از وال‌استریت تا توکیو؛ جنگ ایران بازارهای جهانی را لرزاند

جهان صنعت نیوز – بر اساس برآوردهای فایننشال تایمز، افزایش شدید قیمت انرژی ناشی از جنگ ایران احتمالاً نرخ تورم آمریکا را در ماه آوریل به بالاترین سطح از سال ۲۰۲۳ رسانده است. اقتصاددانانی که توسط بلومبرگ مورد نظرسنجی قرار گرفته‌اند، انتظار دارند تورم سالانه مصرف‌کننده در آمریکا به ۳.۸ درصد برسد؛ رقمی که نسبت به ۳.۳ درصد ماه مارس افزایش قابل توجهی نشان می‌دهد.

همزمان، تورم هسته که اثر قیمت‌های پرنوسان غذا و انرژی را حذف می‌کند، نیز احتمالاً از ۲.۶ درصد به ۲.۷ درصد افزایش یافته است. اهمیت این شاخص در آن است که سیاستگذاران پولی و فعالان بازار از آن برای ارزیابی میزان سرایت افزایش هزینه‌ها به کل اقتصاد استفاده می‌کنند.

تورم عمومی به‌طور طبیعی نسبت به قیمت انرژی حساس‌تر است و بنابراین جهش قیمت نفت پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در پایان فوریه، فشار مستقیمی بر شاخص تورم وارد کرده است. با این حال، تمرکز اصلی معامله‌گران و بانک مرکزی آمریکا بر این مسئله قرار دارد که آیا شرکت‌ها در حال انتقال هزینه‌های بالاتر انرژی به مصرف‌کنندگان هستند یا خیر.

اقتصاددانان سیتی‌گروپ معتقدند رشد تورم هسته لزوماً ناشی از انرژی نیست، بلکه بخشی از آن به اختلالات آماری ناشی از تعطیلی دولت آمریکا در ماه‌های اکتبر و نوامبر بازمی‌گردد. به گفته آنها، بخشی از داده‌های تورم مسکن در آن دوره جمع‌آوری نشده بود و اکنون نوعی اثر جبرانی در حال وقوع است؛ به این معنا که افزایش قیمت‌های چند ماه به‌صورت همزمان در داده‌های جدید منعکس می‌شود.

تغییر انتظارات درباره سیاست فدرال رزرو

یکی از مهم‌ترین آثار جنگ ایران، تغییر انتظارات بازار نسبت به سیاست پولی آمریکا بوده است. در ابتدای سال ۲۰۲۶، معامله‌گران بازارهای آتی انتظار داشتند فدرال رزرو طی سال دو یا سه مرحله نرخ بهره را هر بار به میزان ۰.۲۵ واحد درصد کاهش دهد.

اما اکنون تصویر کاملاً تغییر کرده است. بازارها دیگر تقریباً هیچ احتمال جدی برای کاهش نرخ بهره در ماه‌های آینده قائل نیستند و حتی احتمال افزایش نرخ بهره تا بهار سال آینده را حدود یک‌سوم برآورد می‌کنند.

این تغییر انتظارات نشان می‌دهد جنگ ایران فقط یک بحران ژئوپلیتیکی نیست، بلکه به عاملی تعیین‌کننده در مسیر سیاست پولی آمریکا تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی و نگرانی از موج جدید تورم، فضای مانور فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره را محدود کرده و حتی احتمال بازگشت سیاست‌های انقباضی را افزایش داده است.

ین ژاپن زیر فشار جنگ انرژی

اثرات جنگ تنها به آمریکا محدود نمانده و بازار ارز ژاپن نیز تحت تاثیر قرار گرفته است. دولت ژاپن از پایان آوریل تاکنون احتمالاً حدود ۱۰ تریلیون ین، معادل ۶۰ میلیارد دلار، برای حمایت از پول ملی خود مداخله ارزی انجام داده است.

ین پس از آنکه نرخ برابری دلار از ۱۶۰ ین عبور کرد، تقویت شد و اکنون زیر سطح ۱۵۷ معامله می‌شود. تحلیلگران مدت‌ها بود سطح ۱۶۰ را خط قرمز مقامات ژاپنی می‌دانستند.

با این حال، تجربه سال ۲۰۲۴ نشان داده بود که مداخلات ارزی به‌تنهایی الزاماً اثر پایدار ندارند. در آن زمان نیز ژاپن بین آوریل تا مه مداخله گسترده‌ای انجام داد، اما چند ماه بعد دوباره مجبور به ورود به بازار شد.

به اعتقاد تحلیلگران، تداوم تقویت ین این بار به دو عامل وابسته است؛ نخست کاهش تنش‌های خاورمیانه و افت قیمت نفت، و دوم احتمال اتخاذ مواضع انقباضی‌تر از سوی بانک مرکزی ژاپن. از آنجا که ژاپن واردکننده بزرگ انرژی است، افزایش قیمت نفت ناشی از جنگ ایران فشار مضاعفی بر اقتصاد این کشور وارد کرده و ارزش ین را تضعیف کرده است.

رشد اقتصادی بریتانیا زیر سایه جنگ

فایننشال تایمز همچنین به وضعیت اقتصاد بریتانیا می‌پردازد؛ جایی که داده‌های جدید احتمالاً از رشد نسبتاً مناسب اقتصاد در سه‌ماهه نخست سال حکایت دارند. بانک مرکزی انگلستان رشد ۰.۵ درصدی و اقتصاددانان مورد نظرسنجی رویترز رشد ۰.۶ درصدی را برای این دوره پیش‌بینی کرده‌اند.

در نگاه نخست، رشد بالاتر می‌تواند زمینه‌ساز افزایش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی باشد، زیرا فعالیت اقتصادی قوی‌تر معمولاً فشارهای قیمتی را تشدید می‌کند. اما بانک مرکزی انگلستان نسبت به کیفیت این رشد تردید دارد و معتقد است بخشی از آن ناشی از الگوهای آماری غیرعادی است که در سال‌های اخیر نیز مشاهده شده بود.

بر همین اساس، بانک مرکزی برآورد کرده رشد واقعی و زیربنایی اقتصاد بریتانیا در سه‌ماهه نخست تنها حدود ۰.۲ درصد بوده است؛ رقمی که نشان‌دهنده افزایش ظرفیت خالی در اقتصاد است.

در عین حال، اقتصاددانان به‌طور مشخص روی داده‌های ماه مارس تمرکز کرده‌اند تا میزان اثرگذاری جنگ ایران بر رفتار مصرف‌کنندگان و بنگاه‌ها را ارزیابی کنند. افزایش قیمت بنزین و رشد نااطمینانی، به گفته تحلیلگران، تازه از ماه مارس به‌صورت جدی وارد اقتصاد بریتانیا شده است.

همین مسئله باعث شده پیش‌بینی رشد اقتصادی بریتانیا برای کل سال ۲۰۲۶ کاهش یابد. اقتصاددانان اکنون رشد ۰.۶ درصدی را پیش‌بینی می‌کنند؛ در حالی که پیش از جنگ این رقم حدود ۱ درصد برآورد می‌شد.

جنگی که به متغیر اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شد

جنگ ایران به یکی از متغیرهای کلیدی اقتصاد بین‌الملل تبدیل شده است. بازارها اکنون نه‌تنها تحولات نظامی، بلکه اثرات ثانویه جنگ بر انرژی، تورم، نرخ بهره، ارزها و رشد اقتصادی را به‌دقت دنبال می‌کنند.

افزایش قیمت انرژی، محدود شدن فضای کاهش نرخ بهره، فشار بر اقتصادهای واردکننده انرژی و افزایش نااطمینانی در بازارها، همگی نشان می‌دهد بحران خاورمیانه اکنون به بخشی از معادلات اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شده و تصمیم‌گیری بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاران را تحت تاثیر قرار داده است.

اخبار برگزیدهاقتصاد کلان