کابوس ۱۵۰ دلاری در بازار نفت؛ اقتصاد جهان در لبه پرتگاه رکود

جهان صنعت نیوز – بازارهای مالی که در ابتدا تصور می‌کردند درگیری‌ها کوتاه‌مدت خواهد بود، اکنون با واقعیت تلخ ورود بحران به هفته پنجم و نوسانات مداوم در چشم‌انداز کاهش تنش‌ها روبرو هستند. بدترین سناریوها برای سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران در حال تحقق است. بسته شدن طولانی‌مدت تنگه هرمز، از نظر حجمی، می‌تواند شوک نفتی به مراتب بزرگ‌تری نسبت به بحران‌های دهه هفتاد میلادی ایجاد کند.

اگرچه وابستگی اقتصاد جهانی به نفت نسبت به گذشته کاهش یافته، اما این سوخت همچنان شریان حیاتی حمل‌ونقل و صنعت است. از زمان آغاز درگیری‌ها، قیمت نفت با رشدی حدود ۵۰ درصدی، از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است. تحلیلگران هشدار می‌دهند که با تثبیت انتظارات مبنی بر حبس طولانی‌مدت عرضه نفت منطقه، قیمت‌ها ممکن است از سطح ۱۵۰ دلار فراتر روند؛ سطحی که تداوم آن، احتمال وقوع یک رکود اقتصاد جهانی را به شدت افزایش می‌دهد. همزمان، تهدید علیه عرضه جهانی گاز نیز به واقعیت پیوسته است. آسیب‌های وارد شده به بزرگ‌ترین کارخانه گاز طبیعی مایع جهان در قطر که به توقف تولید آن انجامیده، قیمت گاز را در سراسر اروپا و آسیا به شدت افزایش داده است.

مخمصه سیاست‌گذاری پولی و لرزه بر بازارهای مالی

این شوک‌های قیمتی، بانک‌های مرکزی بزرگ جهان را در وضعیت بغرنجی گرفتار کرده است. نهادهایی چون فدرال رزرو ایالات متحده، بانک مرکزی اروپا و بانک مرکزی انگلستان در ارزیابی اولیه خود، تصمیم به تثبیت نرخ‌های بهره گرفتند. با این حال، هر چه قیمت انرژی برای مدت طولانی‌تری بالا بماند، خطر نهادینه شدن انتظارات تورمی بیشتر می‌شود.

از سوی دیگر، افزایش نرخ‌های بهره در بحبوحه بی‌ثباتی اقتصاد جهانی، پیامدهای دومینوی خطرناکی در پی دارد. بازارهای سهام ممکن است با اصلاحات شدیدی روبرو شوند که به ویژه سبدهای سرمایه‌گذاری متمرکز بر سهام فناوری با ارزش‌گذاری بالا را به شدت پایین خواهد کشید. بازارهای خصوصیِ ملتهب، فشار بیشتری را متحمل خواهند شد و با توجه به نیاز احتمالی دولت‌ها به ارائه بسته‌های حمایتی، بازده اوراق قرضه دولتی نیز ممکن است روندی صعودی به خود بگیرد.

نقشه جهانی آسیب‌پذیری اقتصادی و اخلال در زنجیره تامین

در این تلاطم جهانی، میزان آسیب‌پذیری اقتصادها یکسان نیست. کشورهای اروپایی که وابستگی انرژی خود را از منابع قبلی به ایالات متحده تغییر داده‌اند، اکنون با سپرهای مالی محدودی برای محافظت از خانوارها و مشاغل در برابر جهش قیمت انرژی مواجه‌اند. آن‌ها همچنین باید با اقتصادهای آسیایی نظیر کره جنوبی و تایوان  که به شدت به نفت و گاز خاورمیانه وابسته‌اند و ذخایر محدودی دارند برای تامین انرژی رقابت کنند. کشورهای در حال توسعه نیز همزمان با کاهش جریان حواله‌های ارزی از خاورمیانه و کمبود مواد غذایی دست و پنجه نرم می‌کنند. حتی ایالات متحده به عنوان یک صادرکننده خالص انرژی، به ویژه با توجه به افزایش تقاضای ناشی از توسعه مراکز داده، از ترکش‌های افزایش قیمت انرژی در امان نخواهد بود.

فراتر از حوزه انرژی، توقف عرضه محصولات حیاتی دیگری نظیر کود، هلیوم و گوگرد از مسیر تنگه هرمز، صنایع مختلفی از تولید تراشه‌های نیمه‌رسانا گرفته تا بخش کشاورزی را در وضعیت هشدار قرار داده است.

تداوم این بحران، کمبودها، جهش‌های قیمتی و اختلالات زنجیره تامین را وخیم‌تر خواهد کرد. بازارهای جهانی و دولت‌ها توانایی انطباق سریع با انسداد گلوگاه‌های حیاتی تجارت را ندارند. حتی در صورت پایان زودهنگام درگیری‌ها، امنیت این آبراه‌های استراتژیک برای همیشه زیر سوال رفته است. تجارت، حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری در منطقه خلیج فارس دیگر به روال سابق باز نخواهد گشت و این بحران، جای زخم پاک‌نشدنی خود را بر پیکره اقتصاد جهانی بر جای خواهد گذاشت.

اخبار برگزیدهاقتصاد کلان