چرا جنگ ایران و آمریکا تمام نمیشود؟
برخلاف تصور رایج در بازارهای مالی، جنگ میان ایران و آمریکا نهتنها چشمانداز پایان سریع ندارد بلکه در ساختار فعلی انگیزههای دو طرف آن را به یک درگیری فرسایشی تبدیل کرده است. نبود مسیر خروج روشن، تداوم ابزارهای فشار متقابل و نقش بازیگران ثالث مانند چین، این جنگ را به وضعیتی پایدار اما پرهزینه سوق داده است.
جهان صنعت نیوز – تحولات اخیر نشان میدهد که عملیات نظامی آمریکا علیه ایران، که با عنوان خشم حماسی شناخته میشود، بهجای ایجاد یک مسیر سریع برای حلوفصل بحران، به جستوجویی پیچیده برای یافتن راه خروج تبدیل شده است. فایننشال تایمز برخلاف برخی برآوردهای خوشبینانه، هیچ مسیر مشخصی برای پایان این جنگ وجود ندارد که بدون بازگشت به همان نقطه اولیه یعنی تداوم تنش ممکن باشد.
پیشنهاد اخیر ایران این بنبست را بهخوبی نشان میدهد. در این طرح، ایران حاضر شده در ازای رفع محاصره، تنگه هرمز را بازگشایی کند و موضوع هستهای را به مذاکرات بعدی موکول کند. این پیشنهاد از سوی آمریکا رد شد، اما در عین حال مشخص نیست واشنگتن بتواند گزینه بهتری بهدست آورد. این وضعیت نشاندهنده محدودیتهای واقعی در قدرت چانهزنی دو طرف است.
منطق تداوم جنگ از نگاه ایران
یکی از ویژگیهای کلیدی این درگیری، انگیزه بالای ایران برای ادامه آن است. از منظر تهران، هرگونه توافق کوتاهمدت بدون تضمینهای معتبر، میتواند به بازگشت سیاست تغییر رژیم منجر شود. نوسانات رفتاری ترامپ از وعدههای همکاری تا تهدیدهای شدید اعتماد به تعهدات آمریکا را دشوار کرده است.
در چنین شرایطی، طولانی شدن بسته بودن تنگه هرمز میتواند بهعنوان یک ابزار فشار عمل کند تا آمریکا هزینههای اقتصادی و ژئوپلیتیکی این وضعیت را بپذیرد. حتی در صورت دستیابی به توافقی موقت، هر دو طرف ابزارهای تهدید خود را حفظ خواهند کرد: آمریکا از طریق ازسرگیری حملات نظامی، و ایران از طریق بستن مجدد تنگه. در این میان، اهمیت حیاتی بازگشایی تنگه برای آمریکا باعث میشود اهرم فشار ایران مؤثرتر ارزیابی شود.
توافق ناقص؛ شکاف میان اهداف اعلامی و واقعی
حتی در سناریوی دستیابی به توافق هستهای، بخش مهمی از اختلافات حلنشده باقی میماند. برنامه موشکی ایران و شبکه نیروهای نیابتی منطقهای از جمله موضوعاتی هستند که در چارچوب فعلی مذاکرات نادیده گرفته شدهاند. این در حالی است که برای کشورهای خلیج فارس، مهار توان موشکی و پهپادی ایران به اندازه محدودسازی برنامه هستهای اهمیت دارد، زیرا امنیت مدلهای اقتصادی آنها که به نیروی کار خارجی وابسته است به کاهش این تهدیدها وابسته است.
برای نتانیاهو نیز، پایان حمایت ایران از گروههای مسلح منطقهای تقریباً هموزن مهار برنامه هستهای است. از این رو، حتی در صورت توافق میان ایران و آمریکا، امکان مداخله بازیگران دیگر بهویژه اسرائیل و بازگشت به چرخه تنش همچنان وجود دارد.
این نکته قابل توجه است که یکی از انتقادهای اصلی ترامپ به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در دوران باراک اوباما، نادیده گرفتن همین موضوعات بود، اما اکنون خود او در عمل به چارچوبی مشابه تن داده است.
نقش زمان و ملاحظات سیاسی آمریکا
یکی از متغیرهای مهم در کوتاهمدت، ملاحظات سیاسی داخلی و بینالمللی آمریکا است. ترامپ بهدنبال برگزاری دیداری با شی جی پینگ رئیس جمهور چین در یک ماه آینده است و تمایل دارد پیش از آن، به یک خروج موقت از بحران خلیج فارس دست یابد. این موضوع میتواند انگیزهای برای پذیرش یک توافق موقت ایجاد کند. با این حال، چنین خروجی اگر بدون حل مسائل بنیادین باشد، صرفاً به تعلیق بحران منجر میشود.
چرا این جنگ احتمالاً طولانی خواهد بود؟
پایان جنگ زمانی رخ میدهد که یکی از طرفین پیروز شود یا هر دو طرف به سطحی از فرسودگی برسند که ادامه درگیری را غیرمنطقی بدانند. در شرایط فعلی، هیچیک از این دو سناریو محتمل به نظر نمیرسد. حمله زمینی آمریکا که میتواند معادله را تغییر دهد گزینهای پرهزینه است که واشنگتن تمایلی به آن ندارد.
در این میان، نقش چین بهعنوان یک عامل کلیدی برجسته میشود. محاصره آمریکا عملاً شامل نفتکشهایی که به مقصد چین حرکت میکنند نمیشود، زیرا اقدام علیه داراییهای چین میتواند به درگیری مستقیم میان دو قدرت منجر شود. این مسئله به ایران امکان میدهد جریان درآمدی خود را تا حدی حفظ کند.
علاوه بر این، نقش پاکستان بهعنوان مسیر جایگزین تجاری با اجازه استفاده ایران از مسیر زمینی دامنه اثرگذاری محاصره را کاهش داده است. این عوامل باعث میشوند ایران بتواند فشارها را برای مدت طولانیتری تحمل کند.
جنگی که پایان ندارد
جنگ ایران و آمریکا در وضعیتی قرار گرفته که نه پیروزی سریع برای هیچیک از طرفین قابل تصور است و نه مسیر خروج پایداری در دسترس است. ترکیب انگیزههای راهبردی ایران برای تداوم درگیری، محدودیتهای آمریکا در اعمال فشار حداکثری، و نقش حمایتهای غیرمستقیم بازیگران ثالث، این جنگ را به یک درگیری فرسایشی تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، تعیین زمان پایان جنگ بیش از آنکه در اختیار آمریکا باشد، به توان ایران در ادامه مقاومت و مدیریت منابع خود وابسته است.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :