بحران واقعی نفت تازه شروع شده است
اکونومیست: بازار جهانی نفت با وجود یکی از بزرگترین شوکهای عرضه تاریخ، هنوز بهدرستی واقعیت را قیمتگذاری نکرده است. شکاف میان اختلال واقعی در عرضه و انتظارات خوشبینانه معاملهگران که بر بازگشت سریع به تعادل تأکید دارند، نشان میدهد بازارها ریسک ژئوپلیتیک و پیچیدگیهای فیزیکی تجارت نفت را دستکم گرفتهاند؛ وضعیتی که میتواند به جهشهای قیمتی بیشتر و شوک تورمی جدید منجر شود.
جهان صنعت نیوز – تحلیلگران انرژی از همان ابتدای جنگ ایران هشدار داده بودند که بسته شدن تنگه هرمز، با حذف حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت، بزرگترین شوک عرضه تاریخ را رقم زده است. در چنین شرایطی، انتظار میرفت قیمت نفت برنت به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد. با این حال، تا اواسط آوریل قیمتها همچنان زیر ۹۰ دلار باقی مانده بود و تنها در روزهای پایانی ماه، همزمان با تشدید نگرانیها، به بالای ۱۲۵ دلار رسید.
این تأخیر در واکنش بازار، نشانهای از فاصله میان واقعیت فیزیکی بازار نفت و انتظارات معاملهگران است. حتی اکنون نیز بازار آتی نفت پیشبینی میکند قیمتها در ادامه سال کاهش یافته و تا پایان ۲۰۲۶ به حدود ۸۸ دلار برسد؛ فرضی که بر سه پیششرط استوار است: توافق سریع میان آمریکا و ایران، بازگشایی کامل تنگه هرمز و بازگشت سریع عرضه فرآوردههای نفتی به سطح عادی. هر سه فرض با تردید جدی مواجهاند.
محدودیتهای واقعی عرضه؛ نشانههای کمبود
واقعیت بازار نشان میدهد شرایط بسیار شکنندهتر از آن چیزی است که قیمتها منعکس میکنند. در ابتدای جنگ، ذخایر نفتی و محمولههای در حال انتقال تا حدی نقش ضربهگیر را ایفا کردند، اما تا ۲۰ آوریل، نفتکشهایی که پیش از بحران از تنگه عبور کرده بودند، به مقصد رسیدهاند. اکنون ذخایر در مسیر کاهش به پایینترین سطح از زمان آغاز پایش ماهوارهای در سال ۲۰۱۸ قرار دارند.
در همین حال، حجم بنزین، گازوئیل و سوخت جت در دریا بهشدت کاهش یافته و کمبود عرضه در حال تبدیل شدن به یک واقعیت اجتنابناپذیر است. این مسئله در زمانی رخ میدهد که تقاضای سوخت در آمریکا، با آغاز فصل سفرهای تابستانی، در حال افزایش است.
نشانههای اختلال در بازار جهانی بهوضوح قابل مشاهده است. در آسیا، صنعت پتروشیمی ناچار به کاهش ظرفیت شده و قیمت گازوئیل و سوخت جت دو برابر شده است. در اروپا، این افزایش حتی از دو برابر نیز فراتر رفته است. گزارشهایی نیز از فروش گازوئیل با قیمتهای بسیار بالا و تا ۶۰۰ دلار برای هر بشکه منتشر شده است.
برخلاف بازارهای مالی که میتوانند برای مدتی از واقعیت اقتصادی فاصله بگیرند، قیمت نفت مستقیماً به مصرف واقعی در پمپبنزینها، بنادر و فرودگاهها وابسته است. در نهایت، اگر عرضه کمتر از تقاضا باشد، قیمتها ناگزیر افزایش مییابند تا تعادل برقرار شود.
چرا بازار همچنان خوشبین است؟
با وجود این نشانهها، بازارها همچنان سناریوی خوشبینانهای را دنبال میکنند. بخشی از این خوشبینی به این تصور بازمیگردد که ترامپ در صورت افزایش بیش از حد قیمتها، برای جلوگیری از پیامدهای اقتصادی و سیاسی مداخله خواهد کرد. از سوی دیگر، تصور میشود اقتصاد ایران نیز برای تأمین منابع مالی خود به توافق نیاز دارد.
اما این تحلیلها ممکن است سادهانگارانه باشد. ایران پیشتر نیز دورههای طولانی محدودیت صادرات نفت را پشت سر گذاشته و به دلیل ساختار سیاسی خود، میتواند فشار اقتصادی را تحمل کند. در مقابل، اقداماتی مانند تشدید حملات نظامی از سوی آمریکا میتواند روند مذاکرات را پیچیدهتر کند، نه تسریع.
از سوی دیگر، محاسبات ایران درباره محدودیتهای سیاسی آمریکا از جمله انتخابات میاندورهای ممکن است نادرست باشد. حتی اگر قیمتهای بالا برای آمریکا هزینهزا باشد، ممکن است سیاستگذاران بهجای امتیازدهی، به ابزارهای دیگری مانند محدود کردن صادرات فرآوردههای نفتی متوسل شوند.
حتی اگر توافقی میان دو کشور حاصل شود، بازگشت بازار به شرایط عادی زمانبر خواهد بود. مذاکرات بر سر جزئیات یک توافق هستهای میتواند ماهها طول بکشد و در این مدت، عدم قطعیت ادامه خواهد داشت. همچنین، ایران پس از تجربه اخیر، ممکن است از تهدید بستن تنگه بهعنوان اهرم فشار در آینده استفاده کند.
از نظر عملیاتی نیز بازگشت به وضعیت عادی با چالشهای متعددی همراه است. نفتکشهای منتظر ممکن است بهسرعت وارد بازار شوند، اما بازگشت نفتکشهای خالی به منطقه زمانبر خواهد بود. پاکسازی تنگه از مینها ممکن است ماهها طول بکشد. هزینههای بیمه حملونقل بهشدت افزایش یافته و ممکن است نیاز به مداخله دولتها برای پوشش ریسکها باشد. علاوه بر این، توقف تولید میتواند به میادین نفتی آسیب زده باشد و بازگرداندن ظرفیت پالایشگاهها نیز فوری نخواهد بود.
پیامدهای کلان؛ شوک تورمی دوم؟
در سطح کلان، جهان ممکن است با دومین شوک تورمی بزرگ دهه اخیر پس از بحران کرونا مواجه شود. بانکهای مرکزی با چالش جدی کنترل تورم روبهرو خواهند شد. در آسیا، برخی دولتها اقداماتی مانند کاهش ساعات کاری را آغاز کردهاند. در اروپا نیز احتمالاً سیاستگذاران ناچار خواهند شد از تمرکز بر تحریک تقاضا به سمت مدیریت کمبود و اولویتبندی مصرف حرکت کنند، بهویژه برای حفظ خدمات حیاتی مانند توزیع غذا.
به طور کلی بازار نفت هنوز بهطور کامل واقعیت بحران را درک نکرده است. فاصله میان انتظارات خوشبینانه و محدودیتهای واقعی عرضه، نشاندهنده ریسک بالای اصلاح قیمتی در آینده است. اگرچه تجربههای گذشته باعث شده معاملهگران به بازگشت سریع تعادل اعتماد داشته باشند، اما شرایط فعلی با پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای فیزیکی میتواند این بار متفاوت باشد. در چنین فضایی، احتمال وقوع یک شوک قیمتی و اقتصادی شدید بیش از آن چیزی است که بازارها در حال حاضر در نظر گرفتهاند.
اخبار برگزیدهنفت و پتروشیمیلینک کوتاه :