دیدار بزرگ، دستاورد کوچک؛ دو روایت از دیدار ترامپ و شی در پکن
دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ در پکن با نمایش دیپلماتیک پررنگ و لحن دوستانه همراه بود و هر دو رهبر آن را موفقیتآمیز توصیف کردند. با این حال روایتهای رسمی آمریکا و چین درباره نتایج مذاکرات تفاوتهای قابل توجهی دارد و نشانهای از پیشرفت ملموس در موضوعات کلیدی از جنگ تجاری گرفته تا تایوان، ایران و هوش مصنوعی دیده نمیشود. همین اختلاف روایتها نشان میدهد که دو کشور نهتنها در بسیاری از مسائل اختلاف دارند، بلکه حتی درباره ماهیت دستاوردهای این دیدار نیز برداشتهای متفاوتی ارائه میکنند.
جهان صنعت نیوز – دونالد ترامپ برای نخستینبار از سال ۲۰۱۷ به چین سفر کرد و طی دو روز مذاکرات فشردهای با شی جینپینگ در پکن انجام داد. این دیدار شامل بیش از دو ساعت گفتوگو، ضیافت رسمی دولتی و حتی بازدید مشترک از معبد آسمان (مجموعهای ۶۰۰ ساله که امپراتوران چین در آن برای برداشت خوب دعا میکردند) بود. ترامپ در این سفر گروهی از مدیران برجسته شرکتهای آمریکایی از جمله ایلان ماسک مدیرعامل تسلا و جنسن هوانگ مدیر انویدیا را نیز همراه داشت.
هر دو رهبر تلاش کردند تصویری مثبت از نتایج دیدار ارائه دهند. شی جینپینگ اعلام کرد دو کشور به اجماع مهمی برای حفظ ثبات روابط اقتصادی و تجاری، گسترش همکاریهای عملی و مدیریت نگرانیهای متقابل دست یافتهاند. او همچنین جنبش «عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم» ترامپ را با هدف سیاسی خود یعنی «نوزایی بزرگ ملت چین» مقایسه کرد. ترامپ نیز از شی به عنوان دوست یاد کرد، از چین تمجید کرد و گفت دو کشور به توافقهای تجاری فوقالعادهای رسیدهاند. او همچنین از شی دعوت کرد در حدود ۲۴ سپتامبر به آمریکا سفر کند.
با این حال چند ساعت پس از پایان سفر، هنوز مشخص نبود که آیا مهمترین هدف مذاکرات (تمدید آتشبس یکساله در جنگ تجاری) به نتیجه رسیده است یا خیر؟
جنگ تجاری؛ پیشرفت ادعایی بدون اعلام رسمی
اقتصاد جهانی سال گذشته زمانی دچار تلاطم شد که دولت ترامپ تعرفههایی تا ۱۴۵ درصد بر برخی کالاهای چینی وضع کرد و چین نیز در پاسخ اقدام مشابهی انجام داد و صادرات عناصر خاکی کمیاب را محدود کرد. آخرینبار در اکتبر گذشته و در دیدار دو رهبر در کره جنوبی، دو کشور به آتشبسی یکساله در این جنگ تجاری رسیده بودند.
پیش از نشست پکن، مذاکرات مقدماتی میان اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا و هه لیفنگ معاون نخستوزیر چین در سئول برگزار شد. بسنت اعلام کرد دو طرف در حال بررسی ایجاد هیئت تجارت برای کاهش تعرفه برخی صادرات کمحساسیت چین و همچنین هیئت سرمایهگذاری برای تسهیل برخی سرمایهگذاریهای چینی در آمریکا هستند. همچنین پیشنهاد شده پروتکلی برای جلوگیری از دسترسی بازیگران غیردولتی به قدرتمندترین مدلهای هوش مصنوعی ایجاد شود.
با وجود این، هیچیک از این موارد در پایان نشست به طور رسمی اعلام نشد. ترامپ حتی پس از ترک چین به خبرنگاران گفت که درباره تعرفهها با شی گفتوگویی نداشته است. در سوی دیگر، چین نیز چند توافقی را که مقامات آمریکایی مدعی شده بودند حاصل شده است تأیید نکرد.
اختلاف روایت درباره قراردادهای اقتصادی
یکی از مهمترین موارد مورد اشاره مقامات آمریکایی، توافقی برای خرید ۲۰۰ هواپیمای بوئینگ از سوی چین بود. اگرچه پیشتر انتظار سفارش ۵۰۰ هواپیما مطرح شده بود، اما حتی قرارداد ۲۰۰ فروندی نیز بزرگترین معامله بوئینگ در چین از زمان سفر قبلی ترامپ در سال ۲۰۱۷ محسوب میشد.
مقامات آمریکایی همچنین گفته بودند چین ممکن است بیش از ۱۰ میلیارد دلار محصولات کشاورزی از جمله گوشت گاو و سویا خریداری کند. چنین توافقی برای ترامپ اهمیت سیاسی داشت زیرا میتوانست رضایت کشاورزان آمریکایی، یکی از پایگاههای مهم جمهوریخواهان، را در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر جلب کند.
با این حال در روایت رسمی چین هیچ اشارهای به این قراردادها نشد و سخنگوی وزارت خارجه این کشور تنها به سخنان کلی شی درباره روابط تجاری اشاره کرد.
خاورمیانه و ایران؛ ادعای واشنگتن، سکوت پکن
مقامات آمریکایی همچنین اعلام کردند ترامپ در مذاکرات با شی تلاش کرده حمایت چین را برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه جلب کند. به گفته ترامپ، دو رهبر درباره جنگ ایران دیدگاههای بسیار مشابهی دارند و شی متعهد شده در زمانی که ایران با آمریکا در جنگ است به این کشور سلاح ندهد. ترامپ همچنین تأکید کرد هر دو طرف خواهان باز ماندن تنگه هرمز هستند.
اما روایت چین چنین تعهداتی را تأیید نکرد. گزارش رسمی پکن تنها به این اشاره کرد که دو رهبر درباره خاورمیانه گفتوگو کردهاند. تنها اظهار نظر علنی چین درباره ایران از سوی سخنگوی وزارت خارجه بود که گفت نیازی نیست این جنگ ادامه پیدا کند.
تایوان؛ محور اصلی نگرانی چین
در مقابل، گزارش رسمی چین تأکید ویژهای بر موضوع تایوان داشت. در این گزارش آمده است که شی به ترامپ هشدار داده سوءمدیریت مسئله تایوان میتواند به درگیری میان چین و آمریکا منجر شود. پکن پیش از نشست نیز اعلام کرده بود که یکی از اهداف اصلی آن متقاعد کردن ترامپ برای کاهش یا کند کردن فروش سلاح به تایوان و اعلام رسمی مخالفت آمریکا با استقلال این جزیره است.
ترامپ پیش از نشست نیز با اشاره به احتمال گفتوگو درباره فروش سلاح به تایوان نگرانیهایی در این جزیره ایجاد کرده بود. او پس از ترک چین گفت که درباره این موضوع به طور مفصل با شی گفتوگو کرده، اما مشخص نکرد آیا بسته تسلیحاتی ۱۳ میلیارد دلاری که قبلاً در کنگره تصویب شده را تأیید خواهد کرد یا نه.
ترامپ همچنین گفت وقتی شی پرسیده آیا آمریکا مستقیماً از تایوان دفاع خواهد کرد، پاسخی نداده است. این موضع با سیاست دیرینه آمریکا موسوم به «ابهام راهبردی» همخوانی دارد؛ سیاستی که از توان دفاعی تایوان حمایت میکند اما درباره مداخله مستقیم آمریکا در جنگ احتمالی موضع روشنی نمیگیرد. مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا نیز تأکید کرد سیاست واشنگتن تغییری نکرده است.
دو روایت متفاوت از نظم جهانی
در روایت چین، یکی دیگر از نتایج مهم نشست توافق بر سر چارچوبی جدید برای روابط دو کشور با عنوان ثبات راهبردی سازنده بود. شی این مفهوم را مبتنی بر همکاری، رقابت در چارچوبهای مشخص و ثبات پایدار همراه با صلح قابل پیشبینی توصیف کرد. به نظر میرسد هدف از طرح چنین مفهومی محدود کردن اقدامات تحریکآمیز آمریکا بهویژه در موضوع تایوان و تثبیت چارچوبی پایدارتر برای رقابت دو قدرت باشد.
اما در گزارشهای رسمی آمریکا هیچ اشارهای به چنین توافقی نشده است. در عوض، شی در سخنان خود بار دیگر بر دیدگاه دیرینهاش تأکید کرد که جهان در حال تجربه تحولی بیسابقه در یک قرن است؛ عبارتی که او برای توصیف تضعیف نظم جهانی تحت رهبری آمریکا به کار میبرد. او همچنین به نظریه دام توسیدید اشاره کرد که میگوید برخورد میان قدرتی در حال صعود و قدرتی مسلط ممکن است به درگیری منجر شود.
ترامپ در واکنش در شبکههای اجتماعی نوشت که شی به شکلی بسیار ظریف از آمریکا به عنوان کشوری رو به افول یاد کرده است، اما افزود منظور او در واقع آمریکا در دوران ریاستجمهوری جو بایدن بوده است.
در مجموع، با وجود مراسم رسمی، تصاویر دوستانه و اظهارات مثبت، اختلاف در روایتهای دو کشور نشان میدهد که این دیدار بیش از آنکه نقطه عطفی در روابط واشنگتن و پکن باشد، نمایشی دیپلماتیک بوده است که هر طرف تلاش کرده آن را مطابق روایت و اهداف سیاسی خود تفسیر کند.
اخبار برگزیدهسیاسیلینک کوتاه :