ایران، ترامپ و فیفا؛ جام جهانی ۲۰۲۶ پیش از شروع منفجر شد؟
جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بود بزرگترین نمایش اتحاد جهانی فوتبال باشد؛ تورنمنتی با ۴۸ تیم، سه کشور میزبان و درآمدی بیسابقه. اما مجله آتلانتیک در گزارشی نشان میدهد این رویداد پیش از آغاز، زیر سایه جنگ، ممنوعیتهای سفر، تنشهای سیاسی، منازعات فرهنگی و مدیریت شخصیمحور جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا قرار گرفته است. از بحران حضور ایران در آمریکا تا جنجال بازی ایران و مصر در روز جشن پراید سیاتل(جشنوارههای سالانه حمایت از حقوق دگرباشان جنسی) و مواضع این دو کشور، این رویداد جنجالی شده است. در این شرایط شعار همیشگی فیفا درباره اتحاد جهان از طریق فوتبال در برابر واقعیت آشفته سیاست جهانی ۲۰۲۶ بیش از همیشه توخالی به نظر میرسد.
جهان صنعت نیوز، جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بود جشن بزرگ فوتبال باشد، اما ترکیب سیاست جهانی، جنگ، ممنوعیت سفر و منازعات فرهنگی، این رویداد را به یکی از پیچیدهترین دورههای تاریخ فیفا تبدیل کرده است. یکی از نمادهای این آشفتگی، برنامهریزی بازی ایران و مصر در روز جشن پراید سیاتل است؛ دیداری میان دو کشوری که برخورد سختگیرانه با همجنسگرایی دارند.
پس از اعلام این برنامه، واکنشها تند بود. فدراسیون فوتبال مصر اعلام کرد هرگونه نماد مربوط به پراید را رد میکند و مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، این تصمیم را غیرعقلانی خواند. مجله آتلانتیک این برنامهریزی را نمونهای از بیتوجهی فیفا به پیامدهای سیاسی و فرهنگی تصمیمات خود میداند.
اما مسئله ایران تنها به این بازی محدود نمانده است. پس از شهادت آیتالله علی خامنهای در حمله آمریکا و اسرائیل، وزیر ورزش ایران اعلام کرد کشور در موقعیت حضور در جام جهانی نیست. ایران سپس از فیفا خواست بازیهای مرحله گروهیاش به مکزیک منتقل شود، اما این درخواست رد شد. در نهایت، اردوی ایران از توسان به تیخوانا منتقل شد؛ تصمیمی که با میانجیگری فیفا و پس از مخالفت آمریکا با میزبانی طولانیمدت از تیم ایران انجام گرفت.
شعار اتحاد در برابر واقعیت ممنوعیت سفر
جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، همواره تکرار میکند که فوتبال جهان را متحد میکند. اما مجله آتلانتیک معتقد است این شعار در برابر واقعیتهای ۲۰۲۶ رنگ میبازد. آمریکا همچنان با ایران درگیر است و هواداران کشورهایی مانند ایران، عراق، هائیتی، سنگال و ساحل عاج با ممنوعیت کامل یا جزئی سفر از سوی دولت ترامپ روبهرو هستند. در کنار آن، شیوع ابولا نیز حضور جمهوری دموکراتیک کنگو را تهدید کرده است.
غیبت ایران در کنگره سالانه فیفا در ونکوور نیز نشانهای از همین تناقضها بود. مهدی تاج در مسیر سفر به کانادا به دلیل سابقه عضویت در سپاه پاسداران با لغو ویزا روبهرو شد و پس از ورود به تورنتو، اجازه ورود نیافت و به تهران بازگردانده شد.
در همین حال، ترامپ وعده داده بود بازیکنان ایران اجازه ورود به آمریکا را خواهند داشت. بازیکنان ایران برای انگشتنگاری و دریافت ویزا به آنکارا رفتند، بیآنکه بدانند ویزا صادر خواهد شد یا نه. در نهایت ویزای بازیکنان صادر شد، اما بیش از ده نفر از اعضای کادر و مقامهای ایرانی، از جمله تاج، با رد ویزا مواجه شدند.
فیفا، پول و مدیریت بحران با امتیازدهی
جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین دورهای است که با ۴۸ تیم و در سه کشور برگزار میشود و انتظار میرود درآمدی حدود ۱۳ میلیارد دلار ایجاد کند. هر تیم حاضر نیز دستکم ۱۲.۵ میلیون دلار دریافت خواهد کرد. این رقم ابتدا ۱۰ میلیون دلار بود، اما اینفانتینو در واکنش به اعتراض کشورها درباره هزینههای سفر، اقامت و بلیت، آن را افزایش داد و به این ترتیب از شورش بزرگتر جلوگیری کرد.
اما مدیریت ترامپ برای اینفانتینو دشوارتر بوده است. او برای جلب نظر رئیسجمهور آمریکا، نخستین «جایزه صلح فیفا» را به ترامپ داد؛ اقدامی که مجله آتلانتیک آن را نمایشی آشکار برای دلجویی از ترامپ توصیف میکند.
اینفانتینو، مدیری که بیش از آنکه اصلاحگر باشد، در حفظ قدرت، حقوق چند میلیون دلاری و سبک زندگی لوکس خود مهارت دارد. او پس از سقوط سپ بلاتر و رسوایی فساد گسترده در فیفا، با شعار اصلاحات به قدرت رسید، اما خیلی زود روابط نزدیکی با رهبران اقتدارگرا برقرار کرد.
از قطر تا عربستان؛ بیطرفی سودآور فیفا
فیفا همواره ادعای بیطرفی داشته، اما این بیطرفی اغلب برای آن سودآور بوده است. جام جهانی ۱۹۳۴ در ایتالیا تحت حکومت موسولینی برگزار شد و جام جهانی ۱۹۷۸ نیز در آرژانتین، در میانه حکومت نظامی و سرکوب مخالفان. در دوران اینفانتینو نیز این الگو ادامه یافته است. او پس از جام جهانی روسیه نشان دوستی از ولادیمیر پوتین گرفت، در قطر سکونت داشت و از حکومت این کشور دفاع کرد. در جام جهانی قطر، ممنوعیت فروش الکل و برخورد با بازوبندهای رنگینکمانی نشان داد میزبان میتواند هنجارهای خود را بر بازدیدکنندگان تحمیل کند.
در ادامه، عربستان سعودی با روندی شتابزده و بدون رقیب، میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ را به دست آورد. مجله آتلانتیک این تصمیم را بزرگترین دستاورد کارزار ورزشی عربستان برای بازسازی تصویر بینالمللی خود میداند.
ترامپ، ایران و خطر بازیهای انفجاری
ایران با وجود همه بحرانها سهمیه جام جهانی را کسب کرده و در ردهبندی جهانی تنها چند پله پایینتر از آمریکا قرار دارد. اگر ایران وارد مسابقات شود، بازی روز پراید در سیاتل ممکن است برای تعیین صدرنشین گروه اهمیت پیدا کند. در سناریویی دیگر، اگر ایران و آمریکا هر دو در گروههای خود دوم شوند، احتمال رویارویی مستقیم آنها در دالاس وجود دارد؛ احتمالی که بار سیاسی مسابقات را چند برابر میکند.
مجله آتلانتیک سپس به کنگره فیفا در ونکوور بازمیگردد؛ جایی که جبرئیل رجوب، رئیس فدراسیون فوتبال فلسطین، خواستار تحریم اسرائیل به دلیل جنگ غزه شد. نماینده اسرائیل در پاسخ، با تکرار ادبیات فیفا، از جدایی فوتبال و سیاست سخن گفت. تلاش اینفانتینو برای گرفتن عکس دست دادن دو طرف شکست خورد؛ رجوب روی صحنه از دست دادن خودداری کرد و با فریاد از رنج فلسطینیها گفت. این صحنه، نمونهای روشن از محدودیتهای دیپلماسی نمایشی اینفانتینو بود.
جام جهانی که میتوانست ساده باشد
جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر زیرساختی میتوانست یکی از سادهترین دورهها باشد. برخلاف بسیاری از دورهها، نگرانی جدی درباره آماده نبودن ورزشگاهها یا ضعف زیرساخت وجود ندارد. آمریکا، کانادا و مکزیک ظرفیت لازم را دارند و فیفا نیز از نظر رسمی نهادی دموکراتیک به شمار میرود.
اما سایه ترامپ، جنگ با ایران، نگرانی هواداران خارجی از ورود به آمریکا، افزایش هزینهها، قیمت بالای بلیت و حتی گران شدن حملونقل عمومی در روز مسابقه، این رویداد را به منبع تازهای از شکاف تبدیل کرده است. ، رویدادی که ۱.۵ میلیارد نفر فینال دوره قبل آن را تماشا کردند، اکنون ممکن است به جای اتحاد، نشانهای از تفرقه باشد.
در پایان، مجله آتلانتیک جنجال بازی ایران و مصر در روز پراید سیاتل را آزمونی برای اینفانتینو میداند. فیفا میتوانست برنامهریزی دیگری انجام دهد، اما چنین نکرد. مجله آتلانتیک دو احتمال مطرح میکند؛ یا فیفا نسبت به پیامدهای تصمیم خود ناآگاه بوده، یا آگاهانه تصمیم گرفته است کشورهای حساس به ارزشهای لیبرال میزبان را در برابر انتخابی دشوار قرار دهد. برای خراب کردن یک جشن، کافی است بدترین مهمانهای ممکن را دعوت کنید.
اخبار برگزیدهورزشیلینک کوتاه :