الزام معادن به بازچرخانی آب و کاهش مصرف انرژی/ معدنکاری پایدار شرط تداوم تولید است
رئیس هیات عامل ایمیدرو با اشاره به محدودیت‌های اقلیمی کشور، توسعه فناوری‌های کم‌آب‌بر و بهینه‌سازی مصرف انرژی را ضرورتی راهبردی دانست و تاکید کرد که موفقیت پروژه‌های معدنی دیگر صرفا بر اساس سودآوری کوتاه‌مدت نیست و باید بر مبنای شاخص‌های زیست‌محیطی و پایداری ارزیابی شود.
جهان صنعت نیوز، محمدمسعود سمیعی‌نژاد – رئیس هیأت عامل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) – در هفدهمین همایش تحقیق و توسعه صنایع و معادن گفت: امروز پاسخ به چالش‌های بخش معدن صرفا افزایش سرمایه‌گذاری فیزیکی نیست، بلکه نیازمند سرمایه‌گذاری در دانش، فناوری، نوآوری و تربیت نیروی انسانی متخصص است. آینده معدنی ایران نه تنها در اعماق زمین، بلکه در مراکز پژوهشی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و اندیشه متخصصان ایرانی شکل خواهد گرفت.
وی افزود: امروز در بسیاری از کشورهای پیشرفته معدنی، فناوری‌های نوین امکان شناسایی و ارزیابی ذخایر معدنی در عمق بیشتر را فراهم کرده‌اند، بنابراین تحقیق و توسعه می‌تواند نقش بسیار مهمی در کاهش هزینه‌ها، افزایش سرعت عملیات و ارتقای کیفیت اطلاعات اکتشافی ایفا کند و توسعه فناوری‌های اکتشافی و حفاری‌های عمیق از اولویت‌های ملی بخش معدن است.
رئیس هیات عامل ایمیدرو ادامه داد: بسیاری از ذخایر معدنی با عیار پایین، پیچیدگی کانی‌شناسی یا ناخالصی‌های نامطلوب مواجه‌اند. در چنین شرایطی روش‌های متداول فرآوری پاسخگوی نیازهای جدید نیست و تحقیق و توسعه می‌تواند امکان بهره‌برداری اقتصادی از منابعی را فراهم کند که پیش‌تر غیرقابل اقتصادی تلقی می‌شدند.
سمیعی‌نژاد با تاکید بر لزوم کاهش مصرف آب و انرژی در فرآوری مواد معدنی تصریح کرد: با توجه به شرایط اقلیمی ایران و محدودیت منابع آبی، توسعه فناوری‌های کم‌آب و بازیافت آب در کارخانه‌های فرآوری اهمیت راهبردی دارد براین اساس بهینه‌سازی مصرف انرژی نیز نقش مهمی در کاهش هزینه‌های تولید و افزایش رقابت‌پذیری محصولات معدنی ایفا می‌کند. تحقیق و توسعه زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که نتایج آن از مرحله گزارش‌های پژوهشی عبور کرده و در خطوط تولید معادن و کارخانه‌های فرآوری به کار گرفته شود.
رئیس هیأت عامل ایمیدرو فاصله میان فعالیت‌های پژوهشی و نیازهای عملیاتی صنعت را یکی از چالش‌های اصلی خواند و خاطرنشان کرد: با وجود ظرفیت علمی کشور و مسائل پیچیده فنی و اقتصادی شرکت‌های معدنی، این دو بخش همیشه به شکل موثر به یکدیگر متصل نشده‌اند و بی شک باید سازوکاری ایجاد شود تا مسائل واقعی صنعت به موضوع پژوهش‌های دانشگاهی تبدیل شده و بخشی از فعالیت‌های تحقیقاتی مستقیما بر حل مسائل اولویت‌دار تمرکز یابد.
سمیعی‌نژاد پیشنهاد داد: باید شرکت‌های معدنی با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، مراکز مشترک تحقیق و توسعه با اهداف مشخص، بودجه پایدار و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری ایجاد کنند و از شرکت‌های دانش‌بنیان در این حوزه حمایت موثری صورت بگیرد.
وی با اشاره به ضرورت توسعه پایدار و معدنکاری مسئولانه گفت: امروز موفقیت یک پروژه معدنی صرفا بر اساس استخراج یا سودآوری کوتاه‌مدت ارزیابی نمی‌شود، بلکه عملکرد زیست‌محیطی، مصرف منابع، ایمنی کارکنان، مدیریت باطله‌ها، بازچرخانی آب، احیای اراضی و ارتباط با جوامع محلی از شاخص‌های مهم پایداری است و معدنکاری پایدار شرط تداوم توسعه بلندمدت محسوب می‌شود.
رئیس هیأت عامل ایمیدرو تصریح کرد: در برخی سازمان‌ها، واحد تحقیق و توسعه بیشتر نقش اداری دارد، در حالی که این واحد باید در کنار مدیریت ارشد قرار گرفته و در تدوین راهبردهای بلندمدت مشارکت کند. پروژه‌ها باید بر اساس اولویت‌های واقعی تعریف شده و زمان‌بندی، هزینه‌ها و ریسک‌های آن‌ها مشخص باشد. تدوین نقشه راه ملی تحقیق و توسعه، تشکیل شبکه ملی نوآوری و فناوری در بخش معدن، توسعه اکتشاف عمیق و حفاری‌های پیشرفته، توسعه معدنکاری هوشمند، حمایت از بومی‌سازی فناوری‌های راهبردی، افزایش سرمایه‌گذاری هدفمند در تحقیق و توسعه و ایجاد نظام ارزیابی اثربخش پژوهش‌ها در دستور کار قرار گرفته و آینده صنعت معدن ایران را تنها ذخایر زمین تعیین نمی‌کنند، بلکه توانایی تبدیل دانش به فناوری و ارزش اقتصادی تعیین‌کننده است.
صنایع کوچک باید به سمت مدل‌های اشتراکی تحقیق و توسعه بروند
در ادامه آرمان خالقی – دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران – در این همایش اظهار کرد: سال‌هاست که فعالان این حوزه برای فرهنگ‌سازی اهمیت تحقیق و توسعه تلاش می‌کنند تا نشان دهند چگونه می‌تواند بنگاه‌هایی را که درگیر روزمرگی هستند در مدار نوآوری و رشد نگاه دارد؛ در این مسیر مشوق‌ها و تسهیلاتی نیز نظیر پذیرش هزینه‌های تحقیق و توسعه به عنوان هزینه‌های قابل قبول مالیاتی و قوانین حمایتی تصویب شده است.
وی با اشاره به شرایط ویژه اقتصاد کشور تصریح کرد: ما باید واقعیت را بدون تعارف بپذیریم؛ اقتصاد هم‌زمان با تحریم، تورم، رکود، جنگ و محاصره روبه‌رو است و این چالش‌ها در سال جاری به یک چالش محاسباتی تبدیل شده است. ارتباط بنگاه‌ها با شرکای اقتصادی خارجی محدود شده و مبادلات تجاری سخت‌تر است؛ بنابراین بسیاری از کالاها به ما فروخته نمی‌شود و حتی در صورت فروش، جابه‌جایی مالی بسیار دشوار است چراکه طرف‌های تجاری ایرانی با ریسک بالایی روبه‌رو هستند و برخی حتی حاضرند مشتری ایرانی را رها کنند و در چنین شرایطی بهره‌گیری از ظرفیت تحقیق و توسعه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند، چراکه در تامین مواد اولیه و تجهیزات و ماشین‌آلات نیازمند فناوری‌های داخلی هستیم.
دبیرکل خانه صمت افزود: باید با بررسی و شناخت نیازها و گلوگاه‌ها، هم‌افزایی و سرمایه‌گذاری مشترک شرکت‌های با نیاز مشترک را فراهم کنیم و وزارت صمت با تکیه بر آمار وارداتی باید بخش‌هایی را که دچار گرفتاری شده‌اند شناسایی کرده تا مشخص شود چه چیزهایی را می‌توان در داخل تولید کرد و شرکت‌ها نیز باید در شناخت نیازهای خود پیشرو باشند و دانشگاه‌ها با ورود هرچه فعال‌تر به عرصه حل مشکلات صنعت، بیایند.
وی تصریح کرد: هوش مصنوعی می‌تواند به ما کمک کند تا کارهای خود را سریع‌تر، دقیق‌تر و کم‌هزینه‌تر انجام دهیم و بهره‌وری را بالا ببریم. در حوزه معدن به عنوان بخش مادر اقتصاد کشور، روند متخصصان برای بهره‌گیری از این فناوری امیدوارکننده است.
خالقی با هشدار درباره موضوع انرژی به عنوان یکی از جدی‌ترین مسائل کشور تاکید کرد: در بحث انرژی، برق و سوخت با مشکلات جدی مواجه هستیم و موضوع روز این است که در ماه‌های سرد زمستان افت فشار و مشکلات سوخت خواهیم داشت؛ شرایطی که طبق برآوردها احتمالا بعضی از واحدهای تولیدی را ناچار خواهد کرد از مدار تولید خارج شوند تا بخش خانگی در سرما نمانند. بنابراین لازم است قبل از رسیدن به این نقطه، روش‌های مصرف انرژی را اصلاح کنیم، محصولات خانگی و دستگاه‌های تولیدی را به سمت فناوری‌های کم‌مصرف سوق داده، خطوط تولید را اصلاح و بهره‌وری را افزایش دهیم تا از این بحران عبور کنیم.
وی گفت: زمان برای آزمون و خطا نداریم؛ لازم است یک بانک جامع اطلاعاتی به عنوان نهاد تخصصی کشور ایجاد شود تا هر پروژه یا فعالیت توسعه‌ای پیش از ورود بررسی شود که آیا قبلا انجام شده یا دیگران در این مسیر به بن‌بست رسیده‌اند. کار توسعه باید عملیاتی و مسئله‌حل‌کن باشد و نباید نظیر برخی پروژه‌های دانشگاهی یا مقالات علمی که فاقد کاربرد می‌شوند توسط صنعت در نظر گرفته و هر موضوعی که می‌خواهد رخ دهد باید به درد بنگاه تولیدی خورده و گره از گره‌های تولید را باز کند.
خالقی در پایان تصریح کرد: تجمیع نیازها و تعریف پروژه‌های توسعه‌ای اشتراکی به ویژه برای صنایع کوچک و متوسط که در تحقیق و توسعه محدودیت بیشتری دارند، از جمله اقدامی است که اولویت دارد و باید پنجره‌های لازم برای دیدن طرح‌ها، فروش ایده‌ها، مبادله فناوری و تجاری‌سازی دستاوردها فراهم شود و دولت این حوزه را به‌صورت کاملا کاربردی و جدی در اولویت‌های خود قرار دهد.
منبع: ایسنا
نفت و پتروشیمیلینک کوتاه :