تحریم ایران خودرو و سایپا؛ جهش قیمت خودرو در راه است؟
در بسته جدید تحریمی آمریکا نام ایران‌خودرو، سایپا و چند شرکت دیگر خودرویی دیده می‌شود؛ اما امیرحسن کاکایی، عضو هیات‌علمی دانشگاه علم و صنعت، معتقد است تمرکز بر خودروسازان می‌تواند اصل ماجرا را پنهان کند. از نگاه او، بخش مهم‌تر تحریم‌های جدید، قرار گرفتن راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و شرکت رجا در فهرست تحریم‌هاست؛ اقدامی که می‌تواند یکی از مسیرهای مهم تجارت خارجی ایران را پرهزینه‌تر و کم‌ظرفیت‌تر کند. او در عین حال معتقد است بازار خودرو مستقیماً از خبر تحریم تأثیر نمی‌گیرد. متغیر اصلی قیمت خودرو، ارزش ریال است. بنابراین اگر فشارهای جدید لجستیکی و ارزی به تضعیف بیشتر ریال منجر شوند، اثر نهایی تحریم می‌تواند نه از خود خبر، بلکه از مسیر افزایش هزینه تولید و جهش نرخ ارز به بازار خودرو منتقل شود.
سارا اصغری – جهان صنعت نیوز: تحریم صنعت خودرو موضوع تازه‌ای نیست. آمریکا در سال۱۳۹۷ صنعت خودروی ایران را هدف قرار داد و محدودیت‌های گسترده‌ای علیه شرکت‌ها و تعاملات مالی و تجاری مرتبط با این صنعت اعمال کرد. این مطلب را امیرحسن کاکایی، عضو هیات‌علمی گروه مهندسی خودروی دانشگاه علم و صنعت و کارشناس صنعت خودرو در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» مطرح و در ادامه به موضوع تحریم‌های جدید آمریکا علیه خودروسازان کشور ازجمله ایران‌خودرو و سایپا پرداخت و عنوان کرد: خبری که نهم مهرماه در رابطه با تحریم خودروسازان منتشر شد، تحریم خودروسازان نکته انحرافی آن خبر بود و درواقع اصل خبر تحریم راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و شرکت رجا بود.
کاکایی در ادامه توضیح داد: در سال1397 صنعت خودرو پیش و بیش از سایر صنایع در کشور تحریم شد و این تحریم در رابطه با خودروسازان به هیچ‌وجه خبر جدیدی نیست و آمریکا هر بلایی که قصد داشته بر سر صنعت خودروی ایران بیاورد، تاکنون آورده است. البته باید یادآور شد در این میان ضربه‌ای که مسوولان به صنعت خودرو آورده‌اند، به‌مراتب بیشتر از این ضربات آمریکا بوده که ازجمله این اقدامات می‌توان به قیمت‌گذاری دستوری غلط و بحث گمرکات و … و همچنین مشکلات کمبود انرژی و بلاتکلیفی بحث ارزی اشاره کرد. وی تاکید کرد: از سال1400 که ساماندهی صنعت خودرو تصویب شد، اگر شما از مردم بپرسید که وضعیت صنعت خودرو بهتر شده یا بدتر، همه خواهند گفت که بدتر شده و این موضوع نشان می‌دهد که در داخل همواره یک‌جای کار می‌لنگیده که در این راستا آمار تولید و قیمت‌ها از سال گذشته تاکنون خود گویای همه‌چیز است.
عضو هیات‌علمی گروه مهندسی خودروی دانشگاه علم و صنعت و کارشناس صنعت خودرو در پاسخ به این پرسش که این تحریم‌های جدید که به‌صورت مستقیم از چند شرکت خودروسازی و راه‌آهن و چند شرکت دیگر نام برده است، آیا منظور قطع تمام راه‌های ارتباطی خودروسازان است، گفت: به‌صورت کلی صنعت خودرو در کشور تحریم است اما به احتمال زیاد آمریکا در این میان ردپاهایی را پیدا کرده که خودروسازان با آنها در ارتباط هستند، از این‌رو در این خبر تمام شرکت‌هایی که به هر نوعی با خودروسازان در ارتباط هستند را نام برده‌اند. حتی از یک شرکت صرافی نیر نام برده‌اند. البته ایران سال‌هاست که مسیرهای دورزدن تحریم را پیدا می‌کند و آنها نیز این مسیرها را مسدود می‌کنند اما ایران دوباره یک مسیر دیگری را جایگزین می‌کند اما در حقیقت تحریم اصلی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و شرکت رجاست.
راه‌های جایگزین پرهزینه و کم‌ظرفیت
کاکایی در ادامه یادآور شد: ما حدود شش‌ماه است که در محاصره دریایی قرار داریم و به تمام صنایع کشور از جمله صنعت خودرو ضربه وارد شده است. در این راستا راه‌های ریلی و زمینی جایگزین مسیر دریایی شد و صنعت خودرو روی مسیرهای هوایی و زمینی بسیار قوی عمل کرد که مسیر هوایی حدود یک‌ماه پیش بسته شد، اکنون نیز آمریکا با بسته شدن مسیر زمینی قصد دارد تمام این مسیرها را ببندد. مسیر زمینی حدود یک‌دهم مسیر دریایی ظرفیت دارد بنابراین در کل این تحریم‌ها از قبل آغاز شده که شامل تحریم دریایی، هوایی و زمینی است که سبب افزایش هزینه‌ها و کاهش ظرفیت‌ها می‌شود که به‌تدریج موجبات استهلاک صنعت را فراهم می‌آورد چراکه به‌مرور زمان انبارها خالی شده و دیگر به موقع نیز پر نمی‌شوند.
این کارشناس صنعت خودرو در ادامه یادآور شد: در بخش زمینی، بخشی از این انتقال‌ها به‌صورت ریلی صورت گرفته که انتقال ریلی نسبت به جاده‌ای قابل اطمینان‌تر و ارزان‌تر است. آمریکا با این تحریم جدید نه به صنعت خودرو بلکه روی گلوگاه‌های تجارت بین‌المللی ما دست گذاشته تا ظرفیت لجستیک را کاهش و هزینه آن را افزایش دهد. وی همچنین توضیح داد: در ادامه این خبر، چند شرکت فولادی نیز تحریم شده‌اند. در این خبر تحریم خودرو، نکته انحرافی است و اصل ماجرا قفل کردن مسیر ریلی است. در این میان بخشی از درآمد ارزی ما از طریق فولاد است و از این راه آمریکایی‌ها قصد دارند جلوی درآمد فولادی ما را نیز بگیرند. از این‌رو می‌توان پیش‌بینی کرد که با این اقدام درآمد ارزی و تولید را در کشور هدف قرار دادند که هم تولید و هم درآمد ارزی افت خواهد کرد. از سوی دیگر، مسوولان به‌دنبال واردات خودروهای کارکرده هستند و این امر باعث می‌شود که قیمت دلار جهشی افزایش یابد که به دنبال آن قیمت همه کالاها افزایش می‌یابد، از جمله قیمت خودرو نیز افزایش می‌یابد.
معضل جدیدی برای ایران‌خودرو و سایپا به‌وجود نمی‌آید
کاکایی در ادامه تاکید کرد: معضل جدیدی برای ایران‌خودرو و سایپا به‌وجود نیامده است بلکه معضل عمیقی برای صنعت کشور طراحی کرده‌اند. برخی کالاها مانند پوشاک و صنایع‌غذایی را می‌توان با کولبری جابه‌جا کرد که دولت در این راستا کولبری را نیز آزاد کرده است. در این میان حتی موبایل را می‌توان از طریق کولبری به داخل کشور آورد اما صنعت خودرو را با کولبری نمی‌توان به کشور وارد کرد. تحریم شرکت رجا و راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران اثر مستقیم روی صنعت خودرو و سایر مشابه خواهد گذاشت و سبب عدم تعادل ارزی می‌شود.
این کارشناس خودرو ادامه داد: در زمینه تامین کالاهای اساسی و غذایی مشکل و کمبودی نداریم، تنها مشکل افزایش قیمت‌هاست. در این میان کالاهای سرمایه‌ای و شبه‌سرمایه‌ای مانند لوازم‌خانگی تحت‌تاثیر قرار خواهند گرفت. از این‌رو با این چالش لجستیک روبه‌رو هستیم، مگر اینکه راه‌های جدید زمینی به‌وجود آید یا کشورهای همسایه که در مسیر همکاری با ما هستند، زیر بار فشار آمریکا نروند. این کشورها ما را بازی می‌دهند و هزینه این مسیرها در حال افزایش است. همچنین این مسیرها ظرفیت پایینی با قابل اطمینان پایینی دارند. وی ادامه داد: در صنعت خودروسازی بسیار مهم است که محموله سفارش‌شده آخر ماه به دست تولیدکننده می‌رسد یا نمی‌رسد چراکه 600شرکت باهم کار می‌کنند تا یک خودرو تولید شود، اگر یکی از آن محموله‌ها نرسد، آن خودرو تولید نمی‌شود و بی‌برنامگی حاکم می‌شود. مسیر زمینی این عیب را به‌همراه دارد که به بی‌برنامگی دامن بیشتری بزند و منتج به افزایش هزینه و قابلیت اطمینان پایین‌تر شود. اگر یک خودروساز خودروی خود را با یک‌سال تاخیر تحویل مشتری می‌دهد به‌دلیل همین بی‌برنامگی است. در این روال افزایش هزینه‌ها در انتظار ماست.
پیش بینی قیمت خودرو؛ بازار خودرو تحت‌تاثیر ارزش ریال است
کاکایی در پاسخ به این پرسش که تحت‌تاثیر خبر تحریم‌های جدید، بازار خودرو به کدام‌سو کشیده می‌شود، گفت: بازار خودروسازان داخلی تحت‌تاثیر این خبر قرار نمی‌گیرند چراکه قیمت خودرو در بازار آزاد تابعی از ارزش ریال است. در ضمن طی هفت تا هشت‌سال گذشته باتوجه به تورم و چالش‌هایی که پشت‌سر گذاشته‌ایم، توان خرید مصرف‌کننده به شدت کاهش یافته و بازار در رکود عمیقی با قیمت‌های بالا به سر می‌برد. اگر قیمت بالاتر نیز برود، تاثیری در بازار نخواهد گذاشت و تنها ارزش ریال است که روی قیمت‌ها موثر است، هر اندازه ارزش ریال کاهش یابد، قیمت خودرو نیز افزایش می‌یابد و ربطی به‌میزان تولید و تحریم‌های مستقیم ندارد. این کارشناس صنعت خودرو همچنین یادآور شد: اگر چنین خبری سه تا چهار سال پیش منتشر می‌شد، بر کسانی که روی خودرو سرمایه‌گذاری می‌کردند تاثیرگذار بود ولی مدتی است که دیگر خودرو کالای سرمایه‌ای نیست چراکه در برابر طلا که از شهریور سال گذشته تا شهریور امسال ۷/2برابر و ارز که ۳/2برابر شده خودرو تنها دو برابر شده است، از این‌رو خودرو جذابیت سرمایه‌گذاری خودش را از دست داده است بنابراین بازار کشش ندارد اگر قیمت خودرو افزایش یابد، به‌نوسان نرخ ارز و کاهش ارزش ریال کمک خواهد کرد.
اخبار برگزیدهخودرولینک کوتاه :