نتانیاهو دیگر به ترامپ گوش نمیدهد؛ چالش آمریکا در مهار تنش میان ایران و اسرائیل
تنشهای تازه میان ایران و اسرائیل بار دیگر شکنندگی آتشبسهای تحمیلشده از سوی دولت دونالد ترامپ را آشکار کرده است. در حالی که رئیسجمهور آمریکا تلاش میکند از بازگشت به جنگی گسترده در خاورمیانه جلوگیری کند، تحولات اخیر نشان میدهد نه ایران حاضر است از متحدان منطقهای خود دست بکشد و نه اسرائیل قصد دارد فشار نظامی بر نیروهای نزدیک به تهران را کاهش دهد. در این میان، چالش اصلی برای ترامپ نه فقط مهار ایران، بلکه کنترل متحدی است که بارها خواستههای واشنگتن را نادیده گرفته است. نتیجه این وضعیت، افزایش تردیدها درباره میزان نفوذ آمریکا بر اسرائیل و دشوارتر شدن تلاشها برای دستیابی به توافقی پایدار با ایران است.
جهان صنعت نیوز، تنها چند ساعت طول کشید تا آتشبس میان ایران و اسرائیل بار دیگر با تبادل حملات نظامی زیر سؤال برود. در شرایطی که دونالد ترامپ از تمایل دو طرف برای برقراری فوری آتشبس سخن میگفت، تحولات میدانی روایت دیگری را نشان داد. آمریکا که همراه با اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه علیه ایران مشارکت داشت، اکنون تمایلی به ازسرگیری درگیریها ندارد؛ بهویژه آنکه جنگ قبلی نه تنها به حلوفصل بحران منجر نشد، بلکه محاصره تنگه هرمز را نیز همچنان پابرجا گذاشت و قیمت جهانی انرژی را افزایش داد.
اما رخدادهای اخیر نشان دادند که رئیسجمهور آمریکا در تحقق دو هدف اصلی خود ناکام مانده است؛ از یک سو نتوانسته اسرائیل را به رعایت کامل آتشبسها وادار کند و از سوی دیگر موفق نشده ایران را به پذیرش یک توافق پایدار ترغیب کند.
نخستین چالش زمانی آشکار شد که اسرائیل بیروت را هدف حمله قرار داد. این حمله در حالی صورت گرفت که چند روز قبل آمریکا آتشبسی محدود میان اسرائیل و حزبالله برقرار کرده بود که بر اساس آن، حمله به پایتخت لبنان ممنوع بود. اسرائیل این عملیات را پاسخی به حملات موشکی حزبالله عنوان کرد.
در واکنش، ایران برای حمایت از حزبالله مجموعهای از موشکها را به سمت شمال اسرائیل شلیک کرد. هرچند این حمله خسارت قابل توجهی بر جای نگذاشت، اما به سرعت زمینهساز دور جدیدی از تنش شد.
نتانیاهو و نادیده گرفتن خواستههای واشنگتن
پس از حمله ایران، ترامپ اعلام کرد قصد دارد شخصاً با بنیامین نتانیاهو تماس بگیرد و او را از پاسخ نظامی بازدارد. با این حال، نخستوزیر اسرائیل برای دومین بار در فاصلهای کوتاه خواسته رئیسجمهور آمریکا را نادیده گرفت.
جنگندههای اسرائیلی اهدافی را در خاک ایران هدف قرار دادند که شامل سامانههای پدافندی، سکوهای پرتاب موشک و یک مجتمع پتروشیمی بود که اسرائیل آن را بخشی از زیرساخت برنامه موشکی ایران میداند. ایران نیز با شلیک موشکهای جدید پاسخ داد.
از نگاه مجله اکونومیست، هر دو طرف تلاش کردند نشان دهند از مواضع راهبردی خود عقبنشینی نخواهند کرد. ایران همچنان حزبالله را یکی از مهمترین ابزارهای نفوذ منطقهای خود میداند و حاضر نیست این سرمایه چند دههای را کنار بگذارد. در مقابل، اسرائیل مصمم است فشار نظامی بر حزبالله را ادامه دهد؛ حتی اگر این مسئله خطر گسترش دوباره جنگ را افزایش دهد.
معضل ترامپ؛ متحدی که فرمان نمیبرد
تحولات اخیر رئیسجمهور آمریکا را در موقعیت دشواری قرار داده است. او پیش از این نیز تلاش کرده بود آتشبسهایی را میان اسرائیل و حزبالله یا میان اسرائیل و ایران برقرار کند، اما نتوانسته آنها را تثبیت کند.
واشنگتن همچنین اسرائیل را از روند مذاکرات با ایران که با میانجیگری پاکستان و برخی بازیگران دیگر در جریان است، کنار گذاشته است. هدف این سیاست آن بود که از تأثیرگذاری اسرائیل بر روند مذاکرات کاسته شود، اما نتیجه مطلوبی حاصل نشده است.
ترامپ اخیراً مدعی شد که نتانیاهو در نهایت ناچار خواهد بود هر توافقی را که آمریکا با ایران امضا کند بپذیرد. او حتی تأکید کرد که تصمیمگیرنده اصلی خودش است، نه نخستوزیر اسرائیل. با این حال، وقایع میدانی تصویری متفاوت ارائه میکنند؛ تصویری که نشان میدهد نتانیاهو همچنان آزادی عمل قابل توجهی در تصمیمات نظامی خود دارد.
ابهام درباره وضعیت روابط دو رهبر نیز افزایش یافته است. گزارشهایی از مکالمات تند میان ترامپ و نتانیاهو منتشر شده، اما در عین حال مقامهای اسرائیلی همچنان از نزدیکی روابط میان دو طرف سخن میگویند. همین تناقض، ارزیابی دقیق میزان اختلاف میان واشنگتن و تلآویو را دشوار کرده است.
کاهش حمایت از اسرائیل در آمریکا
نکته مهم اینجاست که محدودیتهای ترامپ در برخورد با اسرائیل بیش از آنکه ناشی از فشارهای داخلی باشد، ریشه در محاسبات سیاسی و راهبردی او دارد. برخلاف گذشته، حمایت افکار عمومی آمریکا از اسرائیل در حال کاهش است.
بر اساس نظرسنجیها برای نخستین بار طی دو دهه اخیر، میزان همدلی آمریکاییها با فلسطینیان از همدلی با اسرائیلیها پیشی گرفته است. این تغییر تنها محدود به دموکراتها نیست و بخشی از جمهوریخواهان جوان نیز نگاه انتقادیتری نسبت به اسرائیل پیدا کردهاند.
در چنین فضایی، ترامپ از نظر سیاسی دست بازتری برای اعمال فشار بر اسرائیل دارد. با این حال، هنوز تمایلی به رویارویی جدی با این متحد نشان نداده است. سطح همکاری نظامی میان دو کشور به اندازهای بالاست که آمریکا در صورت تمایل میتوانست مانع برخی عملیاتهای اسرائیل علیه ایران شود.
جنگی بدون دستاورد روشن
در داخل اسرائیل نیز فشارها بر نتانیاهو رو به افزایش است. او تا ماه اکتبر باید خود را برای انتخابات آماده کند و از سوی مخالفان و حتی بخشی از حامیانش به دلیل نبود دستاوردهای قاطع در جنگهای چند سال اخیر مورد انتقاد قرار گرفته است.
به رغم عملیاتهای گسترده نظامی، برنامه موشکی و هستهای ایران همچنان پابرجاست. حماس هنوز بخشهایی از غزه را در کنترل دارد و حزبالله نیز با وجود خسارتهای سنگین، توانایی انجام حملات موشکی و پهپادی را حفظ کرده است.
در نتیجه، پرسش مهمی در اسرائیل مطرح شده است. آیا برتری نظامی و توانایی حمله به اهداف دوردست به تنهایی میتواند به دستاوردهای راهبردی منجر شود؟
خطر از دست رفتن مهمترین متحد
از زمان اعلام آتشبس میان ایران و اسرائیل در ماه آوریل، دولت اسرائیل تلاش کرده جبهه لبنان را از پرونده ایران جدا کند و فشار بر حزبالله را ادامه دهد. اما اولویت ترامپ در شرایط کنونی دستیابی به توافقی با ایران است و به نظر میرسد هرچه زمان میگذرد، او بیشتر به این جمعبندی میرسد که برای تحقق این هدف باید محدودیتهایی برای اسرائیل ایجاد کند.
اسرائیل بار دیگر توانایی خود برای حمله به اهدافی از بیروت تا تهران را به نمایش گذاشته است، اما هنوز نتوانسته این توان نظامی را به دستاوردهای راهبردی پایدار تبدیل کند. در عین حال، ادامه این مسیر خطر دیگری نیز به همراه دارد؛ فرسایش تدریجی روابط با مهمترین حامی بینالمللی خود یعنی آمریکا. این وضعیت میتواند در بلندمدت هزینهای به مراتب سنگینتر از دستاوردهای نظامی کوتاهمدت برای اسرائیل به همراه داشته باشد.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :