عملیات خشم کور
جنگ میان آمریکا و ایران میتواند مسیر سیاسی دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ را بهطور جدی تغییر دهد. این درگیری نهتنها توانایی ترامپ برای کنترل روایتهای سیاسی و اعمال فشار بر دیگر کشورها را تضعیف کرده، بلکه شکافهایی در داخل حزب جمهوریخواه ایجاد کرده است. همزمان، افزایش قیمت انرژی و نااطمینانی در بازارهای جهانی میتواند فشار اقتصادی و سیاسی بر دولت آمریکا را تشدید کند و پیامدهایی فراتر از میدان جنگ داشته باشد.
جهان صنعت نیوز – دونالد ترامپ در طول دوران سیاسی خود بارها نشان داده است که توانایی بالایی در غلبه بر بحرانهای سیاسی و تغییر جهت روایتها به نفع خود دارد. با این حال، جنگ با ایران ممکن است یکی از معدود بحرانهایی باشد که بتواند مسیر ریاستجمهوری او را بهطور جدی تغییر دهد. حتی اگر این جنگ کوتاهمدت باشد، آثار آن میتواند در ادامه دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ باقی بماند؛ و اگر ماهها ادامه پیدا کند، احتمال دارد پیامدهای سیاسی آن بسیار گستردهتر شود.
این درگیری سه ابزار مهم قدرت سیاسی ترامپ را تحت فشار قرار داده است: توانایی او در شکل دادن به واقعیت سیاسی، قدرت استفاده از اهرم فشار در سیاست خارجی و تسلطش بر حزب جمهوریخواه. در شرایط عادی نیز انتظار میرفت پس از انتخابات میاندورهای، بخشی از این قدرتها تضعیف شود، اما جنگ میتواند این روند را بسیار سریعتر کند.
واقعیت جنگ و محدودیتهای روایت سیاسی
ترامپ در عرصه سیاست داخلی آمریکا اغلب توانسته روایت دلخواه خود را بر فضای عمومی تحمیل کند و حتی در شرایط دشوار نیز پیروزی را اعلام کند. او اکنون نیز مدعی است که در جنگ با ایران دست بالا را دارد. با این حال، واقعیتهای میدانی تصویر پیچیدهتری ارائه میدهد.
از یک سو، زیرساختهای ایران آسیب دیده و تعدادی از مقامهای ارشد این کشور از جمله علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ترور شدهاند. با این حال، ساختار حاکمیت ایران همچنان پابرجاست و حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای همچنان در اختیار این کشور قرار دارد.
در همین حال، ایران جنگی موازی در حوزه انرژی جهانی به راه انداخته است. حمله به کشتیها در تنگه هرمز و هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی در منطقه باعث شده بازارهای جهانی واکنش نشان دهند. پس از حمله موشکی ایران به یک مرکز گاز طبیعی در قطر، قیمت نفت برنت به بیش از ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید. چنین افزایش قیمتی میتواند این تصور را در تهران تقویت کند که استراتژی فشار اقتصادی بر بازارهای جهانی کارآمد است.
اهرمهای فشار و بازی طولانیتر ایران
در این جنگ، عامل زمان ممکن است به سود ایران عمل کند. آمریکا و اسرائیل بهتدریج با محدودیت اهداف قابل حمله از طریق عملیات هوایی روبهرو میشوند یا ممکن است ذخایر سامانههای دفاعی برای رهگیری حملات ایران کاهش یابد. در مقابل، ایران همچنان به نظر میرسد تعداد قابل توجهی پهپاد در اختیار دارد.
مهمتر از همه، محدود شدن تردد در تنگه هرمز میتواند فشار بر اقتصاد جهانی را افزایش دهد. هرچه این وضعیت طولانیتر شود، قیمت نفت بیشتر افزایش مییابد و آسیب به اقتصاد جهانی گستردهتر خواهد شد.
ایران همزمان تلاش کرده از دسترسی به این آبراه بهعنوان ابزار چانهزنی استفاده کند. نشانههایی دیده شده که تهران ممکن است عبور امن کشتیهای کشورهای دوست را تضمین کند، در حالی که برای دیگران محدودیت ایجاد کند. اگر تنگه هرمز تا یک ماده دیگر بسته بماند، قیمت نفت حتی میتواند تا حدود ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.
با چنین اهرم فشاری، ایران ممکن است صرفاً به بازگشت به وضعیت پیش از جنگ رضایت ندهد و خواستههایی مانند لغو تحریمها، کاهش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه یا محدود کردن اقدامات اسرائیل را مطرح کند.
فشارهای داخلی بر ترامپ
سرنوشت این جنگ تا حد زیادی به وضعیت داخلی آمریکا و بهویژه جایگاه ترامپ در حزب جمهوریخواه بستگی دارد. ترامپ در انتخابات با وعده دور نگه داشتن آمریکا از جنگهای جدید و کنترل تورم پیروز شد. اما اکنون هزینههای جنگ بهتدریج در حال نمایان شدن است.
تا اینجا دستکم ۱۳ نیروی نظامی آمریکایی جان خود را از دست دادهاند. هرگونه عملیات زمینی در ایران، چه برای دستیابی به ذخایر اورانیوم و چه برای کنترل مراکزی مانند جزیره خارک، میتواند تلفات بیشتری به همراه داشته باشد. در کنار آن، افزایش قیمت انرژی نیز فشار اقتصادی را تشدید کرده است. قیمت متوسط بنزین و گازوئیل در آمریکا به ترتیب به ۳.۸۸ و ۵.۰۹ دلار در هر گالن رسیده است؛ در حالی که در زمان آغاز ریاستجمهوری ترامپ این ارقام ۳.۱۱ و ۳.۷۲ دلار بود.
اگرچه حمایت جمهوریخواهان از جنگ همچنان قابل توجه است، اما نشانههایی از کاهش این حمایت دیده میشود. بخشی از جریان موسوم به MAGA با صدای بلند از این تصمیم انتقاد کرده و آن را نوعی خیانت به وعدههای انتخاباتی ترامپ میداند.
در پشت صحنه نیز بسیاری از سیاستمداران جمهوریخواه از نادیده گرفتن هشدارها درباره اهمیت تنگه هرمز توسط ترامپ خشمگین هستند. در چنین فضایی احتمال از دست رفتن کنترل مجلس نمایندگان توسط جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای افزایش یافته و حتی احتمال از دست دادن اکثریت در سنا نیز بالا رفته است.
پیامدهای اقتصادی و خطر تشدید بحران
اگر جنگ طولانی شود و قیمت نفت همچنان بالا بماند، خطر رکود اقتصادی در آمریکا افزایش مییابد و بازارهای سهام ممکن است سقوط کنند. چنین شرایطی فشار سیاسی بر کاخ سفید را بیشتر خواهد کرد.
حتی اگر درگیریها متوقف شود، بازگشت بازار انرژی و حملونقل دریایی به وضعیت عادی زمانبر خواهد بود. برآوردها نشان میدهد احیای تولید نفت ممکن است چهار تا شش هفته طول بکشد، تثبیت بازارهای نفت چهار تا هشت هفته زمان نیاز داشته باشد و بازگشت کامل حملونقل دریایی به شرایط عادی حدود دو ماه طول بکشد. در این فاصله نیز خطر حملات مجدد ایران میتواند قیمتها را بالا نگه دارد.
خطرات یک رئیسجمهور ضعیفتر
قدرت سیاسی ترامپ تا حد زیادی به تصویر «برنده بودن» او وابسته است. اگر این تصویر آسیب ببیند، احتمال دارد واکنشهای تندتری در پیش گیرد. چنین وضعیتی میتواند سیاست خارجی و داخلی آمریکا را بیثباتتر کند.
در عرصه بینالمللی، ممکن است فشار بر متحدان افزایش یابد یا روابط با برخی کشورها دچار تنش شود. در داخل نیز احتمال تشدید برخورد با رسانههای منتقد یا درگیری با نهادهایی مانند بانک مرکزی مطرح است.
در نهایت، حتی اگر جنگ با ایران پایان یابد، آثار اقتصادی و سیاسی آن ممکن است برای ماهها باقی بماند. هرچه این فشارها بیشتر ادامه یابد، موقعیت سیاسی رئیسجمهور آمریکا نیز شکنندهتر خواهد شد.
اقتصاد کلانپیشنهاد ویژه
لینک کوتاه :