انباشت مشکلات، تبعیض و بیتوجهی مسئولین؛ ریشه اعتراضات
جامعه در روزهای اخیر یکی ار پر التهابترین روزهای خود را پشت سر گذاشته و این التهابات ناشی از مشکلات معیشتی و ساختاری گسترده است.
فاطمه عباسی-جهان صنعت نیوز: جامعه در روزهای اخیر یکی ار پر التهابترین روزهای خود را پشت سر گذاشته و این التهابات ناشی از مشکلات معیشتی و ساختاری گسترده است
ایران در روزهای اخیر وارد فضایی از کنشهای اجتماعی و ناآرامیها شد که میتوان آن را بیتکرار خواند؛ خشم اجتماعی ناشی از انباشت نارضایتیها نسبت به عملکرد سیاستگذاران، این بار دامنهای فراتر از نسل جوان جامعه را تحت تأثیر قرار داد. بر خلاف دفعات سابق اعتراضات مربوط به نسل خاص یا جنسیت خاصی نبود و به دلیل ماهیت معیشتی و اقتصادی که داشت، تمام اقشار جامعه را با خود همراه کرد. جهان صنعت نیوز در گفتوگویی اختصاصی با احمد بخارایی جامعه شناس و کارشناسی مسائل اجتماعی به واکاوی عمیق و بررسی تحلیلی اعتراضات و کنشهای مربوط به آن پرداخته است.
بحران اقتصادی؛ جرقه اولیه انبار باروت نارضایتیها
احمد بخارایی در خصوص عامل و علت شکلگیری اعتراضات اخیر میگوید: ریشه و علیت شکلگیری این اعتراضات یک ماهیت تک بعدی ندارد و مربوط به صرفا یک عامل نیست. این پدیده نه یک شبه به وجود آمده و نه یک روزه کنترل میشود.
وی میافزاید: این پدیده دارای سابقه تاریخی است که در دورههای مختلف سر برآورده؛ ما به جهت اعتراضی در ایران چندین دوره را پشت سر گذراندیم که آخرین دوره آن ۱۴۰۱ بود. تفاوت این دوره با دوره های گذشته در این است که جرقه اولیه اعتراضات نابسامانیهای اقتصادی بود و از بازار آغاز شد. فشارهای اقتصادی که از قبل در بررسی ها نسبت به آن هشدار داده شده بود؛ طبق تحلیل روندها میدانستیم که در پاییز و زمستان امسال اوضاع اقتصادی بحرانی میشود و جامعه نیز تابآوری لازم را ندارد. بهطبع هسته اولیه اعتراضات از بازار آغاز و با نارضایتیهای سیاسی و اجتماعی که از قبل وجود داشته گره خورد.
سیر صعودی مشکلات بیپایان
بخارایی در تفضیل روند تاریخی اعتراضات میگوید: در چهارده دولت و دوازده مجلسی که پس از انقلاب رویکار آمده، اعتراضات وجود داشته و این اعتراضات نسبت به مشکلاتی بوده که همیشه در همه دولتها سیر صعودی داشته، اینگونه نبوده که دولتی پس از بر سرکار آمدن به حل ساختاری و اصولی معضلات بپردازد؛ صرفا این مشکلات در هر دوره بیشتر از دوره قبلی شده؛ انباشت مشکلات روی هم جامعه را خستهتر از همیشه کرده است.
همچنین وی افزود: از بزرگترین عامل این مشکلات شکاف طبقاتی و تبعیض سیستمی و ساختاری است که در جامعه نهادینه شده است و مردم را به دو دسته خودی و غیر خودی تبدیل کرده است. در هر جامعه شکلگیری همچون نگاهی به معنی نهادینه شدن تبعیض است.
امتداد اعترضات تا زمان وجود مشکلات ساختاری
این کارشناس در خصوص امتداد روند اعتراض در جامعه میگوید: بر اساس واقعیتهای اجتماعی در ایران این اعتراضات در آینده ای نزدیک مجددا فعال خواهد شد، حتی ممکن است بسیار زودتر از فاصله اعتراضات ۱۴۰۱ و در فاصلهای کمتر از یکسال و با شدت بیشتری بازگردد.
وی در تکمیل این بخش میگوید: علت وقوع مجدد اعتراضات ریشه در نابسامانی معیشتی و اقتصادی موجود در جامعه است. معضلاتی که ریشه در ساختارهای غلط و سیاستهای نادرست اقتصادی دارد، مشکلاتی که پیشبینی میشود، سیر صعودی خود را ادامه دهند و نرخ دلار تا قبل از عید در کانال ۱۸۰ الی ۲۰۰ تومان بالاتر برود. نرخ ارز و طلا و اهمیت آن سمبلی از اقتصاد ناپایدار و بیمار است. امتداد این مشکلات تضمین بازگشت اعتراضات با شدتی بیشتر است.
خشم جامعه ناشی از خشونت تحمیل شده بر آن است
بخارایی در چرایی به خشونت کشیده شدن اعتراضات میگوید: ما در هر شرایطی دو حالت داریم، حالت مطلوب و حالت موجود؛ حالت مطلوب اعتراضات این بود که امتداد اعتراضات شکلگرفته در بازار به همان صورت مسالمتآمیز و در آرامش به سایر بخشهای جامعه سرایت میکرد. چنین اعتراضاتی میتوانست دامنه گستردگی و دربرگیرندگی بیشتری داشته باشد، اما این امر صرفا امری مطلوب بود.
او افزود: در جامعه ای که خشونت سراسر آن را فراگرفته است و نظام حاکم در موضوعات مختلف مانند اقتصاد، جامعه و سیاست به شهروندان خود خشونت میورزد؛ انتظار حالت رخ دهی حالت مطلوب غیر منطقی است. زمانی که حاکمیت نظارت شدید در هر انتخابات برقرار میکند و سیل عظیمی از رد صلاحیتها را به جامعه تحویل میدهد، جامعه نیز این عمل را با پایین ترین نرخ مشارکت ممکن پاسخ میدهد؛ همه نشانه خشونت سیاسی تحمیل شده از سوی حکمیت به جامعه است.
او همچنین خاطر نشان میکند: هرچند حالت مطلوب عدم به خشونت کشیده شدن اعتراضات بود، اما بسیار غیر ممکن بود. چرا که خشونتی که حاکمیت به جامعه تحمیل کرده است کنشی ست که واکنش آن نیز با خشونت همراه خواهد بود. مردم مانند حکومتهای خود رفتار میکنند و این حکومت مردم را اینگونه تربیت کرده است. ترکیب این عوامل با خشم جوانان از شرایط موجود و خشم زنان از تبعیض جنسیتی این حکومت خشونت و خشم این کنشها را چند برابر کرده است.
قطع کردن اینترنت بحرانیتر کردن شرایط است
این جامعه شناس همچنین در تحلیل رفتارهای اجتماعی در اعتراضات اخیر میگوید: این کنشها همگی معنا دارند، اینکه خشونتها بیشتر در کدام بخش جامعه اعمال شده، دارای پیام هایی روشنی است؛ برای مثال به آتش کشیدن بانکها را میتوان واکنشی اعتراضی به فساد مالی و نظام بانکی آلوده دانست.
وی در پایان نیز اضافه میکند: قطع سراسری اینترنت و قطع ارتباط با دنیای بیرون نیز در این خشم موثر بوده است. بیخبری موجود در جامعه که ناشی از قطع ارتباط گسترده است، امری خطرناک و بحرانزاست، زیرا فرد در فضای بیخبری بر اساس تحلیلهای شخصی عمل کند که منجر به دست زدن به عنوان رفتارهای پر خطر و خشونت آمیز شود و شرایطی را بحرانیتر و پرالتهابتر کند.
اجتماعی و فرهنگیاخبار برگزیده
لینک کوتاه :