تصمیم درست برای قیمت و سهمیه بنزین/ خانوارها مصرف بنزین را کم می‌کنند؟

جهان صنعت نیوز، علی محمودیان درباره اوضاع کنونی تامین و توزیع سوخت اظهار داشت: مسئله امروز کشور فقط کمبود یا فشار بر تأمین بنزین نیست؛ مسئله اصلی این است که ما به نقطه‌ای رسیده‌ایم که باید از مدیریت روزمره سوخت عبور کنیم و به سمت حکمرانی هوشمند انرژی و حمل‌ونقل برویم. اگر این موضوع را صرفاً با نگاه کوتاه‌مدت ببینیم، ممکن است چند هفته یا چند ماه از فشار عبور کنیم، اما اگر با نگاه ملی و توسعه‌محور ببینیم، همین بحران می‌تواند به فرصتی برای اصلاح ساختار مصرف، تقویت بهره‌وری و حرکت به سمت توسعه تبدیل شود.

خانوارها مصرف بنزین را کم می‌کنند؟

وی درباره اینکه آیا کاهش مصرف روزانه در سطح خانوار امکان‌پذیر است یا خیر، گفت: این امکان وجود دارد اما نه با خواهش و توصیه صرف. کاهش مصرف زمانی عملی می‌شود که مردم احساس کنند در یک برنامه منظم، عادلانه و قابل فهم مشارکت می‌کنند. یعنی باید همزمان هم اقناع عمومی صورت گیرد، هم ابزارهای اجرایی فراهم شود، هم دولت خودش در مصرف ناوگان و دستگاه‌های اجرایی انضباط نشان دهد. جامعه زمانی همراهی می‌کند که ببیند بار اصلاح فقط بر دوش مردم نیست و دولت نیز از خودش آغاز کرده است.

مدیر اتحادیه سوخت‌های جایگزین کشور گفت: نکته مهم این است که کشور نباید فقط بر یک ابزار یا یک تصمیم فوری تکیه کند. نه کاهش ساده سهمیه به‌تنهایی راه‌حل است، نه توصیه اخلاقی، نه فشار مستقیم بر مردم و نه حتی اتکا به یک سوخت جایگزین. راه‌حل واقعی، یک بسته چندلایه و پلکانی است؛ بسته‌ای که هم بحران امروز را مدیریت کند و هم کشور را به سمت آینده‌ای کارآمدتر ببرد.

سوخت با هزینه کمتر و بهره‌وری بالاتر اداره شود

به گفته وی؛ ایده پیشران و خردمندانه این است که دولت یک پروژه ملی با عنوان «گذار از اقتصاد مصرف‌محور سوخت به اقتصاد بهره‌وری‌محور حمل‌ونقل» را آغاز کند. این یعنی ما به‌جای آنکه فقط دنبال تأمین بیشتر سوخت باشیم، باید کاری کنیم که کشور با سوخت کمتر، حمل‌ونقل مؤثرتر، هزینه کمتر و بهره‌وری بالاتر اداره شود. این همان نقطه‌ای است که از دل بحران، توسعه بیرون می‌آید.

عدم تعادل در قیمت و سهمیه کشور را در حالت دفاعی نگاه می‌دارد/پیشنهاد یک برنامه سه‌مرحله‌ای

محمودیان ادامه داد: در این چارچوب، اولین گام آن است که سیاست‌گذاری از حالت واکنشی خارج شود. امروز هر زمان مصرف بالا می‌رود، نگرانی از کمبود شکل می‌گیرد و هر زمان فشار بیشتر می‌شود، بحث سهمیه یا قیمت مطرح می‌شود. این مدل، کشور را دائماً در وضعیت دفاعی نگه می‌دارد. در حالی که راه درست این است که دولت یک برنامه روشن سه‌مرحله‌ای اعلام کند از جمله مهار فوری مصرف، بازآرایی زیرساخت حمل‌ونقل، و اصلاح تدریجی الگوی اقتصادی سوخت. وقتی افق روشن باشد، هم بازار آرام‌تر می‌شود، هم مردم همکاری بیشتری می‌کنند و هم بخش خصوصی می‌تواند برای سرمایه‌گذاری تصمیم بگیرد.

صرفه‌جویی هدفمند باشد، نه شعاری

وی تاکید کرد: در کوتاه‌مدت، مهم‌ترین کار، مدیریت هوشمند تقاضا است. یعنی باید مصرف‌های غیرضروری، سفرهای کم‌بازده، اتلاف در ناوگان اداری، و بی‌نظمی در توزیع و مصرف کنترل شود. حتی یک صرفه‌جویی کوچک در سطح خانوار، وقتی در مقیاس ملی دیده شود، عدد بزرگی می‌سازد. اما این صرفه‌جویی باید هدفمند باشد، نه شعاری. مردم باید بدانند کجا قرار است صرفه‌جویی کنند، چرا این کار مهم است، و نتیجه آن چه خواهد بود.

لزوم تنوع‌بخشی سبد سوخت

مدیر اتحادیه سوخت‌های جایگزین کشور تصریح کرد: در میان‌مدت، کشور باید به سمت تنوع‌بخشی عاقلانه به سبد سوخت و بازطراحی ناوگان پرمصرف حرکت کند. در این بخش می‌توان از ظرفیت سوخت‌های مکمل از جمله CNG و در برخی مناطق و بخش‌ها LPG نیز استفاده کرد اما اصل ماجرا نباید در نام سوخت‌ها خلاصه شود. اصل موضوع این است که هر بخشی از ناوگان با مناسب‌ترین و کم‌هزینه‌ترین الگوی انرژی اداره شود. یعنی سیاست‌گذار باید به‌جای تصمیم یکسان برای همه، سراغ تفکیک هوشمند ناوگان برود؛ خودروهای شخصی، تاکسی‌ها، وانت‌ها، حمل‌ونقل شهری، بین‌شهری و ناوگان خدماتی هرکدام نسخه خود را می‌خواهند.

بحران به سکوی اصلاح تبدیل شود

وی خاطرنشان کرد: آنچه از همه مهم‌تر است، نگاه بلندمدت است. ما اگر فقط به عبور از بحران امروز فکر کنیم، چند سال دیگر دوباره در همین نقطه خواهیم بود. راهبرد واقعی آن است که این بحران به سکوی اصلاح تبدیل شود. یعنی دولت از همین امروز سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل عمومی، نوسازی ناوگان فرسوده، هوشمندسازی سهمیه و مصرف، کاهش شدت انرژی، و توسعه فناوری‌های نو در حمل‌ونقل را به‌عنوان یک پروژه ملی تعریف کند. کشوری پیشرفته‌تر می‌شود که مصرف بیشتر ندارد؛ کشوری پیشرفته‌تر می‌شود که بهره‌وری بالاتری دارد.

کاهش سهمیه بدون آماده‌سازی قبلی فشار اجتماعی به همراه می‌آورد

محمودیان درباره کاهش سهمیه بنزین نیز گفت: این ابزار می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد، اما به‌تنهایی راه‌حل نیست. اگر کاهش سهمیه بدون آماده‌سازی قبلی، بدون حمایت از اقشار وابسته به خودرو و بدون ایجاد گزینه‌های جایگزین انجام شود، بیشتر از آنکه اصلاح ایجاد کند، فشار اجتماعی به همراه می‌آورد. اما اگر سهمیه‌بندی به‌صورت هوشمند، تدریجی، پلکانی و مبتنی بر الگوی مصرف طراحی شود، می‌تواند به ابزاری برای هدایت مصرف تبدیل شود، نه تنبیه مردم.

تعویق اصلاح قیمت به معنای تعویق اصلاحات نباشد

وی درباره تمرکز دولت روی ابزار غیرقیمتی برای مدیریت مصرف خاطرنشان کرد: در شرایط حساس کنونی، احتیاط دولت قابل فهم است. در دوره‌های بی‌ثباتی، شوک قیمتی می‌تواند پیامدهای سنگین اجتماعی و روانی داشته باشد اما تعویق اصلاح قیمت نباید به معنای تعویق اصلاحات باشد. یعنی اگر امروز از ابزار قیمت استفاده نمی‌شود، باید در عوض از این فرصت برای آماده‌سازی زیرساخت، بازسازی اعتماد عمومی، طراحی نظام‌های جبرانی و اجرای اصلاحات غیرقیمتی استفاده شود. در غیر این صورت، فقط زمان خریده‌ایم بدون آنکه مسئله را حل کرده باشیم.

نقشه راه سه‌ساله تعریف شود

مدیر اتحادیه سوخت‌های جایگزین کشور تاکید کرد: به‌نظر من، راهبرد خردمندانه و عملی برای کشور این است که یک نقشه راه سه‌ساله تعریف شود. سال اول، سال انضباط مصرف و مدیریت هوشمند تقاضا باشد. سال دوم، سال بازآرایی ناوگان، توسعه حمل‌ونقل عمومی و تنوع‌بخشی هدفمند به سبد انرژی حمل‌ونقل باشد و سال سوم، سال اصلاحات اقتصادی تدریجی و کم‌تنش در حوزه سهمیه، قیمت و مشوق‌ها. این مدل هم به دولت فرصت می‌دهد، هم به مردم شوک وارد نمی‌کند، هم سرمایه‌گذار را سردرگم نمی‌گذارد و هم کشور را از تصمیمات مقطعی به سمت اصلاحات پایدار می‌برد.

راه نجات کشور از بحران سوخت، فقط تأمین بیشتر نیست

وی متذکر شد: راه نجات کشور از بحران سوخت، فقط تأمین بیشتر نیست؛ راه نجات، ساختن یک نظام بهره‌ورتر، هوشمندتر و توسعه‌گرا در حوزه انرژی و حمل‌ونقل است. بعبارت دیگر ایده محوری اینکه ایران باید از سیاستِ «توزیع سوخت برای رفع بحران» به سیاستِ «اصلاح ساختار مصرف برای خلق توسعه» عبور کند.

منبع: ایلنا

نفت و پتروشیمی