دروغ هستهای ؛ آمریکا چرا به ایران حمله کرد؟
با وجود آغاز عملیات گسترده نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، یکی از مهمترین موضوعاتی که بهانه اصلی این جنگ عنوان شده بود یعنی برنامه هستهای ایران، تا حد زیادی خارج از فهرست اهداف اصلی حملات باقی مانده است. این وضعیت پرسشهای جدی درباره راهبرد واقعی آمریکا ایجاد کرده است. ایران همچنان مواد لازم برای ساخت چند سلاح هستهای در اختیار دارد و حتی حملات نظامی گسترده نیز احتمالاً به تنهایی قادر به از بین بردن کامل این توانایی نیستند. در چنین شرایطی، سیاست آمریکا میان دو گزینه پرریسک قرار گرفته است.
جهان صنعت نیوز – حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران با شدتی بیسابقه آغاز شد. در نخستین مراحل این عملیات، رهبران ارشد هدف قرار گرفتند و پس از آن دامنه حملات به نیروهای امنیتی و نظامی گسترش یافت. بخشهایی از سپاه پاسداران، برنامه موشکی ایران، نیروی دریایی و حتی برخی ساختمانهای پلیس محلی در فهرست اهداف قرار گرفتند.
با این حال، نکتهای قابل توجه در میان اهداف اعلامشده وجود دارد. برنامه هستهای ایران به طور مستقیم در فهرست حملات قرار نگرفته است. تأسیسات مهم هستهای ایران در مکانهایی مانند اصفهان، پارچین و نطنز که در گذشته نقش کلیدی در فعالیتهای هستهای ایران داشتهاند، تا این مرحله هدف اصلی عملیات قرار نگرفتهاند.
این مسئله از آن جهت عجیب به نظر میرسد که یکی از دلایل اصلی توجیهکننده اقدام نظامی، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای عنوان شده بود.
برآوردهای موجود نشان میدهد که ایران همچنان مواد لازم برای ساخت چند سلاح هستهای را در اختیار دارد. علاوه بر ذخایر اورانیوم غنیشده، ایران ممکن است همچنان توانایی تبدیل این مواد به اجزای لازم برای یک سلاح هستهای را نیز داشته باشد.
حملات نظامی در سالهای اخیر به برنامه هستهای ایران آسیب وارد کردهاند، اما این برنامه را به طور کامل از بین نبردهاند. حتی برخی تحلیلها نشان میدهد که ایران میتواند ظرف یک تا دو سال بخشهای مهمی از برنامه هستهای خود را بازسازی کند.
برخی ارزیابیهای اطلاعاتی نیز نشان میدهد که حتی بدون بازسازی کامل زیرساختها، امکان ساخت یک دستگاه انفجاری هستهای ابتدایی در بازه زمانی چهار تا هشت ماه وجود دارد.
اختلاف در ارزیابی تهدید هستهای
پس از حملات قبلی علیه برنامه هستهای ایران، ارزیابیهای متفاوتی درباره میزان آسیب وارد شده مطرح شد. برخی مقامهای سیاسی اعلام کردند که برنامه هستهای ایران تقریباً نابود شده است. با این حال بسیاری از کارشناسان چنین ارزیابیای را اغراقآمیز دانستند.
تمرکز بسیاری از تحلیلگران بیشتر بر ذخایر اورانیوم غنیشده ایران بود؛ موادی که در صورت دسترسی به تجهیزات مناسب میتوانند به سرعت به سوخت مورد نیاز برای سلاح هستهای تبدیل شوند. همچنین عدم دسترسی کامل بازرسان بینالمللی به برخی تأسیسات باعث شده است که تصویر دقیقی از وضعیت واقعی برنامه هستهای ایران وجود نداشته باشد.
در ماههای پیش از آغاز جنگ، تلاشهایی برای حل مسئله هستهای از طریق مذاکرات در جریان بود. مذاکراتی که با میانجیگری برخی کشورها انجام میشد و قرار بود به مراحل فنی دقیقتری وارد شود.
در پایان یکی از این دورهای مذاکرات اعلام شد که پیشرفتهایی حاصل شده است و قرار است گفتوگوها ادامه پیدا کند. با این حال تنها دو روز پس از پایان آن دور از مذاکرات، عملیات نظامی آغاز شد و مسیر دیپلماسی عملاً متوقف شد.
در آن زمان نشانه روشنی وجود نداشت که مذاکرات به طور کامل شکست خورده باشد. به همین دلیل آغاز عملیات نظامی برای بسیاری از ناظران غافلگیرکننده بود.
آیا ایران به سمت ساخت بمب میرود؟
اکنون یکی از مهمترین پرسشها این است که آیا ایران تصمیم خواهد گرفت به طور جدی به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند یا خیر؟
در سال ۲۰۰۳ تصمیمی در ایران گرفته شد که برنامه ساخت سلاح هستهای متوقف شود. در همان زمان اعلام شد که تولید چنین سلاحی از نظر دینی ممنوع است. با این حال جزئیات این حکم مذهبی هرگز به طور کامل منتشر نشده و دامنه واقعی آن همچنان محل بحث است. با شهید شدن رهبر ایران، این تصمیم اکنون در اختیار رهبران جدید قرار میگیرد. رهبر آینده ممکن است سیاست متفاوتی در قبال برنامه هستهای اتخاذ کند.
در میان برخی محافل امنیتی ایران این دیدگاه وجود دارد که سلاح هستهای تنها راه جلوگیری از حملات خارجی است. تجربه کشورهایی مانند کره شمالی که با وجود فشارهای بینالمللی توانستهاند حکومت خود را حفظ کنند، در این استدلالها مورد اشاره قرار میگیرد.
حملات نظامی گسترده ممکن است پیامد ناخواستهای نیز داشته باشد. پیش از این تهدید استفاده از نیروی نظامی یکی از ابزارهای بازدارنده در برابر حرکت ایران به سمت ساخت بمب محسوب میشد.
اما اکنون که ایران عملاً هدف حملات نظامی قرار گرفته است، برخی در داخل این کشور ممکن است به این نتیجه برسند که شرایط بدتر از این نخواهد شد و بنابراین تلاش برای دستیابی سریع به سلاح هستهای میتواند بهترین راه برای ایجاد بازدارندگی باشد. چنین تصمیمی میتواند رقابت هستهای در خاورمیانه را تشدید کند.
بحران هستهای حلنشده
تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که مسئله هستهای ایران نه با تحریمها و نه با حملات نظامی به طور کامل حل نشده است. حملات گذشته برنامه هستهای را به عقب راندهاند، اما نتوانستهاند آن را از بین ببرند. در نتیجه، جنگ اخیر نیز احتمالاً بدون یک راهبرد روشن برای مدیریت این مسئله به نتیجه قطعی نخواهد رسید.
در نهایت، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا ایران تصمیم خواهد گرفت به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند و آیا جامعه بینالمللی قادر خواهد بود از این سناریو جلوگیری کند یا نه.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :