چرا ایران پیشرفتهترین موشکهای خود را هنوز استفاده نکرده است؟
فایننشال تایمز به بررسی وضعیت زرادخانه موشکی ایران و تقابل آن با سیستمهای پدافندی در جریان درگیریهای مستمر در منطقه خلیج فارس پرداخت. در حالی که حملات موشکی ادامه دارد، غیبت پیشرفتهترین موشکهای ایران سوالات استراتژیک مهمی را ایجاد کرده است. تحلیلگران بر این باورند که تهران در حال اجرای یک استراتژی فرسایشی است و تلاش میکند با حفظ موشکهای پیشرفته خود، سیستمهای پدافندی را خسته و تخلیه کند.
جهان صنعت نیوز – کشورهای حاشیه خلیج فارس که این روزها با حملات مستمر موشکی مواجه هستند، با یک پرسش بیپاسخ و بزرگ روبرو شدهاند: پیشرفتهترین موشکهای تهران چه شدهاند؟ به عنوان مثال، موشک «قاسم بصیر» که در اردیبهشت ماه سال گذشته رونمایی شد و میتواند دشمنان را در هر زمان و مکانی هدف قرار دهد، هنوز در این جنگ تقریبا یکماهه با اسرائیل و ایالات متحده در خلیج فارس مورد استفاده قرار نگرفته است. این موشک با کلاهک مانورپذیر ۵۰۰ کیلوگرمی و جستجوگر اپتیکی که امکان اخلال الکترونیکی در آن وجود ندارد، یکی از پیشرفتهترین سلاحهای زرادخانه ایران به شمار میرود. تحلیلگران بر این باورند که این موشکها و چند سیستم بسیار پیشرفته دیگر به چند دلیل احتمالی وارد میدان نبرد نشدهاند؛ یا منهدم شدهاند، یا هنوز به مرحله عملیاتی نرسیدهاند و یا تهران منتظر است تا رهگیرهای پدافندی دشمنان به اتمام برسد تا در آن زمان از آنها استفاده کند.
حمله هفته گذشته به تاسیسات گاز طبیعی مایع «راس لفان» در قطر که به گفته منابع مطلع با استفاده از چندین موشک مجهز به کلاهکهای مانورپذیر انجام شد، خطرات را برای بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس به وضوح نشان داده است.
جیم لامسون، تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، معتقد است که تهران احتمالا توانمندترین سیستمهای خود را به عنوان نیروی ذخیره نگه داشته است. بر اساس اطلاعات موجود، موشکهای پیشرفتهای که هنوز وارد میدان عمل نشدهاند شامل «قاسم بصیر»، موشک مانورپذیر «اعتماد» (مبتنی بر مدل قدیمیتر عماد) و «فتاح-۲» است که طبق گفته ایران دارای یک پرتابه لغزنده فراصوت بوده و رهگیری آن بسیار دشوار است. همچنین موشک مانورپذیر و کوتاهبرد «رعد-۵۰۰» نیز تاکنون در خلیج فارس استفاده نشده است.
استراتژی فرسایشی و تغییر تاکتیکهای پرتاب
حملات شبانه ایران به سمت اسرائیل و اهدافی در خلیج فارس در ابتدا با موشکهای قدیمیتر و با سطح فناوری پایینتر آغاز شد، اما به تدریج معدود موشکهای پیشرفتهتری نیز به سبد این حملات افزوده شدند. این موارد شامل موشک سوخت جامد «سجیل»، موشکهای سنگین «خرمشهر» با کلاهک خوشهای دو تنی، و موشک «خیبرشکن» با کلاهک یک تنی است که در سال ۲۰۲۲ رونمایی شد.
در همین زمان، جنگندههای آمریکایی و اسرائیلی به منظور از بین بردن توان پرتاب، به عملیات جستجو و شکار پرتابگرهای موشکی در روی زمین در داخل خاک ایران ادامه میدهند. ارتش اسرائیل اعلام کرده است که از حدود ۴۷۰ پرتابگر ایران، تخمین زده میشود ۲۰۰ مورد توسط حملات هوایی آمریکا و اسرائیل منهدم شده و تعداد بیشتری نیز در پی این حملات زیر آوار مدفون شدهاند. با وجود این شرایط، حملات ایران موفقیتهایی نیز در پی داشته است که از جمله آنها میتوان به اصابت موشک به پالایشگاه حیفا در روز پنجشنبه و همچنین حمله به تاسیسات راس لفان اشاره کرد.
جنگ فرسایشی و چالشهای پدافندی
در شرایط کنونی، هر دو طرف درگیر یک بازی حدس و گمان هستند و تلاش میکنند یکدیگر را پیش از خود فرسوده سازند. تهران تمایلی ندارد بهترین موشکهای خود را در شرایطی که توسط سیستمهای ضد بالیستیک «ارو» و «فلاخن داوود» سرنگون میشوند، هدر دهد. از سوی دیگر، اسرائیل نیز نمیخواهد رهگیرهای ارزشمند خود را صرف موشکهایی کند که خسارت کم تری در پی دارند. کارشناسان معتقدند که تهران سیاست حفظ زرادخانه موشکی خود را دنبال میکند و احتمالا هنوز صدها موشک در اختیار دارد. این استراتژی به ایران اجازه میدهد با وجود حملات متقابل برای کاهش ظرفیت پرتاب، به شلیکهای خود با سرعتی کمتر اما پیوسته ادامه دهد. در مقابل، سیستم پدافند هوایی چندلایه و پیچیده اسرائیل اگرچه درصد قابل قبولی از تهدیدات را رهگیری میکند، اما این اقدام با هزینه قابل توجه و با استفاده از موجودی محدود رهگیرها انجام میشود. در نهایت، حتی کارآمدترین سیستمهای پدافندی نیز نمیتوانند حفاظت کامل را تضمین کنند و طولانی شدن درگیریها این خطر بزرگ را به همراه دارد که ذخایر پدافندی بسیار سریعتر از توان جایگزینی آنها به پایان برسند.
اخبار برگزیدهسیاسی
لینک کوتاه :