چرا هرگز جایگزینی برای تنگه هرمز ساخته نشد؟
جهان صنعت نیوز – بسته شدن تنگه هرمز بار دیگر نشان داد که جهان تا چه اندازه به این گذرگاه باریک وابسته است؛ گذرگاهی که سالها بهعنوان «نقطهضعف شناختهشده» سیستم انرژی جهانی مطرح بود، اما هیچگاه جایگزینی واقعی برای آن ساخته نشد. اکنون که عبور نفت و گاز از این مسیر به کمتر از ۱۰ درصد سطح عادی رسیده، پرسش اصلی این است: چرا با وجود دههها هشدار، هیچ راهحل عملی برای دور زدن هرمز ایجاد نشد؟
پاسخ در ترکیبی از جغرافیا، رقابتهای سیاسی و هزینههای سرسامآور نهفته است. بسیاری از کشورهای تولیدکننده انرژی در خلیج فارس تنها یک مسیر طبیعی برای صادرات دارند: همین تنگه. برای مثال، قطر به عنوان بزرگترین صادرکننده گاز مایع جهان تنها یک مرز زمینی با عربستان دارد؛ کشوری که همین چند سال پیش روابطش با دوحه را قطع کرده بود. حتی اگر روابط سیاسی پایدار بود، ساخت خط لولهای که از خاک عربستان عبور کند، هم پرهزینه و هم در برابر حملات ایران آسیبپذیر است.
در این میان، تنها دو کشور تلاش جدی برای ایجاد مسیر جایگزین انجام دادهاند: امارات و عربستان. امارات در سال ۲۰۱۲ خط لولهای از ابوظبی به فجیره ساخت که بخشی از صادرات را بدون عبور از هرمز منتقل میکند. اما ظرفیت آن محدود است و ایران در سالهای اخیر تأسیسات دو سوی آن را هدف قرار داده است. عربستان نیز خط لوله قدیمی شرق–غرب را دارد که میتواند تا ۷ میلیون بشکه در روز نفت را به دریای سرخ منتقل کند، اما تنها ۵ میلیون بشکه از این ظرفیت برای صادرات قابل استفاده است. این ارقام در برابر ۲۰ میلیون بشکه نفت روزانه که معمولاً از هرمز عبور میکند، ناچیز است.
در نتیجه، با بسته شدن هرمز، کشورهای منطقه مجبور شدهاند تولید خود را کاهش دهند. طبق برآوردها، عراق، کویت، امارات و عربستان در مجموع ۱۰ میلیون بشکه در روز از تولید خود کاستهاند که معادل ۱۰ درصد عرضه جهانی است. پالایشگاهها نیز به دلیل نبود خوراک کافی، فعالیت خود را کاهش دادهاند.
این بحران همچنین شکافهای سیاسی میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را آشکار کرده است. اختلافات دیرینه میان عربستان و امارات، رقابتهای انرژی و اختلاف در سیاستهای منطقهای، مانع از ایجاد یک سیستم مشترک صادراتی شده است. حتی اکنون نیز برخی مقامات اماراتی از اینکه ایران همچنان بخشی از نفت خود را از هرمز عبور میدهد، ابراز نارضایتی کردهاند.
در سطح جهانی، این بحران نشان میدهد که اتکای بیش از حد به یک گلوگاه ژئوپولیتیک تا چه اندازه خطرناک است. حتی اگر جنگ پایان یابد، کارشناسان هشدار میدهند که بازگشت تولید به سطح پیش از جنگ هفتهها یا ماهها طول خواهد کشید. و حتی خطر حملات گروههای نیابتی مانند حوثیها همچنان باقی خواهد ماند.
بهبیان دیگر، آنچه سالها سناریوی کابوس نامیده میشد، اکنون واقعیت یافته است و جهان باید خود را برای طراحی مجدد ساختار انرژی آماده کند.
اخبار برگزیدهنفت و پتروشیمیلینک کوتاه :