بنزین در یک قدمی تغییر؛ افشا ۳ سناریوی جنجالی دولت برای پمپ‌بنزین‌ها

مصرف روزانه بنزین در ایران به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده است اما توان تولید پالایشگاه‌های داخلی نزدیک ۱۲۰ میلیون لیتر برآورده می‌شود. شکاف ۱۵ میلیون لیتری قبلا در قالب واردات بنزین انجام می‌شد اما دولت ادعا می‌کند به خاطر مشکلات سال جدید و محاصره بنادر جنوبی باید فکر جدیدی برای جبران فاصله عرضه و تقاضا شود. صحبت‌های اسماعیل سقاب اصفهانی به عنوان رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در گفت‌وگوی ویژه خبری مشخص کرد یکی از سناریو پیشنهادی از سوی دولت به زودی در پمپ‌بنزین‌ها پیاده می‌شود.

گزینه اول عرضه بنزین به سبک توزیع شیر در دهه ۶۰ است. گزینه دوم همان چیزی است که هفته قبل به اسم سهمیه‌بندی جدید بنزین در کرمان شنیدیم و گزینه سوم عرضه بنزین به ازای کد ملی است. هر سناریو می‌تواند در کنترل مصرف سوخت اثر داشته باشد اما معایب خاص خود را دارد.

سناریو اول: سهمیه‌بندی بنزین به سبک صف شیر

عرضه بنزین در این مدل در جایگاه‌ها از صبح شروع می‌شود و تا زمانی که کل سهمیه ۱۲۰ میلیون لیتری کشور تمام شود، ادامه دارد. پمپ‌بنزین‌ها پس از تمام شدن این حجم از بنزین تا صبح فردا از مدار عرضه خارج می‌شوند. به زبان ساده هر کسی زودتر به جایگاه برسد بنزین می‌گیرد و هر کس دیر برسد، باید تا فردا صبر کند.

سناریو دوم: طرح سهمیه‌بندی و نرخ آزاد

این مدل همان طرحی است که به اسم بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان مطرح شد. در این مدل برای مالکان خودرو که کارت سوخت دارند، چند نوع نرخ مختلف تعریف می‌شود. نرخ اول شامل سهمیه ۶۰ لیتری با قیمت هزار و ۵۰۰ تومان است. نرخ دوم سهمیه ۵۰ لیتری با قیمت سه هزار تومان و نرخ سوم سهمیه ۴۰ لیتری با قیمت پنج هزار تومان را شامل می‌شود. از اینجا به بعد نرخ جدید اعمال می‌شود. بنزین با قیمت فوب خلیج فارس و هزینه تولید در پالایشگاه‌ها عرضه خواهد شد. سقاب اصفهانی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری مقاومت زیادی روی اعلام این نرخ نشان داد اما نهایتا با اشاره به ماجرای سهمیه‌بندی بنزین در کرمان از قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی حرف زد.

سناریو دوم قرار بود از هفته قبل در کرمان امتحان شود اما در آخرین لحظات اجرای آزمایشی طرح توقف شد

سناریو سوم: شیوه جدید سهمیه‌بندی بنزین

در این حالت دولت همان ۱۲۰ میلیون لیتر بنزینی که می‌تواند تولید کند را تقسیم خواهد کرد. ۳۰ میلیون لیتر را به حمل‌ونقل عمومی می‌دهد اما ۹۰ میلیون لیتر بعدی را بین تمام مردم تقسیم می‌کند. منظور از تمام مردم یعنی افراد صاحب خودرو یا حتی افرادی که خودرو ندارند. در این مدل که قبلا به اسم طرح بنزین به ازای کد ملی معرفی شده، یارانه سوخت به صورت نقدی یا اعتباری به حساب تمام مردم واریز می‌شود و هر کس به اندازه سهمیه خود از جایگاه‌ها بنزین می‌خرد.

سهمیه‌بندی بنزین به کجا ختم می‌شود؟

هر سه سناریوی مطرح‌شده برای سهمیه‌بندی بنزین معایب خاص خود را دارد. سناریوی اول با حفظ قیمت فعلی استرس صف و دسترسی را بالا می‌برد. سناریوی دوم با مکانیزم قیمت شاید منجر به کاهش مصرف سوخت شود اما عاملی برای تورم در هر حوزه‌ای خواهد بود. سناریوی سوم نیز به اسم توزیع عادلانه یارانه معرفی شده اما پیچیدگی اجرایی و ریسک کمبود سوخت در حمل‌ونقل را خواهد داشت.

دولت فعلا از اعلام سناریو نهایی خودداری می‌کند. اسماعیل سقاب اصفهانی هم به عنوان رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی می‌گوید کارشناسان و مردم گزینه نهایی را مشخص کنند.

خبرآنلاین