تقابل تئوریهای باستانی با جنون جنگی مدرن؛ نسل جوان آمریکا چگونه به جنگ ایران نگاه میکند؟
تقابل نظریههای کلاسیک اخلاق جنگ با واقعیتهای میدانی و مواضع رئیسجمهور ایالات متحده، فضای کلاسهای درس دانشگاههای آمریکا را به چالشی جدی کشیده است. در شرایطی که سایه یک آتشبس شکننده میان واشنگتن و تهران احساس میشود، دانشجویان رشتههای علوم سیاسی و مطالعات صلح در تلاشند تا تهدیدات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر نابودی تمدن ایران را با معیارهای باستانی «جنگ عادلانه» تطبیق دهند. واشنگتن پست به بررسی نگاه محافل آکادمیک و نسل جوان آمریکا به شکاف عمیق میان اصول اخلاقی و تصمیمات نظامی کاخ سفید در قبال ایران پرداخته است.
جهان صنعت نیوز – در پردیس دانشگاه کاتولیک آمریکا در واشنگتن، ۲۶ دانشجو در کلاسی با عنوان «سیاست ۲۲۶: مقدمهای بر مطالعات صلح» گرد هم آمدهاند تا به پرسشی دیرینه و دشوار در نظریه جنگ عادلانه پاسخ دهند: آیا جنگ میتواند ماهیتی اخلاقی داشته باشد؟
در این کلاس ۹۰ دقیقهای، دانشجویان در حال بررسی چکلیست عملی این نظریه هستند؛ معیارهایی نظیر شفافیت اهداف، وجود تهدید صریح و جدی، احتمال پیروزی و در نهایت، برتری خیر بر میزان تخریب. با این حال، بحثهای تئوریک با مطرح شدن مواضع اخیر رئیسجمهور آمریکا به سرعت با واقعیتهای روز گره میخورد.
ماریان کوزیمانو لاو، رئیس دپارتمان علوم سیاسی این دانشگاه و مشاور واتیکان در امور تسلیحات هستهای و هوش مصنوعی، با نمایش اسلایدی از مداخله ایالات متحده در ایران، بحث را به سمت پیام اخیر دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی هدایت میکند. ترامپ در این پیام که تلویحاً به استفاده از سلاح هستهای اشاره داشت، به شکلی بیتفاوت تهدید کرده بود که یک تمدن کامل نابود خواهد شد و هرگز بازنخواهد گشت. بررسی این رویکرد برای دانشجویانی که در حال مطالعه هنجارهای بینالمللی هستند، در برابر رئیسجمهوری که ادعا میکند نیازی به قوانین بینالمللی ندارد و تنها به تعاریف شخصی خود از اخلاق پایبند است، بسیار تاملبرانگیز است.
سوفیا فلورس سانچز، دانشجوی ۲۱ ساله علوم سیاسی، با اشاره به ممنوعیت حملات کورکورانه در نظریه جنگ عادلانه، ادبیات رئیسجمهور آمریکا را تعمیمدهنده، غیرانسانی و مصداق بارز نسلکشی میداند. در ادامه بحث، کوین مکالیگوت، دانشجوی ۲۱ ساله، بیان میکند که استاد دیگری معتقد است ایالات متحده برای ۷۰ سال با ایران در جنگ بوده است. در پاسخ، استاد کلاس با یادآوری تعاریف حقوقی، به استاندارد بینالمللی اشاره میکند که بر اساس آن، بروز یک «جنگ» نیازمند ثبت سالانه دستکم ۱۰۰۰ کشته در میدان نبرد است. کلاس همچنین به بررسی مرز باریک میان دفاع مشروع و حمله پیشدستانه میپردازد. شان متیوز، دانشجوی ۲۰ ساله، با استناد به سخنان کاردینال رابرت مکالروی، تاکید میکند که رویکرد ترامپ فاقد هدف مشخص و «نیت عادلانه» است و با معیارهای اخلاقی همخوانی ندارد. پروفسور لاو این ادبیات را با نفرتپراکنیهای پیش از نسلکشی رواندا در دهه نود میلادی مقایسه میکند؛ جایی که رهبران سیاسی برای وادار کردن مردم به زیر پا گذاشتن هنجارهای عمیق اخلاقی، از فناوری برای تولید ادبیات خشونت و انسانیتزدایی بهره بردند.
بنبست فلسفی و بیحسی نسلی در برابر بحران
این تضاد میان تئوری و عمل تنها به دانشگاه کاتولیک محدود نمیشود. در دانشگاه تافتس در نزدیکی بوستون، آیدان کانرز، دانشجوی ۲۲ ساله، معتقد است که تهدیدات جنگطلبانه و بیتوجهی دولت آمریکا به قواعد درگیری، چارچوبهای فلسفی را تقریباً بیاعتبار کرده است. او به عنوان مثال به کشته شدن دهها مظنون به قاچاق مواد مخدر در سواحل ونزوئلا توسط بمباران دولت ترامپ اشاره میکند که تحت هیچیک از نظریههای اخلاقی قابل توجیه نیست، اما به شکل زنده در حال رخ دادن است.
از سوی دیگر، در کالج کریستندوم در ویرجینیا، بریس برسنک، نظریهپرداز سیاسی، در کلاس بررسی نظریه جنگ عادلانه به مباحث پیچیدهای رسید. با وجود پذیرش این استدلال که قدرت مخرب سلاحهای هستهای به آمریکا اجازه نمیدهد برای دفاع از خود تا لحظه وقوع قطعی حمله صبر کند، اجماع هر ۲۰ دانشجوی کلاس بر این بود که پیام تهدیدآمیز ترامپ ناقض صریح نظریه جنگ عادلانه است. آنها توافق داشتند که حتی به عنوان یک تاکتیک در مذاکرات، تهدید به ارتکاب جنایت جنگی و حملات کورکورانه به یک تمدن، کاملاً غیراخلاقی است و قابل توجیه نیست.
در خارج از فضای کلاس، دانشجویان شرایط روانی متناقضی را تجربه میکنند. از سویی با فضای آکنده از اخبار ناگوار، ماهیت بازیگونه جنگهای دیجیتال، ادبیات شوکهکننده ترامپ و تغییرات مداوم اهداف آمریکا در ایران مواجهاند که نوعی بیحسی را در آنها ایجاد کرده است؛ تا جایی که یک دانشجو پس از احساس وحشت از خواندن پیام ترامپ، بلافاصله در همان تلفن همراه به برنامهریزی برای قرار نوشیدن قهوه میپردازد. اما از سوی دیگر، مطالعه سیستمهای باستانی مرتبط با اخلاق جنگ، امیدواری آنها را برای لزوم ایجاد یک ساختار اخلاقی زنده نگه داشته است.
با وجود برقراری یک آتشبس شکننده میان ایالات متحده و ایران، دانشجویان به زندگی روزمره و فعالیتهای مدنی خود بازمیگردند، اما روشن است که پرسشهای بنیادی درباره نسبت اخلاق و جنگ در سیاست خارجی آمریکا همچنان به قوت خود باقی است.
اخبار برگزیدهسیاسی
لینک کوتاه :