ترامپ میان دو شکست؛ ادامه جنگ یا پذیرش توافق با ایران

جهان صنعت نیوز، دونالد ترامپ طی هفته‌های اخیر بارها تاکید کرده که توافق با ایران برای پایان دادن به جنگ بسیار نزدیک است، اما این ادعاها در واشنگتن با تردید گسترده مواجه شده است. پیش‌بینی‌های قبلی رئیس‌جمهور آمریکا درباره نزدیک بودن توافق، یا ناشی از خوش‌بینی بیش از حد بوده یا برآوردی نادرست از مواضع واقعی ایران تلقی شده است.

با این حال، تحرکات دیپلماتیک نشان می‌دهد که احتمال دستیابی به نوعی توافق محدود وجود دارد؛ توافقی که می‌تواند به بازگشایی تنگه هرمز و کاهش محدودیت‌های آمریکا علیه کشتی‌ها و بنادر ایران منجر شود. دولت آمریکا امیدوار است چنین توافقی مسیر مذاکرات بعدی درباره برنامه هسته‌ای ایران را هموار کند.

در سطح جهانی نیز هرگونه توافقی که به کاهش بحران انرژی و آرام‌تر شدن بازارها منجر شود، مورد استقبال قرار خواهد گرفت. بسته شدن تنگه هرمز طی هفته‌های گذشته، تجارت انرژی و حمل‌ونقل دریایی را با اختلال جدی روبه‌رو کرده و بازارهای جهانی را تحت فشار قرار داده است.

با این حال، جنگ ایران در فضای سیاسی آمریکا به موضوعی کاملاً جناحی تبدیل شده است. دولت ترامپ از ابتدا حاضر نشده انتقادها درباره نحوه مدیریت جنگ و دست‌کم گرفتن توان مقاومت ایران را بپذیرد و همین مسئله شکاف سیاسی پیرامون این بحران را عمیق‌تر کرده است.

ترامپ؛ گرفتار میان ادامه جنگ و پذیرش توافق

ترامپ اکنون در موقعیتی قرار گرفته که عملاً هیچ گزینه کم‌هزینه‌ای در اختیار ندارد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اکثریت آمریکایی‌ها با ادامه جنگ مخالف هستند و هرگونه تشدید درگیری می‌تواند واکنش منفی افکار عمومی را تشدید کند. اما در سوی مقابل، پذیرش توافقی محدود نیز ممکن است به عنوان عقب‌نشینی سیاسی تعبیر شود.

جزئیات اولیه منتشرشده از توافق احتمالی، انتقادها را افزایش داده است. بر اساس این گزارش‌ها، واشنگتن ممکن است بخشی از دارایی‌های ایران را آزاد کند و برخی محدودیت‌های دریایی و تجاری را کاهش دهد تا تهران تنگه هرمز را بازگشایی کند. منتقدان می‌گویند این روند عملاً به معنای پذیرش اهرم فشاری است که ایران در جریان جنگ ایجاد کرده است.

همچنین قرار است مذاکرات درباره مسائل حل‌نشده برنامه هسته‌ای ایران، از جمله ذخایر اورانیوم غنی‌شده، طی یک دوره ۶۰ روزه ادامه پیدا کند. اما در واشنگتن نسبت به هرگونه تعهد ایران درباره عدم حرکت به سمت سلاح هسته‌ای تردید جدی وجود دارد. بسیاری از منتقدان معتقدند ایران ممکن است مذاکرات را به روندی طولانی و فرسایشی تبدیل کند.

در عین حال، وضعیت داخلی ایران نیز به پیچیدگی شرایط افزوده است. پس از آغاز جنگ، پیام‌های متفاوتی از تهران درباره توافق احتمالی منتشر شده و مشخص نیست ساختار جدید تصمیم‌گیری در ایران تا چه اندازه آماده پذیرش توافق است.

جمهوری‌خواهان؛ توافق نشانه ضعف است

توافق احتمالی فاصله زیادی با شعار تسلیم بدون قید و شرط دارد که ترامپ در ابتدا مطرح کرده بود. همین مسئله باعث شده بخشی از جمهوری‌خواهان معتقد باشند رئیس‌جمهور آمریکا در حال عقب‌نشینی است.

سناتور تام تیلیس با اشاره به ادعاهای قبلی مقام‌های پنتاگون درباره نابودی توان دفاعی ایران، این پرسش را مطرح کرده که چگونه آمریکا اکنون ممکن است باقی ماندن مواد هسته‌ای در ایران را بپذیرد. از نگاه او، چنین تغییری با اهداف اولیه جنگ سازگار نیست.

سناتور راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز هشدار داده که حرکت به سمت توافق می‌تواند نشانه ضعف تلقی شود. لیندسی گراهام هم گفته است که تثبیت نفوذ ایران بر تنگه هرمز می‌تواند توازن قدرت منطقه‌ای را تغییر دهد.

در عین حال، مقام‌های آمریکایی می‌دانند که تلاش برای خارج کردن ذخایر اورانیوم ایران از طریق اقدام نظامی، می‌تواند هزینه انسانی و امنیتی بسیار بالایی داشته باشد. همین مسئله باعث شده مسیر دیپلماتیک همچنان روی میز باقی بماند، حتی اگر امتیازهای مورد مطالبه ایران سنگین باشد.

گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا نیز نشان می‌دهد ایران بخشی از توان نظامی آسیب‌دیده خود را بازسازی کرده و تولید برخی پهپادها را از سر گرفته است. به همین دلیل، ازسرگیری جنگ می‌تواند واکنش شدیدتر ایران علیه زیرساخت‌های منطقه و نیروهای آمریکایی را در پی داشته باشد.

دموکرات‌ها؛ جنگی که آمریکا را به نقطه اول بازگرداند

دموکرات‌ها نیز از زاویه‌ای دیگر به توافق احتمالی حمله می‌کنند. آن‌ها از ابتدا با ورود آمریکا به جنگ مخالف بودند و اکنون معتقدند نتیجه نهایی ممکن است واشنگتن را به همان وضعیت پیش از جنگ بازگرداند.

سناتور کوری بوکر با انتقاد از روند مذاکرات گفته است توافق احتمالی، مسئله اصلی یعنی برنامه هسته‌ای ایران را حل نمی‌کند. او تاکید کرده که ترامپ جنگ را با ادعای مقابله با برنامه هسته‌ای آغاز کرد، اما اکنون توافق احتمالی چنین هدفی را تامین نمی‌کند.

کریس ون هولن نیز هشدار داده این توافق ممکن است آمریکا را به وضعیت پیش از جنگ یا حتی شرایطی بدتر بازگرداند، هرچند همزمان اشاره کرده که شاید واشنگتن گزینه بهتری در اختیار نداشته باشد.

در مقابل، مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا تاکید کرده که دولت ترامپ توافقی را که ایران را در موقعیت قوی‌تری قرار دهد، نخواهد پذیرفت. با این حال، خود ترامپ نیز اخیراً اعلام کرده به مذاکره‌کنندگان آمریکایی دستور داده برای رسیدن به توافق عجله نکنند.

بازار انرژی؛ امید به کاهش قیمت یا تداوم بحران؟

برخی جمهوری‌خواهان نزدیک به کاخ سفید تلاش می‌کنند بر پیامدهای اقتصادی توافق احتمالی تمرکز کنند. کوین هسِت، رئیس شورای اقتصاد ملی کاخ سفید، گفته است بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند عرضه نفت را افزایش دهد و حتی به کاهش تورم منجر شود. برخی دیگر از جمهوری‌خواهان نیز معتقدند توافق احتمالی باعث افت قیمت نفت و بنزین خواهد شد.

با این حال، بسیاری از تحلیلگران نسبت به چنین سناریویی تردید دارند. اختلال چند هفته‌ای در تنگه هرمز و توقف تعداد زیادی نفتکش، آثار قابل توجهی بر بازار انرژی گذاشته است. تحلیلگران جی‌پی‌مورگان نیز پیش‌بینی کرده‌اند قیمت نفت احتمالاً تا پایان سال به طور متوسط در محدوده ۹۷ دلار باقی خواهد ماند.

ترامپ اکنون با دو پرسش اساسی روبه‌رو است؛ نخست اینکه آیا توافق احتمالی او از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ که در دوره باراک اوباما امضا شد، محکم‌تر و قابل اتکاتر خواهد بود یا نه. دوم اینکه آیا خروج آمریکا از آن توافق و ورود به جنگ، موقعیت واشنگتن را در برابر ایران بهتر کرده است یا خیر.

همین تردیدها باعث شده پایان جنگ نیز برای ترامپ به اندازه آغاز آن، به مسئله‌ای سیاسی، اقتصادی و پرهزینه تبدیل شود.

اخبار برگزیدهسیاسی