جهش برنامه هستهای تهران؛ ایران، دویدن را یاد گرفت
مجله فارنافرز استدلال میکند که حتی اگر دولت ترامپ بتواند توافق هستهای جدیدی با ایران امضا کند، چنین توافقی دیگر نمیتواند صرفاً بر محدودسازی غنیسازی و ذخایر اورانیوم متمرکز باشد؛ زیرا برنامه هستهای ایران از سال 2018 به بعد از نظر فنی، سرعت غنیسازی، توان نصب سانتریفیوژها و احتمال فعالیتهای پنهان وارد مرحلهای متفاوت شده است. جنگ اخیر اگرچه به بخشی از زیرساختهای هستهای ایران آسیب زده، اما دانش فنی و ظرفیت بازسازی برنامه هستهای را از بین نبرده و ایران حتی ممکن است پس از جنگ به سلاح هستهای نزدیکتر از گذشته شود.
جهان صنعت نیوز – از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، دولت ترامپ بارها اهداف جنگ را از تغییر رژیم و تضعیف توان نظامی ایران گرفته تا تأمین امنیت تردد در تنگه هرمز تغییر داده است. اما در نهایت، بیشترین تأکید ترامپ بر برنامه هستهای ایران قرار گرفته است. او بارها وعده داده توافقی که با ایران امضا خواهد کرد بسیار بهتر از برجام خواهد بود.
با این حال، رسیدن به چنین توافقی بسیار دشوارتر از آن چیزی است که ترامپ تصور میکند. دلیل اصلی این مسئله آن است که برنامه هستهای ایران از زمان خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ به شکل قابل توجهی پیشرفتهتر شده و محدودیتهای سابق دیگر پاسخگوی وضعیت فعلی نیست.
بر اساس گزارشهای عمومی، مذاکرات فعلی آمریکا و ایران عمدتاً بر دو محور مدت توقف غنیسازی اورانیوم و سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا متمرکز است. این دو موضوع ضروری هستند، اما به هیچوجه کافی نیستند. زیرا ایران طی هفت سال گذشته توان فنی خود در تولید و نصب سانتریفیوژهای پیشرفته را بهطور چشمگیری افزایش داده و همزمان شکافهای بزرگی در دانش نهادهای نظارتی بینالمللی درباره ابعاد واقعی برنامه هستهای ایران ایجاد شده است.
ایران چگونه دویدن را یاد گرفت؟
حملات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه سال گذشته، بخشهایی از زیرساخت غنیسازی ایران در فردو و نطنز را تخریب کرد و تعدادی از دانشمندان هستهای نیز به شهادت رسیدند. اما با وجود این خسارات، برنامه هستهای ایران اکنون از سال ۲۰۱۵ پیچیدهتر و خطرناکتر ارزیابی میشود.
برجام در سال ۲۰۱۵ نهتنها تعداد سانتریفیوژها، بلکه نوع سانتریفیوژهایی را که ایران میتوانست تولید یا استفاده کند محدود کرده بود و برخی تحقیقات مرتبط با توسعه فناوری غنیسازی را نیز ممنوع میکرد. اما پس از خروج آمریکا از توافق، این محدودیتها عملاً کنار رفتند.
در نتیجه، ایران طی سالهای بعد دانش فنی گستردهای در زمینه تولید و بهرهبرداری از سانتریفیوژها به دست آورد؛ دانشی که با بمباران از بین نمیرود. تا ژوئن ۲۰۲۵، پیشرفتهترین سانتریفیوژهای ایران حدود شش برابر کارآمدتر از نمونههای موجود در سال ۲۰۱۵ شده بودند.
همزمان، ایران سرعت نصب سانتریفیوژها را نیز بهشدت افزایش داده است. در سال ۲۰۱۵ ایران میتوانست ماهانه حدود دو آبشار سانتریفیوژ نصب کند، اما تا سال ۲۰۲۵ این سرعت تقریباً سه برابر شد.
فارن افرز برای توضیح این تحول، برنامه هستهای ایران را به مسابقهای تشبیه میکنند که در آن سطح فناوری، سرعت حرکت و محدودیتهای توافق، نقطه شروع مسابقه را تعیین میکند. در برجام، ایران باید مسیر رسیدن به مواد لازم برای سلاح هستهای را با سرعتی نسبتاً آهسته طی میکرد و این مسئله به قدرتهای جهانی زمان واکنش میداد. اما بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵، ایران دویدن سرعتی را یاد گرفته است.
به همین دلیل، حتی اگر ایران غنیسازی را به صفر برساند و ذخایر اورانیوم غنیشده خود را واگذار کند، باز هم ممکن است زمان لازم برای تولید مواد موردنیاز یک سلاح هستهای بسیار کوتاهتر از گذشته باشد.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :