از ونزوئلا تا ایران؛ استراتژی نفتی واشنگتن برای حفظ هژمونی دلار
روزنامه والاستریت ژورنال برخلاف تحلیلهای رایج که جنگ اخیر را پایانی بر سلطه دلار میدانند، استدلال میکند که این تقابل نظامی در واقع موجب احیا و تقویت جایگاه «پترودلار» (دلار نفتی) شده است. این گزارش با رد فرضیههای نهادهایی نظیر دویچه بانک، نشان میدهد که چگونه ایالات متحده با اثبات تعهدات امنیتی خود در خلیج فارس و همزمان تسلط بر منابع نفتی ونزوئلا، در حال خنثی کردن استراتژی بلندمدت و خاموش چین برای جایگزینی «پترویوان» است.
جهان صنعت نیوز – اخیراً گزارشی از دویچه بانک در محافل اقتصادی دست به دست میشود که ادعا میکند جنگ با ایران یک «بحران تمامعیار» برای پترودلار (ارز اصلی خرید و فروش نفت) ایجاد کرده است. این گزارش استدلال میکند که درگیری نظامی ایالات متحده در خلیج فارس، استفاده از تنگه هرمز به عنوان اهرم فشار، و گزارشهایی مبنی بر اجازه عبور کشتیها از سوی تهران در ازای پرداختهای مبتنی بر یوان، ضربهای تاریخی به سلطه دلار وارد کرده است. این استدلال اگرچه در ظاهر قانعکننده به نظر میرسد، اما از اساس وارونه و اشتباه است.
برای درک بهتر موضوع، باید به تهدیدات علیه پترودلار پیش از آغاز این درگیری نگاه کرد. چین سالها زمان صرف کرده بود تا زیرساختهای لازم برای پایان دادن به سلطه دلار در تجارت نفت را به صورت روشمند ایجاد کند: ایجاد کریدورهای تسویه حساب با یوان، توسعه پلتفرمی برای دور زدن مسیرهای دلاری توسط نهادهای مالی) و تعمیق روابط مالی و تکنولوژیک با تولیدکنندگان حاشیه خلیج فارس. هدف پکن یک کودتای ناگهانی یکشبه نبود، بلکه یک فرسایش ساختاری و صبورانه بود. سیستم پترودلار که از توافق امنیت در برابر قیمتگذاری نفت میان آمریکا و عربستان در سال ۱۹۷۴ متولد شد، بر سه پایه استوار است: قیمتگذاری نفت به دلار، تسویه معاملات به دلار و بازیافت درآمدهای نفتی در داراییهای دلاری. استراتژی چین بر هم زدن این ساختار بود.
ضدحمله استراتژیک واشنگتن در خلیج فارس و ونزوئلا
کشورهای حوزه خلیج فارس به رهبری عربستان سعودی از کارزار ایالات متحده حمایت کردند. همزمان، نگاهی به نیمکره غربی نشاندهنده لبه دیگر این استراتژی است. برکناری نیکلاس مادورو و اعمال مجدد نفوذ آمریکا بر ذخایر نفتی ونزوئلا، یک پیروزی استراتژیک محسوب میشود. با تسلط مستقیم یا غیرمستقیم بر نفت نیمکره غربی، ایالات متحده ذخایری فراتر از کل ظرفیت سازمان اوپک در اختیار خواهد داشت. واشنگتن در حال تثبیت جایگاه خود به عنوان تامینکننده غالب در نظم نوین نفتی است. به لطف انقلاب نفت شیل، آمریکا دیگر نیازی به نفت خلیج فارس ندارد، اما به شدت نیازمند آن است که جهان همچنان پول نفت را با دلار پرداخت کند.
سناریوهای پایان جنگ و کنترل شریانهای نفتی
منطق استراتژیکِ تجارت نفت، نحوه پایان این جنگ را روشن میکند. گزینههای پیش رو بسیار صریحتر از آن چیزی است که بیشتر مفسران تصور میکنند. مطلوبترین نتیجه، تکرار مدل ونزوئلا در ایران است. دولت ایران به یک توافق با ایالات متحده دست یابد، واشنگتن بدون پرداخت هزینههای اشغال نظامی بر جریان نفت ایران اعمال نفوذ کند، و ترافیک بلامانع دلاری در تنگه هرمز از سر گرفته شود. این سناریو منطقی است، اما نیازمند یک طرف مذاکرهکننده منسجم در ایران است که توانایی اجرای یک توافق پایدار را داشته باشد.
امااحتمال وقوع سناریوی سختتر نیز افزایش یافته است. نیروهای آمریکایی جزیره خارک (پایانه اصلی صادرات نفت ایران) را تصرف کرده و با ایجاد یک حضور دائمی، کنترل تنگه هرمز را در دست بگیرند. اجرای این رویکرد بسیار خشن و حفظ آن پرهزینه خواهد بود، اما از نظر استراتژیک نتیجهای قاطع در بر دارد: کنترل بر گلوگاهی که یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، به معنای کنترل بر ارزی است که برای خرید آن نفت پرداخت میشود.
در این میان، چین نظارهگر این تحولات است. پکن سالها با هزینههای سنگین دیپلماتیک و مالی برای ایجاد ساختار «پترویوان» تلاش کرد، اما جنگ اخیر، اراده استراتژیک آمریکا را به معادله بازگرداند. سرنوشت بلندمدت دلار به تداوم این استراتژی از سوی واشنگتن و همچنین روند گذار انرژی در جهان بستگی دارد؛ اما کسانی که گمان میکنند پترودلار در حال کشیدن نفسهای آخر خود است، نقشه تحولات را کاملاً وارونه میخوانند. طوفان واقعی است، اما دلار در حال مبارزه و بازپسگیری مواضع خود است.
اخبار برگزیدهاقتصاد کلانلینک کوتاه :