکن است به دلیل نبود اطلاعات معتبر، دچار نگرانیهای شدید یا تصورات فاجعهآمیز شود. ذهن کودکان و نوجوانان در خلأ اطلاعاتی، تمایل دارد بدترین سناریوها را تصور کند، که این موضوع اضطراب او را تشدید میکند.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه گفت: از سوی دیگر، شنیدن خبر فوت دوستان، همکلاسیها، اعضای خانواده یا سایر شهروندان، میتواند مواجههای بسیار سنگین با مفهوم مرگ ایجاد کند. این تجربهها ممکن است به ترس شدید از دست دادن عزیزان، غم عمیق و حتی علائم مرتبط با اختلال استرس پس از سانحه یا افسردگی منجر شود.
دکتر صدیقی در ادامه گفت: این فشارهای روانی میتوانند به شکلهای مختلفی بروز پیدا کنند؛ از جمله کابوسهای شبانه، ترس از صداهای بلند، گوشبهزنگی دائمی، پرخاشگری یا برعکس، کنارهگیری و انزوا. برخی کودکان دچار پسرفت رشدی میشوند و رفتارهایی مانند شبادراری یا وابستگی بیش از حد به والدین نشان میدهند. از نظر زیستی نیز استرس مزمن میتواند با افزایش هورمونهای استرس، عملکرد بخشهایی از مغز مانند هیپوکامپ و آمیگدالا را تحت تأثیر قرار دهد و به مشکلاتی در حافظه، یادگیری و تنظیم هیجانات منجر شود.
این متخصص مغز و اعصاب کودکان به نقش والدین که بسیار کلیدی و تعیینکننده است اشاره نمود و بیان کرد: ایجاد فضایی امن و قابل پیشبینی، حتی در شرایط بحرانی، اهمیت زیادی دارد. داشتن برنامههای ساده و منظم روزانه برای خواب، غذا و فعالیت، میتواند تا حدی حس ثبات را به کودک بازگرداند. گفتوگوی صادقانه و متناسب با سن کودک درباره اتفاقات، گوش دادن فعال و بدون قضاوت به احساسات او، و اطمینانبخشی مداوم از مهمترین اقدامات حمایتی هستند.
صدیقی گفت: والدین باید تا حد امکان از انتقال مستقیم اضطرابهای خود به کودک پرهیز کنند و در صورت قطع ارتباطات یا نبود اطلاعات، توضیحاتی ساده و آرامبخش ارائه دهند. در مواجهه با اخبار تلخ مانند فوت اطرافیان، لازم است به کودک فرصت سوگواری داده شود و احساسات او به رسمیت شناخته شود.
وی گفت: توجه به نشانههای هشدار بسیار مهم است. اگر علائمی مانند کابوسهای مکرر، ترس شدید، اضطراب پایدار، پرخاشگری، گوشهگیری، افت عملکرد تحصیلی، یا تغییرات قابلتوجه در خواب و اشتها بیش از چند هفته ادامه یابد یا عملکرد روزانه کودک را مختل کند، مراجعه به متخصص ضروری است.
دکتر صدیقی افزود: ارزیابی توسط روانپزشک کودک، روانشناس یا متخصص مغز و اعصاب کودکان میتواند به تشخیص بهموقع و شروع مداخلات مناسب کمک کند. مداخله زودهنگام نقش بسیار مهمی در پیشگیری از مزمن شدن مشکلات روانی دارد و به کودک کمک میکند با وجود تجربههای دشوار، مسیر رشد طبیعی خود را با سلامت بیشتری ادامه دهد.
منبع: ایرنا
اجتماعی و فرهنگیلینک کوتاه :