پنج هدف کلیدی ترامپ در جنگ با ایران؛ شکاف میان ادعاهای واشنگتن و واقعیتهای میدانی
واشنگتن پست| دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از توافق بر سر یک آتشبس شکننده دو هفتهای، عملیات نظامی شش هفتهای علیه ایران را یک پیروزی کامل و قاطع توصیف کرده است. با این حال، تحلیلگران و کارشناسان امنیتی با بررسی پنج هدف اصلی اعلامشده از سوی واشنگتن، معتقدند که ادعاهای دولت آمریکا با واقعیتهای میدانی فاصله دارد. اگرچه زیرساختهای نظامی، دریایی و هستهای ایران متحمل ضربات سنگینی شدهاند، اما تداوم شلیک موشکهای دقیق، مسدود ماندن تنگه هرمز، فعالیت گروههای نیابتی و انتقال قدرت به رهبری جدید در تهران نشان میدهد که رویارویی واشنگتن و تهران با پیچیدگیهای خطرناکی روبهرو است و جنگ عملاً تنها در وضعیت توقف موقت قرار دارد.
جهان صنعت نیوز – با اعلام یک آتشبس موقت و دو هفتهای، رئیسجمهور ایالات متحده حملات شش هفتهای اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران را یک دستاورد تمامعیار خواند. ترامپ در آغاز این حملات که با عنوان «عملیات خشم حماسی» شناخته میشود، اهداف بلندپروازانهای از جمله نابودی برنامه موشکی، انهدام کامل نیروی دریایی، جلوگیری دائمی از دستیابی به سلاح هستهای و در نهایت هموار کردن مسیر برای تغییر حکومت در ایران را ترسیم کرده بود. اکنون و در آستانه دیدار مقامات آمریکایی و ایرانی برای مذاکره بر سر یک توافق صلح طولانیمدت، ارزیابی کارشناسان نشان میدهد که دستاوردهای عملیاتی واشنگتن تطابق کاملی با ادعاهای مطرح شده ندارد.
یکی از مهمترین وعدههای دولت آمریکا، نابودی کامل صنعت موشکی ایران بود. پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، ادعا کرده است که برنامه موشکی، سکوهای پرتاب و کارخانههای تولید پهپاد ایران به صورت کاربردی از بین رفته و با خاک یکسان شدهاند. با این وجود، ناظران مستقل این ادعا را با دیده تردید مینگرند.
الکس وطنخواه، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه، تاکید میکند که برنامه موشکی بالستیک ایران یک صنعت کاملاً بومی است که از دهه ۱۹۸۰ پایهگذاری شده و به طور کامل نابود نشده است.
تحلیلهای مرکز سوفان نیز نشان میدهد که اگرچه حجم آتش موشکی ایران کاهش یافته، اما همچنان روزانه تا ۲۰ موشک به سمت اسرائیل شلیک میکند. این موشکها در مقایسه با روزهای ابتدایی جنگ، دقت و قدرت کشندگی بیشتری یافته و توانایی فرار از سامانههای رهگیری را دارند.
نیک کارل، کارشناس خاورمیانه در موسسه امریکن اینترپرایز، معتقد است که حتی با کاهش ۹۰ درصدی شلیکها، همان ۱۰ درصد باقیمانده تهدیدی جدی برای منافع آمریکا و شرکای آن محسوب میشود و به صفر رساندن کامل این توانایی، هدفی بسیار دشوار و دور از دسترس است.
سرنوشت نیروی دریایی و معمای تنگه هرمز
محور دوم ادعاهای مقامات پنتاگون، انهدام کامل نیروی دریایی ایران است. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، اعلام کرده است که بیش از ۹۰ درصد ناوگان متعارف ایران شامل ۱۵۰ کشتی، نیمی از قایقهای تندرو تهاجمی سپاه پاسداران و ۹۵ درصد از مینهای دریایی نابود شدهاند. کارشناسان نیز تایید میکنند که نیروی دریایی ایران به شدت تحلیل رفته است، اما جوزف راجرز، کارشناس مسائل هستهای و نیک کارل تاکید دارند که مفهوم «نابودی کامل» در اینجا گمراهکننده است. مشکل اصلی اینجاست که تنگه هرمز همچنان مسدود است. ایران برای اعمال فشار در این آبراه استراتژیک و هدف قرار دادن نفتکشهای تجاری، بیش از آنکه به کشتیها و مینهای دریایی متکی باشد، از جنگافزارهای نامتقارن مانند موشکها و پهپادها استفاده میکند؛ موضوعی که نشاندهنده یک جنگ اقتصادی تمامعیار از سوی تهران است.
در کنار این موارد، مهار گروههای نیابتی ایران در خاورمیانه هدف دیگری بود که در ابتدای جنگ مطرح شد. بهنام بنطالبلو، مدیر برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، خاطرنشان میکند که عملیات نظامی اخیر مستقیماً روی توان نظامی خود ایران متمرکز بود و تلاش مستقیمی علیه گروههای نیابتی صورت نگرفت. هرچند ضربه به حامی اصلی این گروهها توانسته فشار نظامی اسرائیل بر آنها را مضاعف کند، اما این بحران همچنان در منطقه شعلهور است. مستثنی شدن لبنان از توافق آتشبس و تداوم حملات اسرائیل به مواضع حزبالله، حتی با وجود درخواستهای ترامپ برای کاهش تنشها، ایران را به تهدید برای خروج از توافق واداشته است.
چالش ذخایر اورانیوم و توهم تغییر حاکمیت
تضمین عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای، یکی دیگر از اهداف محوری واشنگتن بود. ترامپ پیشتر ادعا کرده بود که تاسیسات هستهای ایران در جریان عملیات «چکش نیمهشب» کاملاً نابود شده است. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که اورانیوم غنیشده همچنان در خاک ایران وجود دارد. اگرچه ترامپ از طرحی مشترک با ایران برای حفاری و خارج کردن این ذخایر عمیقاً مدفون سخن گفته، اما تهران هیچگاه چنین همکاریای را تایید نکرده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که ورودی این تاسیسات زیرزمینی کاملاً پوشانده شده است و به گفته راجرز، استخراج این مواد نیازمند یک عملیات نظامی و مهندسی بسیار عظیم و خطرناک برای منفجر کردن ورودیهاست. هرچند پنتاگون طرحهایی برای مصادره این اورانیوم در دست دارد، اما اجرای آن با ریسکهای بیشماری همراه است.
در نهایت، موضوع تغییر رژیم در ایران که با شهادت آیتالله علی خامنهای و دهها تن از فرماندهان ارشد نظامی و اطلاعاتی در روز نخست جنگ به اوج خود رسید، با واقعیتهای متفاوتی در ساختار قدرت ایران مواجه شده است. ترامپ مدعی است که یک «تغییر رژیم بسیار سازنده» در ایران رخ داده است، اما تحلیلگران تاکید دارند که آنچه اتفاق افتاده، صرفاً تغییر رهبری بوده است نه تغییر کل ساختار حاکمیت. جانشینی آیت االله مجتبی خامنهای پیامی آشکار از ایستادگی در برابر واشنگتن مخابره میکند. بنابراین، احتمال تسلیم شدن تهران به شیوهای که دولت ترامپ انتظار دارد، بسیار ضعیف است و مسیر پیشرو پر از تنش و دستاندازهای خطرناک خواهد بود.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :